|
m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe |
Namaz |
Cuma Hutbesinin
Şekline Dair 7 başlık
Ayakta Hutbe Okuyanlar
5220. Cabir b. Semure
bildiriyor: Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) iki hutbesi olurdu. iki
hutbe arasında oturur, Kur'an okur ve insanlara hatırlatmalarda bulunurdu.
Tahric: Müslim (2/589:
34, 35), Ebu Davud (1086, 1088), Nesai (1723) ve İbn Mace (1105, 1106).
5221. Ebu Cafer
(el-Bakır) diyor ki: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ayakta
hutbe okurdu. Sonra oturur, sonra tekrar ayağa kalkar ve böylece iki hutbe
okurdu."
Tahric: Beyhaki (3/198).
5222. Tavus diyor ki:
"Ne Ömer, ne de Ebu Bekr, Cuma günü minberde oturmazdı. ilk oturan
Muaviye'dir."
5223. Tavus diyor ki:
"Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem), Ebu Bekr ve Osman (hepsi de)
ayakta hutbe okudular. Minberde ilk olarak oturan Muaviye b. Ebi
Süfyan'dır."
5224. Ebu ishak diyor
ki: "Hz. Ali'yi minber üzerinde hutbe okurken gördüm. Hutbeyi bitirinceye
kadar oturmadı."
5225. Ebu Ubeyde anlatıyor:
Ka'b b. Ucre, mescide girdiğinde Abdurrahman b.
Ümmi'l-Hakem, oturarak
hutbe okuyordu. Şöyle dedi: "Şu gence bakın! Oturarak hutbe okuyor.
Halbuki Yüce Allah şöyle buyurdu: H(Durum böyle iken) onlar bir ticaret veya
bir oyun-eğlence gördükleri zaman hemen dağılıp ona koştular ve seni ayakta
bıraktılar. ..’’ (Cuma Sur. 11)
Tahric: Müslim (2/591:
39), Nesai, S. el-Kübra (1712) ve S. es-Suğra (1397) ve Beyhaki (3/197).
5226. İbrahim(-i Nehai)
bildiriyor: Bir adam Alkame'ye: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)
oturarak mı, yoksa ayakta mı hutbe okurdu?" diye sorunca Alkame şu
karşılığı verdi: "Sen '' ... ve seni ayakta bıraktılar ... '' (Cuma Sur.
11) ayetini okumadın mı?"
5227. Cabir anlatıyor:
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hutbe okurken bir ticaret kervanı
geldi. insanlar bakmak için Mescid'den ayrıldılar. Resulullah (Sallallahu
aleyhi ve Sellem) 12 kişi arasında kaldı. Bu olay üzerine şu ayet nazil oldu:
"(Durum böyle iken) onlar bir ticaret veya bir oyun-eğlence gördükleri zaman
hemen dağılıp ona koştular ve seni ayakta bıraktılar ... " (Cuma Sur. 11)
Tahric: Buhari (936,
2058, 2064, 4899), Müslim (2/590: 36, 36'dan sonra ve 38) ve Nesai (11593).
5228. Tavus diyor ki:
"Cuma günü minber üzerine oturmak bidattır."
5229. Abdülmelik b.
Umeyr bildiriyor: Muğire (b. Şu' be), Cuma günü ayakta hutbe okurdu. Kendisinin
tek müezzini vardı.
5230. Simak (b. Harb)
diyor ki: "Nu'man (b. Beşir)'in ayakta hutbe okuduğunu gördüm."
5231. Salih anlatıyor:
Mervan (b. el-Hakem), Ebu Hureyre'yi Medine'de yerine bıraktığında Ebu
Hureyre'yi gördüm. iki hutbe okuyor, (aralarında) iki kere oturuyordu.
5232. İbn Abbas'ın
bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Cuma günü ayakta
hutbe okur, sonra oturur, sonra kalkar tekrar hutbe okurdu.
Tahric: İbn Ebi Şeybe
Müsned (1/703), Ahmed (1/256-257), Ebu Ya'la (2485=2490, 2612=2620) Bezzar
(640), Taberani M. el-Kebir (11/11517, 11579, 12091) ve M. el-Evsat (6736).
5233. İbrahim(-i Nehai)
anlatıyor: İbn Mes’ud'a Cuma günkü hutbe sorulunca şu ayeti okudu: ''... ve
seni ayakta bıraktılar. ..’’ (Cuma Sur. 11).
5234. Amr b. Murre der
ki: Ebu Ubeyde (b. Abdillah b. Mes’ud)'a Cuma günkü hutbeyi sordum. Şu ayeti
okudu: " ... ve seni ayakta bıraktılar. .. " (Cuma Sur. 11).
5235. İbn Sirin'e
Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Cuma günkü hutbesi sorulunca şu
ayeti okudu: " ... ve seni ayakta bıraktılar. .. " (Cuma Sur. 11).
