m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Bir Şahit ve Davacının Yemini ile Hüküm Verme

23449. İbn Abbas der ki: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) bir şahit ve yemin ile hükmetti.''

Tahric: Ahmed (1/248,351,323), Müslim (3/1337: 3 müelliften), Ebu Davud (3603, 3604), Nesai (6011), İbn Mace (2370), İbnu'l-Carud (1006), Ebu Ya'la (2505=2511) ve Tahavi (4/144).

23450. Surrak der ki: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) (bir davada) bir kişinin şahitliği ve bir kişinin yemini ile hüküm verdi.''

Tahric: İbn Ebi Şeybe Müsned (568, bu isnadla), İbn Mace (2371 müelliften) ve Beyhaki (10/172-183).

23451. Cafer b. Muhammed bildiriyor: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) (bir davada) bir kişinin şahitliği ve bir kişinin yemini ile hükmetti." Cafer yine der ki: "Hz. Ali de aranızda aynı şekilde hükümler vermiştir.''

Tahric: Malik (2/721: 5), Tirmizi (1345, 1344) ve İbn Mace (2369).

23452. Ebu Cafer (el-Bakır) der ki: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) haklar konusuyla ilgili bir davada, bir kişinin şahitliği ve bir kişinin yemini ile hükmetti."

23453. Sevvar b. Abdillah bildiriyor: Rabia'ya: "Bir şahidin şahitliği ve hak sahibinin yeminiyle hükmünüz neye dayanıyor?" diye sorunca, "Sa'd'ın kitabında böyle yazılı olduğu görülmüştür" dedi.

23454. Ebu'z-Zinad bildiriyor: (Kufe valisi) Abdulhamıd, Küfe'de şahitle beraber (hak sahibinin ettiği) yeminle hüküm verirdi. Küfe halkından bazıları onun bu hareketini garip karşılayınca, Abdulhamıd, Ömer b. Abdilazız'e durumu bildiren bir mektup yazdı. Ömer, yemin ile birlikte bir kişinin şahitliğiyle hükmetmesini bildiren cevabi bir mektup gönderdi. Küfe ihtiyarlarından veya ileri gelenlerinden biri: "(Kadı) Şureyh'in, yeminle beraber bir şahitle hüküm verdiğine şahit oldum" dedi.

23455. Hasın der ki: "Abdillah b. Utbe, bir şahit ve hak sahibinin yemin etmesiyle aleyhimde hüküm verdi.''

23456. Abdulhamıd el-Atekı der ki: "Yahya b. Ya'mur, bir kişinin şahitliği ve bir yeminle hüküm verdi."

Bir Hakimin Bir Konuda Verdiği Hükmü, Daha Sonra Başka Bir Hakim Reddedebilir mi?

23457. İsmail b. Salim bildiriyor: Şa'bi'ye, haksız hüküm veren bir hakim hakkında sorulunca şöyle dedi: "Haksızlık hakkında bir şey demem. Hakimin haksızlık yapmaması gerekir. Ama herhangi bir hakim karar verir de ondan sonra gelen başka bir hakim, önceki hakimin hükmünden etkilenmemesi için, öncekinin verdiği hükme bakmaması gerekir."

"iflas Eden Hür (Köle Diye) Satılamaz" Diyenler

23458. Mekhul der ki: iflas eden hür (köle diye) satılamaz. Ömer b. Abdilazız de bunu yasaklayan bir ferman yazmıştı.

Kişinin, Birinde Alacağı Olduğunu iddia Etmesi

23459. Eyyub Ebu'l-Ala bildiriyor: Kişinin, birinden bir alacağı olduğunu iddia edip ona: "Bu konuda sana kanıtımı getirene kadar (alacağım konusunda) bana güvence ver" demesi hakkında Katade ve Ebu Haşim: "Öyle bir şeyi isteme hakkı yok" dediler.

Biriyle Bir Şey İçin Pazarlık Eden Kişi

23460. Ukbe b. Eb'il-Ayzar der ki: Bir adamdan alacağım vardı; ancak bu konuda elimde bir kanıt yoktu. Adamı Şa'bi'ye dava ettim ve ona: "Kanıtımı getirene kadar adamdan (alacağım konusunda) bana güvence al" dedim. Ancak Şa’bi öylesi bir güvence almayı kabul etmedi.

23461. Abdullah b. Yesar bildiriyor: Ebu'd-Derda bir adamla pazarlık yaparken adam Ebu'd-Derda'ya satmayacağına dair yemin etti ve daha sonra aynı fiyata malı kendisine sattı. Ebu'd-Derda adama: "Seni kötülüğe sevk etmiş olmaktan korkarım -veya hoşlanmam-" dedi.

