m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Müslümanlardan Dürüst Kişinin Vasıfları Nelerdir?

22163. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Müslümanlardan adil (dürüst) olan kişi, midesi ve cinselorganı yönünden eleştirilere maruz kalmamış kişidir."

22164. Amir(-i Şa'bi) der ki: "Kendisine had uygulanmayan veya dini yönden bilinen bir kusuru bulunmayan müslüman kişinin şehadeti geçerli olur."

22165. Avf bildiriyor: "Hasan(-ı Basri), hasım tarafından dürüstlüğüne halel getirilecek bir kusuru dile getirilmedikten sonra namaz kılan kişinin şehadetini kabul ederdi."

22166. Habıb bildiriyor: İbn Ömer bir adama birinin durumunu sorunca adam:

"Hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyoruz" dedi. Bunun üzerine İbn Ömer ona: "Bu kadarı yeterlidir" karşılığını verdi.

22167. (Kadı) Şureyh der ki: Bir konudaki hakkın için iddianı ısrarla ve abartarak ortaya koy; ama bu konuda da adil (dürüst) olan şahitler getir; zira adilolmamız emredildi. (Hüküm verecek olan) sen de getirilen şahidin durumunu sor. Şayet:

"Nasıl biri olduğunu Allah bilir" derlerse, doğrusunu Allah bilir ama: "Durumu hakkında şüphedeyizıt demekten çekindikleri için: "Durumunu Allah bilir" diyorlardır. Durumu şüpheli olan birinin de şahitliği geçerli olmaz. Ancak şahit hakkında: "Bildiğimiz kadarıyla adalet sahibi (dürüst) bir müslümandır" derlerse inşaallah öyledir. Bu durumda da şahitliği geçerli olur.

Kişinin Bir Cariyeyi Satmamak ve Başkasına Hibe Etmemek Şartı ile Satın Alması

22168. Evza'ı anlatıyor: Bir cariye satın aldım; fakat satan kişiler bana onu satmamam, başkasına hibe etmemem, onunla evlenmemem ve öldüğümde cariyenin özgür olması şartını koştular. Bunu Hakem b. Uteybe'ye sorduğumda:

"Böylesi bir satışın bir sakıncası yoktur" dedi. Mekhul'e sorduğumda o da: "Bunda bir sakınca yoktur" dedi. Ona: "Bu şartları yerine getirememem konusunda bir endişen var mı?" diye sorduğumda: "Aksine bunları yerine getirmen halinde iki sevap alacağını umuyorum" dedi.

Evzai devam eder: Yahya b. Kesır'in bana bildirdiğine göre bu konuda Hasan(-ı Basri): "Satış geçerlidir; ancak koştukları şartların bir geçerliliği yoktur" demiştir. Konuyu Ebu Lubabe'ye sorduğumda: "Kötü bir ilişkiye talipsin demektir" dedi. Zühri'ye sorduğumda ise bana şöyle dedi: "ibn Mes’ud, karısından bir cariye satın almıştı. Ancak karısı, onu satması halinde istediği bedeli vermek suretiyle kendisine satması şartını koşmuştu. İbn Mes’ud, Hz. Ömer'e bir mektup yazıp bunu sorunca, Ömer şöyle bir cevap yazdı: "Üzerinde başkasının da hakkı bulunan bir cinsel organa yaklaşma."

22169. Hz. Ömer der ki: "Satan kişinin üzerinde istisna ettiği (şart koştuğu) bir tarafı bulunan bir mal, tam olarak senin malın değildir."

22170. Kasım bildiriyor: "Hz. Aişe, bir cariyenin satılmama şartı koşularak başkasına satılmasını mekruh görmüştür."

22171. Husayf bildiriyor: "Said b. Cübeyr, kişinin bir cariyeyi satılmama veya başkasına hibe edilmeme şartı ile satın alması konusunda: "Bu durumda cariyeyle ilişkiye giremez" dedi.

22172. Hişam b. Urve bildiriyor: "Babam böyle bir satışı mekruh görmüştür."

22173. Nafi' bildiriyor: Bu konuda İbn Ömer şöyle derdi: "Üzerinde şart koşulan bir cinsel organa yaklaşma."

22174. Hasan b. Ubeydillah bildiriyor: "İbrahim(-i Nehai), kişinin bir cariyeyi satılmama veya başkasına hibe edilmeme şartı ile satın alması konusunda şöyle demiştir: "Böyle bir şartın geçerliliği yoktur."

22175. ismail b. Ebi Halid bildiriyor: İbrahim(-i Nehai), kişinin bir cariyeyi satmama veya başkasına hibe etmeme veya onunla evlenmeme şartı ile satın alması konusunda: "Keşke öylesi bir cariyeyi bulup o şartlar dahilinde satın alsaydım. Ölmem halinde özgür olması şartını da ben onlara koşardım" dedi.

22176. İbrahim(-i Nehai) der ki: "Azat konusundaki şart dışında bir satıştaki her şart satış yapıldıktan sonra yok olur. Yine boşama konusundaki şart dışında bir nikahtaki her şart, nikah yapıldıktan sonra yok olur."

22177. ismail b. Ebi Halid bildiriyor: Kadının biri Şa'bi'ye gelip: "Kızım satılmamak şartı ile satın alındı" dedi. Şa’bi de: "Kızın hakkındaki bu şart geçerlidir" karşılığını verdi.

