m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Zekat

Koyunda Nisab Miktarı ve Zekatinin Ne Kadar Olduğu

10057. İbn Ömer der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) zekat miktarları ile ilgili bir yazı yazdı. Kılıcının kınına (veya vasiyetine) koyduğu bu mektubu valilerine ulaştıramadan vefat etti. Vefatından sonra Hz. Ebu Bekr ölene kadar zekat işinde bu mektuba göre hareket etti. Ondan sonra da Hz. Ömer aynı mektupun gereğini yaptı. Mektubun içeriği şöyleydi: "Yüzyirmi koyuna kadar her kırk koyun için zekat olarak birer koyun alınır. Koyun sayısı yüzyirmiden daha fazla olursa ikiyüz koyuna kadar zekat olarak iki koyun alınır. Koyun sayısı ikiyüzden daha fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır. Sayının daha fazla olması halinde her yüz koyun için bir koyun alınır. Ama fazla olan miktar, yüzden daha az olması halinde zekat olarak bir şeyalınmaz. (Zekat miktarını azaltmak ve çoğaltmak için) ayrı ayrı hayvanlar bir araya getirilemeyeceği gibi sürü de parçalara bölünmemelidir. Hayvanları karışık olan ortaklardan alınan zekatta ortaklar bunu hisselerine göre aralarında hesaplarlar."

10058. Hz. Ali der ki: "Yüzyirmi koyuna kadar her kırk koyun için zekat olarak birer koyun alınır. Koyun sayısı yüzyirmiden daha fazla olursa ikiyüz koyuna kadar zekat olarak iki koyun alınır. Koyun sayısı ikiyüzden daha fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır. Sayının daha fazla olması halinde her yüz koyun için bir koyun alınır."

10059. İbrahim (en-Nehai) der ki: "Yüzyirmi koyuna kadar her kırk koyun için zekat olarak birer koyun alınır. Koyun sayısı yüzyirmiden daha fazla olursa ikiyüz koyuna kadar zekat olarak iki koyun alınır. Koyunsayısı ikiyüzden daha fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır. Sayının daha fazla olması halinde her yüz koyun için bir koyun alınır."

10060. İbrahim (en-Nehai) der ki: "(Üçyüzden fazla olursa) dörtyüze kadar (bir koyun alınır). Dörtyüzden bir fazla olması halinde de beşyüze kadar (bir koyun alınır). Sayının daha fazla olması halinde de aynı şekilde hesap edilerek zekatı alınır."

10061. Hasan (el-Basri) der ki: "Yüzyirmi koyuna kadar her kırk koyun için zekat olarak birer koyun alınır. Koyun sayısı yüzyirmiden daha fazla olursa ikiyüz koyuna kadar zekat olarak iki koyun alınır. Koyun sayısı ikiyüzden daha fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır."

10062. Amir (eş-Şa'bl) der ki: Hz. Ali koyunun zekatı hakkında: "Koyun sayısı kırka ulaştığı zaman, bu sayı yüzyirmiye varana dek zekat olarak bir koyun alınır. Koyun sayısı yüzyirmiden daha fazla olursa ikiyüz koyuna kadar zekat olarak iki koyun alınır. Koyun sayısı ikiyüzden daha fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır. Üçyüzden daha fazla olması halinde de her yüz koyun için zekat olarak bir koyun alınır" demiştir.

Abdullah (b. Mes’ud) da, Hz. Ali'nin: "Üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır" sözüne kadar aynısını der, sonrasında ise: "Üçyüz koyundan bir fazla olması halinde ise dörtyüze ulaşana dek zekat olarak bir koyun alınır. Sayının daha fazla olması halinde de aynı hesap üzerinden zekatları alınır" demiştir.

Ravi Muhammed (b. Salim) der ki: Amir'in bize bildirdiğine göre, Hz. Ali ve Abdullah (b. Mes’ud): "(Zekat miktarını azaltmak ve çoğaltmak için) ayrı ayrı hayvanlar bir araya getirilemeyeceği gibi sürü de parçalara bölünemez" demişlerdir.

10063. Zühri der ki: "Koyun sayısı kırka ulaştığı zaman, bu sayı yüzyirmiye varana dek zekat olarak bir koyun alınır. Koyun sayısı yüzyirmiden bir fazla olursa ikiyüz koyuna kadar zekat olarak iki koyun alınır. Koyun sayısı ikiyüzden bir fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır. Üçyüzden daha fazla olması halinde de her yüz koyun için zekat olarak bir koyun alınır ve baştaki (nisab miktarı sayılan) kırk sayısı artık dikkate alınmaz."

Koyunlar Kırktan Az Olması Halinde ''Zekatı Olmaz" Diyenler

10064. İbn Ömer'in bildirdiğine göre, Hz. Ömer zekat memurunu göndereceği zaman kendisine: "Kırktan az olan koyunlarda zekat olarak bir şey yoktur" şeklinde bir yazı da yazıp gönderirdi.