5236. Şa’bi diyor ki:
"Muaviye, karın yağları ve eti çoğalınca (şişmanlayınca) oturarak hutbe
okumaya başladı."
5237. İbn Ömer'in
bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) iki hutbe okur,
hutbeler arasında otururdu.
Tahric: Abdürrezzak
(5261), Şafii (5282), Ahmed (2/35), Buhari: (920, 928), Müslim (2/589: 33), Ebu
Davud (1085), Tirmizi: (506), Nesai: (1711,1721, 1722) ve İbn Mace (1103).
imam Minbere Oturduğunda
(Cemaate) Selam Verir
5238. Şa’bi anlatıyor:
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Cuma günü minbere çıktığında insanlara
yüzünü dönerek: "Es-selamu aleyküm" diye buyurur, Allah'a hamdü sena
eder, bir sure okur ve ardından oturur, sonra tekrar ayağa kalkar ve hutbe
okurdu. Daha sonra minberden inerdi. Ebu Bekr ve Ömer de böyle yapardı.
Tahric: Abdürrezzak (5281,
5282).
5239. Ebu Nadre
anlatıyor: Hz. Osman yaşlanmıştı. Minbere çıktığında selam verdi. Bir insanın
Fatiha suresini okuyabileceği kadar ayakta bekledi.
5240. Amr b. Muhacir'in
bildirdiğine göre Ömer b. Abdilazız, minberde doğrulduğu zaman insanlara selam
verir, insanlar da selamını alırlardı.
Hutbenin Uzun veya Kısa
Tutulması
5241. Cabir b. Semure
diyor ki: "Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hutbesi ve namazı
orta uzunlukta idi.''
5242. İbn Mes’ud diyor
ki: "Kişinin hutbesinin uzun ya da kısa olması, fakih (dinde ince
anlayışlı) olduğunun alametidir.''
5243. İbn Mes’ud diyor
ki: "Şu namazı güzel kılın, şu hutbeyi kısa tutun."
5244. Ebu Raşid
anlatıyor: Ammar bize okuduğu hutbeyi kısa tuttu. Bir adam: "$adre şifa
sözler söyledin. Biraz uzatsaydın!" deyince şöyle dedi: "Resulullah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) hutbeyi uzatmamızı yasakladı."
Tahric: İbn Ebi Şeybe
Müsned (434), Müslim (2/594: 47), Ebu Davud (1099), Hakim (1/289) ve Beyhaki
(3/208).
Cuma Günü Hutbede Kur'an
Okunur mu, Okunmaz mı?
5245. Cariye -ya da
Harise- nin kızı Ümmü Hişam diyor ki: "Ben, Kat suresini Resulullah'ın
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) lisanından ezberledim. Her Cuma insanlara hutbe
verdiğinde bu sureyi okurdu.''
Tahric: Ahmed (6/463),
Müslim (2/595: 50, 51, 52), Ebu Davud (1093, 1095, 1096), Nesai (1021, 1720,
11520), İbn Huzeyme (1786), Hakim (1/284) ve Beyhaki (3/211).
5246. Kuleyb diyor ki:
"Cuma günü hutbede AI-i imran suresini okumak Hz. Ömer'in hoşuna giderdi."
5247. Harun b.
Antere'nin, babasından bildirdiğine göre Hz. Ali, minberdeyken Kafirun ve ihlas
surelerini okumuştur.
5248. Ebu Abdirrahman
(es-Sülemi) anlatıyor: Medain'de konakladık. Medain'e bir fersah uzaklıktaydık.
Cuma vakti geldi. Babam Cuma namazına gitti. Ben de onunla beraber Cuma
namazında bulundum. Huzeyfe bize hutbe okudu. Hutbede şöyle dedi: "Hiç
şüphesiz Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Kıyamet yaklaştı ve ay ikiye
bölündü." (Kamer Sur. 1)
5249. Safvan b. Muhriz
diyor ki: "(Ebu Musa) el-Eş'arı bize hutbe okurken Hac suresindeki son
secde ayetini okudu."
5250. Talha b. Yahya
bildiriyor: Ömer b. Abdilazız'in minberde hutbe okurken elinde asa olduğu
halde: "Azap size gelmeden önce Rabbinize dönün ve O'na teslim olun. Sonra
size yardım edilmez" (Zümer Sur. 54) mealindeki ayeti okuduğunu işittim.
Hutbe Okurken Eliyle
işarette Bulunan Kimse
5251. Şu'be bildiriyor:
Simak b. Harb'e: "Nu'man (b. Beşir) nasıl hutbe okurdu?" diye sordum.
Şöyle dedi: "El kol hareketi yaparak hutbe okurdu." Ravi dedi ki:
"Dahhak b. Kays da hutbe okurken (bazen) elini ağzı üzerine koyardı."