22178. Ubeydullah b. Abdillah b. Utbe bildiriyor: Abdullah b. Mes’ud, kızı Zeyneb'den bir cariye satın aldı. Ancak Zeyneb ona, cariyeyi satmak istemesi halinde bedelini de vermek üzere geri kendisine satması şartını koştu. İbn Mes’ud bunu Hz. Ömer'e sorunca Ömer onun cariyeyle ilişkiye girmesini mekruh gördü.

22179. imran b. Umeyr bildiriyor: Hz. Ömer (söz konusu satış konusunda) Abdullah (b. Mes’ud)'a: "Cariyeyle ilişkiye girme" dedi.

Kölesinden Başka Malı Olmayan Kişinin Bu Köleyi Azat Etmesi

22180. Ebu Yahya el-A'rac bildiriyor: Peygamberimize (Sallallahu aleyhi ve Sellem) kölenin, hasta olan, kendisinden başka malı bulunmayan ve borcu olan efendisi tarafından azat edilmesi sorulduğunda Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) köleye, efendisinin bu borcunu ödemesi için çalışmasını emretti.

Tahric: Abdurrezzak (16766) ve Said b. Mansur (406) rivayet etmişlerdir .

22181. Hasan(-ı Basri) bildiriyor: "Hz. Ali'ye, kişinin vefat anında kendisinden başka malı bulunmayan kölesini borcu olmasına rağmen azat etmesi sorulduğunda: "Köle azat edilir; ancak efendisinin borcunu ödemek için çalışır" dedi.

22182. Kasım bildiriyor: Kadının biri cariyesini azat etti. Ancak cariyeden başka malı da yoktu. Bu konuda Abdullah (b. Mes’ud): "Cariye, bedeli kadarını kendisini azat edene vermek üzere çalışır" dedi.

22183. Hammad bildiriyor: Adamın biri hastalığı sırasında kölesini azat etti.

Ancak adamın köleden başka malı yoktu ve borcu da vardı. Bu konuda İbrahim(-i Nehai): "Köle kendi bedeli kadarıyla efendisinin borcunu ödemek için çalışır. Şayet kendi bedeli borçtan daha fazla ise olan borcu öder. Geri kalan miktarın da üçte ikisi efendisinin varislerinin, üçtebiri ise kendisinin olur" dedi.

22184. Mutarrif bildiriyor: Kişinin vefat anında kendisinden başka malı olmayan kölesini azat etmesi konusunda Şa’bi: "Köleye bir değer biçilir ve bu bedeli efendisine ödemek için çalışır" dedi.

Kişinin Hasta iken Kölesini Azat Etmesi

22185. Şa’bi bildiriyor: Mesruk'a, hastalığı sırasında kendisinden başka malı olmayan kölesini azat eden kişinin durumu sorulduğunda: "Madem ki Allah rızası için azat etmiştir, o zaman köleyi tamamıyla azatlı olarak sayarım" dedi. Şureyh ise bu konuda: "Kölenin bedelinin üçtebirini azatlı sayar, kalan üçte ikilik kısmı ödemesi için de kölenin çalışmasına hükmederim" dedi.

22186. ismail bildiriyor: Şa'bi'ye: "Bu konuda (Mesruk ile Şureyh'in görüşlerinden) hangi görüşü daha iyi buluyorsun?" diye sorduğumda şöyle dedi: "Sadece fetva vermek açısından Mesruk'un görüşünü daha iyi buluyorum. Ama bir davada hüküm vereceksem (kadı) Şureyh'in görüşü benim için daha iyidir."

22187. İbn Mes’ud der ki: "Böylesi bir durumda kişi kölesinin ancak üçtebirini azat edebilir."

22188. Mansur bildiriyor: İbrahim(-i Nehai), hastalığı sırasında kendisinden başka malı olmayan kölesini azat eden kişi konusunda: "Kölenin üçtebirini azat eder, köle de kalan üçte ikilik kısmı ödemek için çalışır" dedi.

22189. Şa’bi der ki: "Kişi kölesinin azat edilmesini vasiyet ederse, malının üçtebirinden azat edilir. Ancak kölenin değeri adamın malının üçtebirinden daha fazla ise köle bu fazlalığı ödemek için çalışır."

Kişinin Hastalığı Sırasında Kölesinin Bir Kısmmı Azat Etmesi

22190. Yunus bildiriyor: Vefatı anında kölesinin bir kısmını azat etmek isteyen kişi hakkında Hasan(-ı Basri) şöyle derdi: "Azat edeceği kısmı azat eder geri kalan kısmı ödemek için de kölenin çalışmasına izin verilir."

22191. İbn Cüreyc bildiriyor: Hastalığı sırasında kölesinin üçtebirini azat eden kişi konusunda Ata (b. Ebi Rabah): "Bu azat etme hasta olan kişinin malının üçtebirinden yerine getilir. Ancak başka şeyler de vasiyet etmişse, bu üçtebirlik kısmı tamamlaması için kölenin çalışmasına izin verilir" dedi.

22192. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Kişi hastalığı sırasında kölesinin bir kısmını azat ederse köle tamamen azat edilmiş gibi sayılır. Ancak kölenin bedeli azat eden (ölecek) kişinin malının üçtebirinden daha fazla ise köle geriye kalan miktarı ödemek için çalışır."

22193. Abdüla'la bildiriyor: Hişam'a, kişinin vefat anında kölesinin bir kısmını azat etmesi konusu sorulunca, Hafs b. Süleyman vasıtasıyla Hasan(-ı Basri)'nin şöyle dediğini bize bildirdi: "Azat edilme vefat edecek olan kişinin malının üçtebirinden karşılanır ve azat edilecek miktar malının üçtebirini aşamaz."

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Sadece işitme Üzerinden Şahitlik Olabilir mi?