10065. Asım b. Damra'nın bildirdiğine göre Hz. Ali: "Şayet otuzdokuz koyunun varsa bunlarda zekat olmaz" demiştir.

10066. Amr b. Şuayb'ın babasından, onun da dedesinden naklen bildirdiğine göre, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) {Kırktan az olan koyunlarda zekat olarak bir şey yoktur" buyurmuştur.

10067. Yahya b. Said der ki: Ömer b. Abdilazız, zekat memuru olarak bizi gönderdiği zaman bizlere: "Sayıları kırka ulaşmadıktan sonra koyunlarda zekat olmaz" şeklinde bir yazı da yazdı.

10068. Zühri der ki: "Kırktan az olan koyunda zekat yoktur."

Sayıları Üçyüzü Aşan Koyunlarda (Küsuratlar için) Zekat Ne Kadardır?

10069. Şa’bi der ki: "Dörtyüz koyuna ulaşana kadar, üçyüzün üstündeki koyunlarda zekat olarak bir şey yoktur."

10070. Hakem der ki: "Dörtyüz koyuna ulaşana kadar, üçyüzün üstündeki koyunlarda zekat olarak bir şey yoktur."

10071. Salim, babasından (ibn Ömer'den) bildiriyor: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) zekat miktarları ile ilgili bir yazı yazdı. Kılıcının kınına (veya vasiyetine) koyduğu bu mektubu valilerine ulaştıramadan vefat etti. Vefatından sonra Hz. Ebu Bekr ölene kadar zekat işinde bu mektuba göre hareket etti. Ondan sonra da Hz. Ömer aynı mektupla amel etti. Mektubun içeriği şöyleydi: "Koyunlar konusunda, sayıları üçyüze ulaştığı zaman zekat olarak üç koyun, daha da fazla olması halinde ise her yüz koyun için bir koyun alınır. Ancak yüzü tamamlamadıktan sonra küsuratlar için zekat alınmaz."

10072. Zühri der ki: "Koyun sayısı ikiyüzden bir fazla olursa üçyüz koyuna kadar zekat olarak üç koyun alınır. Üçyüzden daha fazla olması halinde de her yüz koyun için zekat olarak bir koyun alınır ve baştaki (nisab miktarı sayılan) kırk sayısı artık dikkate alınmaz."

10073. Hasan (el-Basri) der ki: "Sayıları üçyüzden daha fazla olması halinde her yüz koyun için zekat olarak bir koyun alınır."

Şehirlinin, Sütünden Faydalandığı Koyunlarının Zekatı Hakkında Söylenenler

10074. İbn Ebi Leyla'nın bir adamdan bildirdiğine göre Mücahid, kırk koyunu olup da bunların sütünden faydalanan şehirli hakkında: "Bu koyunları için zekat olarak bir şey vermesi gerekmez" demiştir.

10075. İbrahim (en-Nehai) der ki: "Evde beslenen (evcil) koyunlarda zekat olarak bir şey verilmez."

Zekatı Alırken Kuzular da Hesaba Katılır mı?

10076. İbrahim(-i Nehai) ile Hasan(-ı Basri) dediler ki: "Zekatı alırken yeni doğmuş kuzu hesaba katılmaz ve zekat olarak da alınmaz."

10077. İbn Cüreyc der ki: Ata'ya: "Koyunun henüz küçük olan yavruları (kuzular) da zekatta hesaba katılır mı?" diye sorduğumda: "Evet, katılır" karşılığını verdi.

10078. Zühri der ki: "Anası onu yavruladığı zaman, yavru da zekatta hesaba katılır."

10079. Bişr b. Asım bildiriyor: Hz. Ömer, babamı Taif ve civar bölgelerine memur olarak atamıştı. Bir defasında bölgenin zekatını toplarken koyunların kuzularını da hesaba kattı. insanlar: "Madem zekatı hesaplarken kuzuları da katıyorsun o zaman zekat olarak koyunla birlikte kuzu da al" diye itiraz edince babam zekat alımına ara verdi. Ömer'le karşılaşınca insanların bu yöndeki itirazlarını ona bildirince Ömer de ona şöyle dedi: "Çoban henüz yavruyu kucağında taşıyor olsa bile zekatı hesaplarken onları da bu hesaba kat. Evde besledikleri (evcil) koyunu, gebe koyunu ve damızlık olarak kullandıkları koyunları da kendilerine bırakacağını bildir. Küçük baş hayvanları içinden dişi oğlak, bir ve iki yaşında olan koyunlardan ai. Malın en iyisi ile kuzu arasındaki denge de bu şekilde sağlanmış olur."

Tahric: Malik (1/265:26), Şafii (1/237:651), Müslim (1/65:26), Taberani (7/6395) ve Beyhaki (4/100).

10080. Hasan b. Müslim der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Süfyan b.

Abdillah'ı zekat toplamaya gönderdi ve: "(Denge sağlansın diye) zekatı henüz kuzu ile yaşlı. olan hayvanlar arasından seçip al" buyurdu.

Zekat Memuru Koyunları Nasıl Tasnif Eder?

10081. ibrahim b. Meysere, Sakıf kabilesinden bir adamdan bildiriyor: Ebu Hureyre'ye: "Zekat malın hangi kısmından alınır?" diye sorduğumda şu karşılığı verdi: "Malın (en iyisi ile en kötüsü arasında olan) orta kalitede alanından alınır. Zekat memuru yanına geldiği zaman vermek için bir ve iki yaşındaki koyunları ayır."

10082. Said el-A'rac der ki: Cihad için yollara koyulduğum bir sırada Mekke'de Ömer'le karşılaştım. Hz. Ömer bana: "Efendinin (Ya'la b. Umeyye'nin) izniyle mi çıktın?" diye sorunca: "Hayır" karşılığını verdim. Bunun üzerine bana: "o zaman sahibinin yanına geri dön. (Efendinle birlikte) zekatları toplarken kişi koyunlarını önünüze çıkardığında onları (iyi ve kötü diye) iki kısma ayırın, Zekatı da az kötü ile az iyi olanlardan alın" dedi.

10083, İbn Cüreyc der ki: Babamdan ve başkasından işittiğim e göre Ömer b. Abdilazız zekat memurlarına bir yazı yazarak zekatı alınacak koyunların (kalitesi ve yaşına göre) üçe bölünmesini, mal sahibi bu üç kısımdan birini kendine seçtikten sonra memurun zekat olarak alacağı koyunları orta kalitede olanların içinden seçmesini istedi.

10084. Kasım (b. Muhammed) der ki: "Zekatı alınacak koyunlar (kalitesi ve yaşlarına göre) üç kısma ayrılır."

10085. Zühri der ki: "Zekat memuru geldiği zaman koyunlar iyi, kötü ve orta halli olmak üzere üçe ayrılır. Memur, zekatı orta halli olan kısımdan alır."

10086. Hakem (b. Uteybe) der ki: "Önceleri zekat memuru koyunları (iyi ve kötü olmak üzere) ikiye ayırır, mal sahibi de bu iki kısımdan en iyisini kendine seçerdi."

10087. Şa’bi der ki: "Zekatı alınacak koyunlar ikiye ayrılır. Mal sahibi bu ikisi içinden iyisini kendine ayırdıktan sonra memur zekatı kalan kısım içinden alır."

10088. İbrahim (en-Nehai) der ki: "Zekatı alınacak koyunlar bir araya toplanır.

Mal sahibi koyunlar içinden en iyi üçtebirini seçip kendine ayırır. Zekat memuru da kalan iki kısım içinden alacağını alır."

10089-90. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Zekatı alınacak koyunlar (iyi ve kötü olmak üzere) ikiye ayrılır."

Zekat Olarak Verilmemesi ve Zekat Memurunun Almaması Gereken Hayvanlar

10091. İbn Ömer bildiriyor: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) zekat miktarları ile ilgili bir yazı yazdı. Kılıcının kınına (veya vasiyetine) koyduğu bu mektubu valilerine ulaştıramadan da vefat etti. Vefatından sonra Hz. Ebu Bekr ölene kadar zekat işinde bu mektuba göre hareket etti. Ondan sonra da Hz. Ömer aynı mektupla amel etti. O yazıda Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): "Zekatta yaşlı ve kusurlu olan hayvan alınmaz" buyuruyordu.

10092. Hz. Ali der ki: "Zekat memuruna, kendi ması olmadıktan sonra zekat olarak yaşlı, kusurlu ve damızlık olan hayvan verilmez."

10093. Abdullah (b. Mes'ud) der ki: "Zekat memuru, zekat olarak yaşlı, kusurlu ve zayıf düşmüş cılız olan hayvanı alamaz."

10094. İbn Ömer der ki: ''Zekat memuruna, kendi rızası olmadıktan sonra zekat olarak yaşlı, kusurlu ve zayıf düşmüş cılız olan hayvan verilmez."

10095. Musa b. Ubeyd der ki: Süleyman b. Yesar'ın: ''Kusurlu hayvanın verilmesi ile zekat eda edilmiş olmaz" dediğini işittim.

10096. Cafer b. Meymun der ki: "Zekat olarak cılız, kusurlu, uyuz ve sürüyü takip edemeyen topal hayvan alınmaz."

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

(Tahıl, Hurma Gibi) Yiyecekte Ne Kadarı için Zekat Vardır?