23462. Said b. Vehb bildiriyor: Muaz bir alışverişte biriyle pazarlık etti. Adam önce satmayacağına dair yemin etti; ama sonra çağırıp satacağını söyledi. Muaz adamdan malı satın almayı kerih gördü.

23463. Ebu ishak der ki: "Muaz bir alışverişte biriyle pazarlık etti. Adam önce satmayacağına dair yemin etti" deyip devamlabuna benzer bir rivayette bulundu.

23464. İbn Avn bildiriyor: Muhammed (b. Sirin)'e: "Bir kişi, bana o malı satmayacağına dair yemin ediyor, sonra satacağını söylüyor. O malı alayım mı?" diye sordum. Bana: "Olur. Satın al ve ona yeminini hatırlat" dedi.

23465. Asım, İbn Sirin'den buna benzer bir rivayette bulunur ve rivayetin sonunda İbn Sirin'in: "Adam ettiği yeminin değerini herkesten daha iyi bilir" dediğini bildirir.

Evini, Ölene Kadar Oturma Şartıyla Satan Hakkında

23466. Murra b. Şarahıl der ki: "$uheyb, evini Hz. Osman'a sattı ve evde bir süre oturmayı şart koştu."

23467. Avn b. Abdillah b. Utbe bildiriyor: Temim ed-Dar! evini sattı ve ömür boyu evde kendisinin oturmasını şart koşup şöyle dedi: "Benim durumum Hz. Musa'nın annesine benzer: Oğlu ona geri verildi ve kendisine emzirme ücreti verildi,"

23468. Cabir, bildiriyor: iki kadın kendilerine ait evlerini sattılar ve ömür boyu evde kendilerinin oturmasını şart koştular. Amir(-i Şa’bi) onlara: "Ölünceye kadar evde oturabilirsiniz" dedi .

23469, Vekı der ki: "(Abdurrahman) bin Ebi Leyla bunu caiz görüyor; ama başkaları bunun caiz olmadığını söylüyorlardı."

23470. (Kadı) Şureyh der ki: "Her Müslümanın şart ileri sürmeye hakkı vardır" dedi.

Kişinin, Komşusuyla Arasındaki Duvarın Yıkılması

23471. Eş'as b. Ebi'ş-Şa'sa bildiriyor: Bir adamın eviyle komşusunun evi arasındaki duvar yıkılınca, komşusu adamı Şureyh'e şikayet etti. Şureyh adamı duvarı yapmaya mecbur etmedi ve komşusuna: "Git ve kendi evinin görünmesini sen engelle (kendin bir duvar yap)" dedi.

Zor Durumda Olan Borçluya Mühlet Vermek ve Ona Yumuşak Davranmanın Sevabı

23472. Ebu Mes'ud'un bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Sizden önceki ümmetlerden bir zat hesaba çekildi, ama hayır namına bir şey bulunamadı. Fakat insanların arasına karışırdı ve zengindi. Hizmetkarlarına fakiri borcundan dolayı affetmelerini emrederdi. Yüce Allah ise ''Biz buna (affetmeye) ondan daha layığız, o halde onu affedin'' buyurdu.''

23473. Ebu Katade'nin bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kim, borçlusunun sıkıntısını giderir veya borcunu silerse kıyamet günü Arş'ın gölgesinde barındırılır."

23474. Sehl b. Huneyf'in bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kim Allah yolunda olan bir mücahide veya zor durumda olan borçlusuna ya da mükateb olan köleye (maddi) yardım ederse, Allah onu hiçbir gölgenin olmadığı gün Arş'ın gölgesinde gölgelendirir."

23475. Rib'i bildiriyor: Ukbe b. Amr, Huzeyfe'ye, "Bana Resulullah'tan (Sallallahu aleyhi ve Sellem) işittiğin bir şeyanlat" deyince, Huzeyfe ona şöyle dedi: Resulullah'ı (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyururken işittim: "Ölüm meleği, sizden önceki ümmetlerden bir zata ruhunu almak için gelerek: ''Hiç hayır yaptın mı?'' diye sordu. Adam: ''Bilmiyorum'' cevabını verince, melek: ''Bak bakalım (düşün), belki bulursun'' deyince adam: ''Bilmiyorum, ancak insanlara ödüler verir onlarla beraber olurdum. Zor durumda olanlara yardım eder, zenginlere müsamahalı davranırdım" dedi. Bunun üzerine Yüce Allah bu kişiyi cennete soktu." Ukbe der ki: "Ben de Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) böyle dediğini işittim."

23476. Mekhul'un bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Sen hakkını, imkan dahilinde günahlara girmekten sakınarak al.''

