m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Zekat

Anne Karnında Bulunan Çocuk Adına Fıtır Sadakası Vermek

10840. Bekr'in bildirdiğine göre Hz. Osman, anne karnındaki çocuk adına da fıtır sadakası verirdi.

10841. Ebu Kılabe der ki: Onlar (Sahabe ve Tabiun), herkes için fıtır sadakası verirlerdi; hatta anne karnındaki çocuk için bile fıtır sadakası verirlerdi.

Zekat Memurunun Alması Gereken Hayvandan Yaşça Daha Büyük ya da Daha Küçük Bir Hayvanı Alması

10842. İbrahim (en-Nehai) der ki: "Zekat memuru alması gereken hayvandan yaşça daha büyük bir hayvan aldığında mal sahibine iki koyun ya da yirmi dirhem geri verir. Alması gereken hayvandan yaşça daha küçük olan bir hayvanı aldığında ise mal sahipleri zekat memuruna iki koyun ya da yirmi dirhem üste verirler."

10843. Amr b. Şuayb der ki: "Zekat olarak alacağın hayvanın yaşça daha ufağını bulamazsan yaşça daha büyük bir hayvanı alır, mal sahibine de iki koyun ya da yirmi dirhem verirsin."

10844. Abdullah b. Abdirrahman el-Ensari'nin bildirdiğine göre Hz. Ömer valilerinden birine şöyle bir mektup yazdı: "Bir adamda almanız gereken yaştaki deveyi bulamadığınız takdirde başka yaştaki bir deveyi almayın. Ya almanız gereken devenin benzerini ya da para olarak kıymetini alın.''

10845. Şu'be bildiriyor: Hammad (b. Ebi Süleyman), zekat vermesi gereken; ama develeri içerisinde vermesi gereken deveyi bulamayan adam hakkında:

"Alınan deveye göre taraflardan biri, farkı diğerine verir" demiştir.

10846. Hz. Ali der ki: "Zekat memuru, alması gereken hayvandan yaşça daha büyüğünü alırsa mal sahibine iki koyun ya da on dirhem geri verir."

Develerin Zekatı Konusunda Hz. Ebu Bekr, Ömer ve Osman'ın Uygulamaları

10847. Abdullah b. el-Müstevrid bildiriyor: Ebu Kılabe, Ömer b. Abdilaziz'den naklen bana şöyle anlattı: Ebu Bekr es-Sıddık, zekat memurlarını, toplanan develeri satmak için gönderdi ve beş yaşına girmiş dişi deveyi kırk dirheme, dört yaşına girmiş dişi deveyi otuz dirheme, üç yaşına girmiş erkek deveyi yirmi dirheme, iki yaşına girmiş dişi deveyi de on dirheme satmalarını emretti. Memurlar gidip develeri Ebu Bekr'in söylediği şekilde satıp döndüler. ikinci yıl aynı şekilde onları gönderirken: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Ebu Bekr: "O zaman her bir yaş için fiyatı on dirhem arttırın" karşılığını verdi. Bir sonraki yıl aynı şekilde onları gönderirken yine: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediler.

Hz. Ömer, halife olduğunda zekat memurlarını develeri satmaya gönderirken Ebu Bekr'in belirlediği son fiyat üzere gönderdi. Bir sonraki sene gelince memurlar Ömer'e de: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Ömer onlara:

"O zaman her bir yaş için fiyatı on dirhem arttırın" karşılığını verdi. Bir sonraki sene gelince Ömer onları, belirlediği son fiyat üzerinden satmak üzere gönderdi. Görevliler: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Ömer onlara:

"Hayır!" karşılığını verdi.

Hz. Osman, halife olduğunda zekat memurlarını develeri satmaya gönderirken Ömer'in belirlediği son fiyat üzere gönderdi. Bir sonraki sene gelince memurlar Osman'a: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Osman onlara:

"O zaman her bir yaş için fiyatı on dirhem arttırın" karşılığını verdi. Bir sonraki sene gelince Osman onları, belirlediği son fiyat üzerinden satmak üzere gönderdi. Görevliler: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Osman onlara: "Hayır!" karşılığını verdi.

Muaviye, halife olduğunda zekat memurlarını develeri satmaya gönderirken Osman'ın belirlediği son fiyat üzere gönderdi. Bir sonraki sene gelince memurlar Muaviye'ye: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Muaviye onlara: "O zaman her bir yaş için fiyatı on dirhem arttırın" karşılığını verdi. Bir sonraki sene gelince Muaviye onları, belirlediği son fiyat üzerinden satmak üzere gönderdi. Görevliler: "Daha fazlasına satmak istersek satabiliriz" dediklerinde, Muaviye onlara: "Zekatları alırken farz ne ise hayvanları o yaşa göre alın. Sonra onları işaretleyip satışa çıkarın. Alacaklarla pazarlık yapın. Onlar fiyatı ellerinden geldiği kadar indirmeye çalışacaklar. Siz de arttırmaya çalışın" karşılığını verdi.