5252. Husayn'ın
bildirdiğine göre Umare b. Ruveybe, Bişr b. Mervan'ın minberde (konuşurken)
ellerini kaldırdığını görünce şöyle dedi: "Allah bu ellerin cezasını
versin! Doğrusu ben Resulullah'ı (Sallallahu aleyhi ve Sellem) gördüm. Elini şu
kadarcıktan fazla kaldırmıyordu." Umare, bunu ifade için şehadet parmağını
(kaldırarak) gösterdi.
Tahric: Ahmed
(4/135-136, 136), Darimi (1560, 1561), Müslim (2/595: 53), Ebu Davud (1097),
Tirmizi (515), Nesai (1714, 1715), İbn Ebi Asım (1581), İbn Huzeyme (1793,
1794) ve İbn Hibban (882).
5253. Mücahid diyor ki:
"imamın Cuma günkü izni, (konuşmadan) eliyle işaret etmesidir."
5254. İbn Sirin diyor
ki: "Onlar (Ashab-ı Kiram), imam minberdeyken kendisinden izin isterlerdi.
Bu durum, artıp çoğalınca imam şöyle dedi: "Kim elini burnu üzerine
koyarsa bu, onun için izindir.''
Hutbede (imamın
Birisiyle) Konuşması
5255. Cabir anlatıyor:
Cuma günü Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hutbe okuyorken Süleyk
el-Gatafanı Mescid'e girdi. Bunun üzerine Resulullah (Sallallahu aleyhi ve
Sellem) "Namaz kıldın mı?" diye sordu. Adam: "Hayır"
deyince Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "İki
rek'at kısa namaz kıl.''
5256. Ata (b. Ebi Rabah)
anlatıyor: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hutbe okurken insanlara:
"Oturun!" buyurdu. İbn Mes’ud bunu kapıda işitince oturdu. Hz.
Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) İbn Mes’ud'un oturduğunu görünce ona:
"Ey Abdullah, içeri gir!" Buyurdu.
Tahric: Abdürrezzak
(5368), İbn Huzeyme (1780) ve Beyhaki (3/218).
5257. Kays anlatıyor:
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hutbe okurken babam geldi. Güneşin
altında Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) önünde ayakta durdu. Hz.
Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) emredince gölgeliğe doğru yeri
değiştirildi.
Tahric: Ahmed
(3/426-427), Buhari, el-Edebü'l-Müfred (1174), Ebu Davud (4789), İbn Hibban
(2800), İbn Huzeyme (1453), Hakim (3/171; 4/272) ve Beyhaki (3/218).
5258. Amir(-i Şa'bl)
diyor ki: "Onlar (Ashab-ı Kiram), imam minberdeyken kendisine selam verir,
o da selamlarını alırdı.''
Cuma Günü (Hutbe
Esnasında) Birinin Konuştuğunu işiten Kişi
5259. Zeyd b. Suhan
diyor ki: "imam Cuma günü hutbe okurken birinin konuştuğunu işitirsen,
eğer sana yakınsa ona elinle dürt. Eğer uzaksa ona işaret et, taş (vb.)
atma."
5260. Ebu Ferve
bildiriyor: (Hutbe esnasında) konuşmakta olan Muhammed b.
Sa'd'a İbn Ebi Leyla'nın
işaret ederek "Sus!" dediğini gördüm.
5261. Nafi bildiriyor:
imam, Cuma günü hutbe okurken konuşan birine İbn Ömer taş attı. Adam bakınca
İbn Ömer (ona sus der gibi) elini ağzına koydu.
5262. Alkame, imam Cuma
günü hutbe okurken konuşan biri hakkında şöyle dedi: "(Susmasına işaretle)
elini ağzına koyar, ona taş atmaz."
5263. İbrahim(-i Nehai)
diyor ki: "Elini ağzına koyar (sus işareti yapar)."
5264. Eyyub'un
bildirdiğine göre Muhammed (b. Sirin), hutbe esnasında konuşan adama eliyle
susması için işaret ederdi.
5265. Hasan(-ı Basri),
imam Cuma günü hutbe okurken konuşan bir insan görmüş ve ona taş atmıştır.
5266. Tavus diyor ki:
"Cuma günü kimseye işaret etme, hiçbir şeyini engelleme, imamın yaptığı
duadan başka dua yapma."
5267. Mecze'e b.
Zahir'in bildirdiğine göre babası, imam Cuma günü hutbe okurken konuşan birini
görünce ona eliyle "Sus!'" işareti yapmıştır.
5268. Said b. Abdillah
b. Yesar anlatıyor: imam hutbe okurken Said b. Cübeyr'le beraberdim. Taşlara
dokunmam üzerine Said ellerime vurdu.
|
SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN |