m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Lukata (Buluntu) ile Ne Yapılır?

22049. Abdulazız b. Rufey', babasından bildiriyor: On dinar buldum ve İbn Abbas'a gidip bunları ne yapmam gerektiğini sordum. İbn Abbas bana şöyle dedi: "Hacer-i Esved'in yanında bir yıl boyunca bulduğunu ilan et. Şayet sahibi çıkmazsa sadaka olarak dağıt. Sadaka olarak verdikten sonra sahibi çıkarsa sadakanın sevabıyla yetinme ya da on dinarı alma arasında tercih yapmasını söyle."

22050. Ebu Vail bildiriyor: Abdullah (b. Mes'ud) yediyüz dirheme bir cariye satın aldı. Ancak parayı ödemek için adamın yanına tekrar geldiğinde onu bulamadı. Bir yıl boyunca da adamı sordu, aradı ama bulamadı. Bir yıl sonra Mescid'e çıktı ve yediyüz dirhemi sadaka olarak dağıtmaya başladı. Dağıtırken de: "Allahım! Onun adına bunu dağıtıyorum! Şayet gelir de bunu kabul etmezse sorumluluğu bana aittir" diyordu. Dağıttıktan sonra da şöyle dedi: "Buluntu veya yitik bir şeyelinize geçtiği zaman bu şekilde yapın!"

22051. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden bildiriyor: Adamın birinin Peygamberimize (Sallallahu aleyhi ve Sellem): "Herkesin geçtiği bir yolda bulduğumuz yitikleri ne yapalım?" diye sorduğunu işittim. Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) adama: "Bir yıl boyunca bulduğunu ilan et. Sahibi çıkarsa verirsin. Çıkmadığı zaman da senin olur" karşılığını verdi.

Tahric: Ahmed (2/180, 203), Ebu Davud (1707), Nesai (5826 ve sonrası), Hakim (4/381) ve Beyhaki (4/152) rivayet etmişlerdir.

22052. Ebu Kabıl bildiriyor: Adamın biri Abdullah b. Amr'a: "Bir dinar buldum" deyince, Abdullah: "Yitik olan bir şeyi ancak kendini kaybetmiş biri elinde tutmak ister" karşılığını verdi. Adam bir dinarı atmak isteyince, Abdullah: "Onu atma!" dedi. Adam: "Peki, bunu ne yapayım?" diye sorunca, Abdullah: "Bir dinar bulduğunu ilan et. Sahibi çıkarsa verirsin, çıkmazsa da sadaka olarak dağıtırsın" dedi.

22053. Habıb b. Ebi Sabit bildiriyor: İbn Ömer'e lukatanın ne yapılması gerektiği sorulduğunda: "Onu (yerel) yöneticiye teslim edersin" dedi.

22054. Ebu's-Sefer, Ruv'as oğullarından bir adamdan bildiriyor: Bir defasında üçyüz dirhem buldum. Durumum kötü olduğu için de ilanını yaptım; ama fazla da üzerine düşmedim. Sahibi çıkmayınca da bu parayı harcadım. Sonradan durumum düzelince Hz. Ali'ye gelip meseleyi anlattım ve yapmam gerekeni sordum. Bana şöyle dedi: "Bir yıl boyunca aynı ilanı yap. Sahibi çıkarsa verirsin. Çıkmadığı zaman sadaka olarak dağıtırsın. Dağıttıktan sonra ortaya çıkması halinde sadakanın sevabıyla yetinme ya da parayı kendisine verme arasında tercih yapmasını söyle."

22055. Yunus b. Ebi ishilk der ki: Ebu's-Sefer'in, Ruv'as oğullarından olan bir adam vasıtasıyla Hz. Ali'den rivayet ettiği bu hadisi işittim ancak: "Bir yıl boyunca aynı ilanı yap" ifadesi yoktu.

22056. Suveyd der ki: Ömer b. el-Hattab buluntunun bir yıl boyunca ilan edilmesini söylerdi. Sahibi çıkarsa kendisine verilir, çıkmadığı taktirde de sadaka olarak dağıttırırdı. Dağıtıldıktan sonra sahibinin ortaya çıkması durumunda ise sadakanın sevabı ile buluntunun kendisine verilmesi arasında tercihte bulunması istenirdi.

22057. Ebu Nevfel b. Abı Akreb, babasından bildiriyor: Büyük miktarda bir para buldum. Ömer b. el-Hattab'a gelip: "Beni bundan kurtar!" dedim. Ömer bana: "Bir yıl sende dursun" karşılığını verdi. Bir yıl bende durduktan sonra gelip: "Beni bundan kurtar!" dedim. Bana: "Bir yıl boyunca ilanını yap" karşılığını verdi. Bir yıl boyunca ilanını yaptım; ancak ne sahibi, ne de sahibini tanıyan biri çıktı. Yine Ömer'e gelip: "Beni bundan kurtar!" dedim. Ömer şöyle karşılık verdi: "Bunu elden çıkarmanın en iyi yolunu sana söyleyeyim mi? Bu parayı sadaka olarak dağıt. Şayet sonradan sahibi ortaya çıkar da (sadakanın sevabıyla yetinmek yerine) parasını geri almayı isterse parayı ona versin ve sadakanın sevabı da senin olsun. Sevabı tercih ederse o, verilen sadakanın sevabını alır, sen de niyetinin karşılığını alırsın."

22058. Şa’bi der ki: "Yitik bir şey bulduğun zaman bir yıl boyunca ilanını yap.

Sahibi çıkmazsa Müslümanlardan fakir bir aileye ver ve onlara şöyle de: "Bu, sahibinden size verilen bir ödünç paradır. Şayet ortaya çıkarsa onu almakta hak sahibidir. Ama ortaya çıkmazsa ondan yana size bir sadakadır."

22059. Süveyd b. Gafele bildiriyor: Zeyd b. Suhan ve Selman b. Rabia ile birlikte çıktığımız bir yolculukta Uzeyb'e vardığımızda bir kamçı buldum. Zeyd ile Selman bana: "Elinden at!" dediler; ama ben atmadım. Medine'ye geldiğimizde Ubey b. Ka'b'ın yanına gittim ve bunu sordum. Şu karşılığı verdi: Peygamberimizin (Sallallahu aleyhi ve Sellem) zamanında yüz dinar bulmuştum. Bunu Hz. Peygamber'e (Sallallahu aleyhi ve Sellem) söylediğimde şöyle buyurdu: "Bir yıl boyunca bunu ilan et. Şayet sahibi çıkarsa parayı ona verirsin. Sahibi çıkmazsa sayısını, kesesinin bağının şeklini iyice aklında tutup malının içine kat.''

Tahric: Ahmed (5/126, 127), Buhari (2426, 2427), Müslim 3/1350 (9, 10), İbn Mace (2506), Ebu Davud (1698, 1700), Tirmizi (1374) ve Nesai (5825) rivayet etmişlerdir. Uzeyb: Kufe'nin karşı tarafında bir vadidir ve hacıların konaklama yerlerinden biridir.

22060. Abdurrahman b. Harmele bildiriyor: Said b. el-Müseyyeb'e buluntu konusunu sorduğumda şöyle dedi: "Bulduğun şeyi bir yıl boyunca ilan edip duyur. Sahibi çıkınca ona verirsin. Çıkmazsa da sadaka olarak dağıtırsın. Sadaka olarak verildikten sonra sahibi çıkarsa sadakanın sevabıyla yetinme ya da kaybettiği şeyi kendisine verme arasında tercih yapmasını istersin."

22061. Nati' bildiriyor: Lukata (buluntu) hakkında İbn Ömer: "Onu bulduğunu ilan et. Sahibi çıkmaması halinde onu yemeni tavsiye etmem; zira isteseydin baştan onu almayabilirdin" dedi.

22062. iyad b. Himar, Peygamberimizin (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: "Kim bir yitik mal bulursa bunu bulduğuna dair dürüst bir (veya iki) kişiyi şahit tutsun. Sonrasında bulduğu bu malı değiştirmesin ve gizli tutmasın. Şayet sahibi çıkarsa onu almakta herkesten fazla hak sahibidir. Sahibi çıkmazsa da Yüce Allah'ın malıdır ve onu dilediğine verir.''

Tahric: İbn Mace (2505), Halid kanalıyla da Ahmed (4/161, 162,266,267), Ebu Davud (1706), Nesai (5808, 5809), İbnu'l-Carud (671), TahiM, Şerh'ul Me'ani (4/136), Şerhu'lMüşkil (3133 ve sonrası) ile İbn Hibban (4894) rivayet etmişlerdir.

Yitik Malın Sahibinin Çıkmaması Durumunda Kullanılmasına Ruhsat Verenler

22063. Zeyd b. Halid el-Cüheni bildiriyor: Resulullah'a (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yitik mal konusu sorulduğunda şöyle buyurdu: "Yitik malı bir yıl boyunca ilan et. Sahibi çıkarsa verirsin, bir yıl geçmesine rağmen sahibi çıkmazsa onu kullanabilirsin.''

Tahric: Buhari (91), Müslim (3/1346: 1-4), EbU Davud (1701, 1702, 1705) ve İbn Mace (2504) rivayet etmişlerdir.

22064. Abdullah b. Ferruh (Ümmü Seleme'nin azatlısı) bildiriyor: Adamın biri Peygamberimizin (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hanımı Üm mü Seleme'ye: "Kişinin bir kamçı bulması konusunda ne dersin?" diye sorunca, Ümmü Seleme: "Bir sakıncası olmaz; zira müslüman kamçıyla elini güçlü kılar" dedi. Adam: "Peki, ayakkabı bulursa?" diye sorunca, Ümmü Seleme: "Ayakkabı da aynı şekildedir" dedi. Adam: "Peki, bir kap bulursa?" diye sorunca, Ümmü Seleme: "Yüce Allah'ın haram kıldığı bir şeyi helal kılamam. Kap yitik maldan sayılır" dedi.

22065. Enes b. Malik bildiriyor: Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) bir hurma tanesi buldu ve: "Şayet sadakadan sayılmayacak olsaydı bunu yerdim" buyurdu.

22066. Talha b. Musarrif bildiriyor: "ibn Ömer bulduğu bir hurma tanesini yedi."

22067. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Öncekiler yolculuk sırasında kişinin bulduğu sopa ve kamçı gibi şeyleri kullanmaya ruhsat verirlerdi."

22068. Ata (b. Ebi Rabah): "Kişinin bulduğu kemer, so pa ve kamçı gibi şeyleri kullanmasında bir sakınca yoktur'' dedi.

22069. Ebu Kays el-Evdı bildiriyor: "Beşir, değeri beş dirhem kadar tutan yitik malların kullanılmasına ruhsat vermiştir."

22070. Hasan(-ı Basri) der ki: "Kişinin, bulduğu şeye ihtiyacı varsa onu kullanabilir."

22071. Abdurrahman b. el-Esved, babasındanbildiriyor: "Hz. Aişe değeri bir dirhem kadar olan yitik malların kullanılmasına ruhsat vermiştir."

22072. Ebu Rezın: "Şayet ona ihtiyacım varken bulmuşsam onu kullanırım'' dedi.

22073. Musa b. Ebi Aişe bir adamdan bildiriyor: "Meymune, bir hurma tanesi bulup yedi ve şöyle dedi: "Yüce Allah bir şeyin heba edilmesini sevmez."

22074. Mis'ar, ismini vermediği bir ihtiyardan bildiriyor: "ibn Ömer'in, bulduğu bir hurma tanesini temizleyip bir miskine verdiğine şahit oldum."

22075. Meysere b. Amire anlatıyor: Ebu Hureyre ile karşılaştığımda ona: "Yitik mallar konusunda ne dersin?" diye sordum. Bana: "Hangileri?" deyince ben: "ip ve yular gibi şeyler" karşılığını verdim. Bunun üzerine: "Bulduğunu bir yıl boyunca ilan edersin. Sahibi çıkarsa verir, çıkmadığı zaman da onu kullanırsın" dedi.

22076. Hasan(-ı Basri) der ki: "Şayet kişi ona ihtiyacı varsa bulduğu şeyi kullanabilir."

22077. Seleme b. Verdan bildiriyor: Salim b. Abdillah'a yitik deve bulma durumunu sorduğumda: "Onun kendisine yetecek kadar suyu, sağlam ayakları vardır. Onun için ona dokunma. Ancak sahibini tanıyorsan alıp ona ver" dedi. Ona yitik koyun bulma durumunu sorduğumda da: "Onu bulduğunu ilan et. Şayet sahibi çıkarsa ona verirsin. Bir yıla kadar sahibi çıkmazsa artık o ya senindir, ya kardeşinindir, ya da kurdundur" dedi.

22078. Amr b. Şu ayb, babasından, o da dedesinden bildiriyor: Adamın biri Peygamberimize (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yitik koyunun hükmünü sordu. Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) "O koyun ya senin, ya başka bir kardeşinin, ya da kurdun olur" buyurdu. Yitik devenin durumunu sorduğunda da Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ona: "Onu alıp da ne yapacaksın? Onun kendisine yetecek kadar suyu, sağlam da ayakları vardır. (Sahibini bulana kadar) kendi kendine ot yer ve suyunu içer" karşılığını verdi.

22079. Ebu ishak, Aliye'den bildiriyor: Hz. Aişe'nin yanında otururken bir kadın geldi ve: "Ey müminlerin annesi! Yitik bir koyun buldum. Bunu ne yapmamı istersin?" diye sordu. Hz. Aişe: "Onu bulduğunu ilan et; ama bu arada sütünü sağıp yemini de ver" dedi. Bir zaman sonra kadın yine geldi ve aynı şeyi sordu. Bunun üzerine Hz. Aişe ona: "Onu kesmene veya satmana izin vermemi mi bekliyorsun! Böyle bir hakkın yok!" dedi.

22080. (Ka'b'ın kızı) Selma bildiriyor: Mekke yolunda bir yüzük buldum. Onunla ne yapmam gerektiğini Hz. Aişe'ye sorduğumda: "Onu kullan" dedi.

22081. Zeyd b. Cübeyr bildiriyor: Abdullah b. Ömer'in yanında oturuyarken adamın biri geldi ve: "Yitik bir hayvan buldum" dedi. Abdullah b. Ömer ona: "Hayvana iyi bak ve bulduğunu ilan et" karşılığını verdi. Adam: "Onun sütünden içmemin bir sakıncası var mı?" diye sorunca, Abdullah: "Bunu yapmanda herhangi bir sakınca görmüyorum" dedi.

22082. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Yolcunun bulduğu kamçı, sopa ve ayakkabı gibi şeyleri kullanmasına ruhsat verilmiştir."

22083. Muaviye b. Abdillah b. Bedr, babasından bildiriyor: Ömer b. el-Hattab zamanında seksen dinar buldum. Hz. Ömer'in yanına gelip ne yapmam gerektiğini sorduğumda: "Bulduğunu bir yıl boyunca ilan et" dedi. Ona: "Şayet sahibi çıkmazsa ne yapayım?" diye sorduğumda: "O zaman onlardan faydalan" dedi.

Yıllık Malın Alınmasını Mekruh Görenler

22084. İbn Abbas der ki: "Bir şey bulduğun zaman onu yerden bile kaldırma; zira üzerinde herhangi bir hakkın yok."

22085. Mu'temir b. Süleyman, babasından bildiriyor: "Mücahid ile İbn Ömer, Kabe'yi tavaf ederlerken içinde inci bulunan bir kutu buldular. Ama hiç dokunmayıp yerinde bıraktılar."

22086. Rabı b. Huseym'in cariyesi bildiriyor: "Rabı, yitik malın yerinden alınmasını mekruh görürdü."

22087. Ebu Utbe ed-Dehhan bildiriyor: "Cabir b. Zeyd'e yolda bulunan yitik malın alınmasını sorduğumda bunu mekruh gördü."

22088. İbrahim(-i Nehai) (veya Temim b. Seleme) bildiriyor: "(Kadı) Şureyh yolda dinar görürdü de dokunmadan yoluna devam ederdi."

22089. Ebu Salih bildiriyor: "Ebu Hureyre yerde bir dinar görünce üzerine bastı.

Ayağıyla imamın mekanına yakın bir yere kadar sürüyüp bıraktı."

22090. Vakıd b. Abdillah bildiriyor: Ata b. Ebi Rebah'ın yanındayken adamın biri ona: "Yitik malın alınması mı daha iyidir, yoksa yerinde bırakılması mı?" diye sordu. Ata: "Onu yerinde bırakman daha hayırlıdır" dedi.

22091. Abdullah b. Dinar bildiriyor: İbn Ömer'e: "Yitik bir mal buldum" dediğimde bana: "Onu neden aldın?" karşılığını verdi.

22092. Musa b. Ebi'I-Furat el-Mekkı bildiriyor: Adamın birinin Tavus'a: "Bir dinar buldum ve onu aldım. Geri yerine koyayım mı?" diye sorduğunu işittim. Tavus da adama: "Artık onun sorumluluğu sana aittir" dedi.

22093. Münzir b. Cerir, babası Cerir'den naklediyor: "Yitik olan bir malı ancak sapmış biri alıp elinde tutar."

Tahric: Ahmed (4/360, 362), Ebu Davud (1717), Nesai (5799, 5800, 5801) ve İbn Mace (2503) rivayet etmişlerdir.

22094. Said b. el-Müseyyeb bildiriyor: Hz. Ömer sırtını Kabe'ye dayamış bir şekilde: "Yitik malı alan kişi sapmış kişidir" dedi.

22095- Said b. el-Müseyyeb bildiriyor: Hz. Ömer: "Yitik olan bir malı ancak sapmış biri kendine alır" dedi. Hz. Ali ise: "Yitik olan bir malı ancak sapmış biri yer" dedi.

22096. Sabit b. ed-Dahhak bildiriyor: Bir deve buldum ve ne yapmam gerektiğini Hz. Ömer'e sordum. Ömer: "Bir yıl boyunca onu ilan et" dedi. Bir yıl boyunca ilan ettim; ancak bir sahibi çıkmadı. Ömer'in yanına gidip: "Bu deve benim için sorun oldu" dediğimde: "O zaman bulduğun yere götür ve orada bırak" karşılığını verdi.

Yıllık Bir Mal Bulan Kişinin Onu Kaybetmesi

22097. Haris el-Uklı der ki: "Yitik bir malı iyilik yapma (sevap) niyetiyle alan kişinin, o mala gelecek zararda bir sorumluluğu olmaz."

22098. Hasan(-ı Basri) der ki: "Yitik bir malı bulup alan kişi onu kaybetmesi halinde bundan sorumlu tutulur."

22099. Haccac bir adamdan bildiriyor: Yitik bir malı alıp kaybeden kişi hakkında Hz. Ali: "Bu kişi emanetçi konumunda sayıldığı için bundan sorumludur" dedi.

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Selem Akdiyle Canlı (Köle veya Hayvan) Ticaretine Ruhsat Verenler