Abdullah der ki: Gördüğüm kadarıyla Ömer b. Abdilazız sanki bunda bir sakınca görmüyordu. Ebu Kılabe'ye: "Peki, koyunların zekatı ile ne yapılıyordu?" diye sorduğumda şöyle dedi: "Zekat olarak toplanan koyunlar kenar mahallelerdeki fakirler arasında dağıtılırdı. Abdulmelik b. Mervan zamanına kadar da bu böyle devam etti. Abdulmelik ise kendi zamanında emretti; bu koyunlar beş kısma bölündü. Bu beş kısımdan bir kısmını miskinlere ayırdı. Bu uygulama da günümüze kadar devam etti."

Mandalar Zekatta Hesaba Katılır mı?

10848. Eş'as'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri): "Mandalar inek konumundadır" derdi.

Zekatını Geciktiren ve Sonradan Malı Heba Olan Kişi

10849. Eş'as'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri), vereceği zekatı geciktiren; ancak sonradan malı heba olan kişi hakkında: "Zekatı ödeyinceye kadar üzerine borç olur" demiştir.

Arpa ve Buğdayın Herbirinden Beşer Vesk' Mahsül Veren Tarlada Zekat

10850. Eş'as'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri) şöyle demiştir: "Tarlada mahsül olarak buğday ve arpa çıktığı zaman, her biri beş veskten az ise, ancak ikisi toplandığında beş vesk ya da daha fazlası ediyorsa bu durumda bunlar için zekat vermek gerekir. Çünkü her ikisi de ekindir. Mahsülolarak buğday ve kuru üzüm çıkıp da beş veske ulaşmazsa her biri ayrı ayrı beş veske ulaşmadığı sürece zekat olarak hiçbir şey gerekmez. Beş veske ulaştığı zaman ise öşrünü vermek gerekir."

Otuzdan Az Olan ineklerde de Zekatın Olduğunu Söyleyenler

10851. Şehr b. Havşeb der ki: "Her on inekte zekat olarak bir koyun, yirmi inekte iki koyun, otuz inekte ise iki yaşına girmiş bir erkek dana verilir."

10852. ikrime b. Halid der ki: Akka'nın zekatlarını toplamak üzere görevli tayin edildim. Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) zamanında sığırların zekatını toplayan yaşlılarla karşılaştım. Sığırın zekatını nasıl toplamam gerektiğini sorduğumda her biri farklı bir şey söyledi. Bazıları, sığırların da zekatını develer gibi almamı derken, bazıları her otuz sığır için iki yaşına girmiş bir erkek dana almamı söylediler. Bazıları da "Her kırk sığır için üç yaşına girmiş bir dişi sığır all" dediler.

Kişinin Zekat Olarak Vereceği Mal ile Satın Alıp Azat Ettiği Kölenin Ölmesi

10853. Eş'as'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri), kişinin zekat olarak vereceği mal ile satın alıp azat ettiği kölenin ölmesi durumunda geride kalan terekesi hakkında: "Köleden geriye kalanlar zekat verilen yerlere dağıtılırlar" demiştir.

Kocasında Alacağı Mehri Bulunan Kadının Zekat Durumu

10854. imran el-Kattan der ki: Hasan(-ı Basri)'ye: "Kadının, kocasından alacağı olan malında (mehrinde) zekat var mıdır?" diye sorulunca: "Şayet mal (para) nisaba ulaşıyorsa zekatını verir" demiştir.

10855. Dahhak der ki: "Kadın, kocasından alacağı mehri varsa ve kocasının maddi durumu iyiyse bu mehrin zekatını verir. Ancak kocası fakir ise zekatını vermesi gerekmez."

Kişide Bulunan Ondokuz Dinarın Zekatı

10856. İbn Cüreyc der ki: Ata (b. Ebi Rabah)'a: "Kişinin sadece ondokuz dinarı (altını) varsa ve her dinar oniki veya on üç dirheme (gümüşe) bozduruluyorsa bu durumda dinarların zekatını verir mi?" diye sorduğumda: "Evet! Zira bozdurulması halinde ikiyüz dirheme ulaşıyorsa bu durumda altın değil gümüş konumunda sayılır" dedi.

Zekat Memurunun Deveyle Birlikte Yularını da Alması

10857. Yahya b. Said der ki: "Zekat memurunun zekatı alırken bir deve için bir yular, iki deve için ise iki yular ve bir ip alması sünnettendir."

10858. ibrahim'in bildirdiğine göre Hz. Ebu Bekr şöyle demiştir: "Resulullah'a (Sallallahu aleyhi ve Sellem) verdikleri bir yuları dahi bende esirgeyecek olsalar onlarla savaşırım!"

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Fıtır Sadakasını Farz Olarak Görenler