Tahric: İbn Mace (2421, 2422), İbn Hibban (5080) ve Hakim (2/32, Buhari'nin şartına göre sahih kabul etti ve Zehebi de ona muvafakat etti).

23477. Ebu'l-Veser'in bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kim zor durumda olana mühlet verir veya borcunu silerse, Allah onu Arş'ının gölgesinde gölgelendirir.''

Şahidin Söylemek Zorunda Olduğu Durumlar

23478. Umara b. Umeyr bildiriyor: iki kişi Şureyh'in yanında bir adam için bir konuda şahitlik ettiler. (Ravi) A'meş ekledi: "Sanıyorum, bir katır konusunda şahitlik ettiler" dedi. "Şahitlik ederiz ki bu kişi bunu, bu adamdan satın almıştır" dediler. Şahitlerden birisi: "Ben bunun günahkar bir kişi olduğuna şahitlik ederim" deyince, Şureyh: "Bunun günahkar olduğunu nereden biliyorsun? Kalk! Senin şahitliğin geçerli değildir" dedi.

23479. Ca'd b. Zekvan naklediyor: Bir adam Şureyh'e bir dava için geldi ve bir şahidini çağırarak: "Kafircik nerede?" dedi. Şahit gelince, Şureyh: "Demek ki sen kafircik olduğunu kabul ediyorsun" deyip şahitliğini kabul etmedi.

23480. Süfyan(-ı Sevrl) der ki: "iki kişi bir adam için hanımını boşadığına dair şahitlik eder de (kadı adamla karısını ayırdıktan) sonra şahitliklerinden dönerlerse verilen talak hükmü geçerlidir. Eğer kocası henüz onunla gerdeğe girmemişse adam kadına verdiği mehrin yarısını o iki şahitten alır. Ancak gerdeğe girmişse şahitlerin adama mehirden yana bir şey vermeleri gerekmez."

Kölesinin Borçlanmasına izin Verip Sonra Ölen Hakkında

23481. İbrahim(-i Nehai), kölesinin borçlanmasına izin veren kişinin kendisinin de borçlu bir şekilde ölmesi durumunda: "Kölenin borcundan önce sahibinin borcu ödenir.

(Ravi Osman) el-Bettı der ki: "Bu görüş benim hoşuma gitmedi. Sahibinden önce kölenin borcu ödenir. Çünkü onun borçlanmasına kendisi izin vermiştir."

Kişinin, Meslektaşına Gidip Ondan Mal Alması

23482. İbn Cüreyc bildiriyor: Ata'ya: "Meslektaşıma gidip, karını vererek ondan mal alıyorum. Eğer istesem daha ucuza alabilirim. Bu malı ondan ucuza alayım mı?" diye sordum. Bana: "Hayır. Karını vererek al" dedi.

(Satın Alınan) Hurma Nasıl Teslim Alınır?

23483. Şa’bi der ki: "Müşterinin hurmayı teslim alması, ona bakarak evirip çevirmesi şeklindedir."

Kişinin Verdiği Sözde Durması

23484. İbn Sirin, birine: "Eğer falan tarihe kadar hakkını sana getirmezsem evim senindir" diyen kişi hakkında: "Eğer eli ayağını yalanlarsa (dediği tarihte ödemezse) zararı çeker (evi adama verir)" dedi.

Tahric: Abdurrezzak (15035)

23485. İbn Sirin bildiriyor: Bir adam Şureyh'e gelerek: "Bu adama bir emanet bıraktım. Adamın gözlerinin önünde emanet bıraktığım şey gitti" deyince, Şureyh: "Gözlerinin önünde gittiği ne dair şahitlik ediyorsun (o zaman gittiğini sen de gördün)!" dedi.

Bir Çiftliği Çalışanları ve Hurma Ağaçlarıyla Birlikte Ürün Karşılığı Kiralamak

23486. Şeybanı bildiriyor: Said b. Cübeyr'e, içinde çalışanların, evlerin, hurmaların ve ağaçların olduğu bir çiftliği ürün karşılığı kiralamanın hükmünü sordum. Bunu mekruh gördü.

23487. Ubeyde bildiriyor: Bir adamın, İbrahim(-i Nehai)'ye: "Kişi, içinde işçilerin, meyvelerin ve evlerin bulunduğu bir tarlayı ürün karşılığı kiralayabilir mi?" diye sorduğunu, İbrahim'in ise: "Hayır" karşılığını verdiğini duydum.

23488. Cabir bildiriyor: Ebu Cafer (el-Bakır), işçilerin kiralanmasını kerih görür; ama çiftliğin kiralanmasında sakınca olmadığını söylerdi.

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

ihtilaf Halinde Yolun (Genişliği) Ne Kadar Olur?