m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Diyetler

Kölenin Öldürmesi ve Öldürülmesi

Kölenin Cinayet işlemesi

27743. Hz. Ali der ki: "Köle cinayet işlerse diyeti ödemek kendisine düşer. Efendisi ise tercihte bırakılır. isterse diyeti kölenin yerine öder, isterse köleyi ölenin velilerine teslim eder."

27744. Şa’bi der ki: "Köle cinayet işlerse diyeti ödemek kendisine düşer. Efendisi ise tercihte bırakılır. isterse diyeti kölenin yerine öder, isterse köleyi ölenin velilerine teslim eder."

27745. Hasan(-ı Basri) der ki: "Kölenin efendisi, kölenin fiyatından daha fazla olan diyeti ödemekle sorumlu tutulamaz."

27746. (Kadı) Şureyh) der ki: "Köle, işlediği cinayetten dolayı diyeti kendisi öder veya efendisi diyeti onun yerine ödeyebilir."

27747. Eş'as bildiriyor: Muhammed (b. Sirin)'e: "Kölenin cinayet işlemesi durumunda diyet için ne dersin?" diye sorduğumda: "Diyeti kendisi öder" dedi.

27748. Salim b. Abdillah der ki: "Böylesi bir durumda kölenin efendileri dilerlerse kölenin yaralamasının karşılığını verirler, dilerlerse de onu karşı tarafa teslim ederler."

27749. Zühri der ki: "Şayet köle hatayla birini öldürmüşse efendisi dilerse diyeti kölenin yerine öder, dilerse de köleyi maktOlün velilerine teslim eder."

27750. Urve der ki: "Cinayet işleyen köle konusunda kölenin efendisi muhayyerdir. isterse cinayete karşılık köleyi maktOlün velilerine teslim eder. isterse de köleyi yanında tutup cinayetin diyetini öder."

Kölenin Cinayeti işlemesinden Sonra Efendisi Tarafından Azat Edilmesi

27751. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Köle bir cinayet işler de efendisi bundan haberdar olup onu azat ederse, kölenin işlediği cinayetten efendisi sorumlu tutulur."

27752. Amir(-i Şa’bi)'den bu fetvanın aynısı nakledilmiştir.

27753. Zühri bildiriyor: "Köle suçu işledikten sonra efendisi tarafından azad edilirse bu azad işlemi geçerlidir ve efendisi kölenin işlediği suçun diyetini ödemekle sorumludur."

27754. Eş'as bildiriyor: Muhammed (b. Sirin), cinayet işleyen köle hakkında: "Diyeti kendisi öder" dedi. Ona: "Peki ya efendisi onu azat ederse?" diye sorduğumda: "O zaman efendisi onun fiyatı olan bedeli karşı tarafa verir" dedi.

27755. Eş'as bildiriyor: Kölenin cinayet işlemesinden sonra efendisinin bundan haberdar olması ve onu azat etmesi hakkında Hasan(-ı Basri): "Köle çalışıp diyeti öderlı dedi.

27756. Cerir b. Hazım bildiriyor: Hammad'a, cinayet işleyen kölenin durumu sorulduğunda şöyle dedi: "Bu durumda kölenin efendisi muhayyerdir. isterse kölenin yerine diyeti öder, isterse de köleyi karşı tarafa teslim eder. Ancak onu azat etmesi durumunda efendisi karşı tarafa kölenin bedelini öder. Köle azat edildiği taktirde de kendisinin bir şey ödemesi gerekmez."

27757. Tarık bildiriyor: Kölenin, hür birini öldürdükten sonra efendisinin bundan haberdar olması ve onu azat etmesi durumunda Şa’bi: "Azat edilmesi geçerli olur, ancak efendisinin diyeti ödemesi gerekir" dedi.

27758. Süfyan(-ı Sevrı) der ki: "Şayet kölenin efendisi, cinayet işlediğini öğrendikten sonra onu azat ederse diyeti kendisi öder. Ancak cinayet işlediğini bilmeden onu azat etmişse bu durumda kölenin bedelini karşı tarafa verir."

Hür Olan Birini Öldüren Kölenin Maktulün Yakınlarına Teslim Edilmesi

27759. Hz. Ali der ki: "Köle olan biri hür olan birini öldürdüğü zaman, köle ölenin yakınlarına verilir. Onlar dilerlerse köleyi (kısas olarak) öldürürler, dilerlerse de hayatta bırakırlar."

27760. Muhammed (b. Sirin) der ki: "Böylesi bir durumda benim bildiğim kanın, ölenin yakınlarına ait olduğudur. Artık onlar dilerlerse köleyi satıp bedelini alırlar, dilerlerse bu bedeli bağışlarlar, dilerlerse de köleye kısas yaparlar."

27761. Yunus bildiriyor: Hür birini öldüren ve maktulün yakınlarına öldürmeleri için verilen köle hakkında Hasan(-ı Basri) der ki: "Ölenin yakınları isterlerse onu kendilerine köle edinebilirler."

27762. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Böylesi bir durumda köle, maktulün yakınlarına verilir. Onlar dilerlerse onu öldürürler, dilerlerse de kendilerine köle edinirler."

27763. Amir(-i Şa'bl) ile Ata (b. Ebi Rabah) şöyle derler: "Böylesi bir durumda ölenin yakınları dilerlerse onu öldürürler, dilerlerse de kendilerine köle edinirler."

27764. Muhammed b. Salim bildiriyor: Köle birinin hür olan birini kasten öldürmesi hakkında Şa’bi: "Köle, maktulün yakınlarına verilir. Onlar da dilerlerse onu öldürürler, dilerlerse de kendilerine köle edinirler" dedi.

27765. Hammad bildiriyor: Köle birinin hür olan birini kasten öldürmesi hakkında İbrahim(-i Nehai): "Maktulün yakınları köleyi hizmetlerinde kullanamazlar; zira onların sadece kölenin kanı üzerinde hakları vardır. ister onu öldürürler, isterse affederler" dedi.

Katil Olan Köle Affedildiği Taktirde Durumu Ne Olur?

27766. Ebu Ma'şer bildiriyor: Bir kölenin hür olan birini kasten öldürmesi ve maktOlün velilerinin bu köleyi affetmesi durumunda İbrahim(-i Nehai): "Köle geri efendisine döner" dedi.

27767. Hasan(-ı Basri) der ki: "MaktOlün velilerinin köleyi affetmeleri durumunda köle tekrar efendisinin olur."

27768. Hammad b. Seleme bildiriyor: Hür birini öldüren kölenin maktOlün velilerine verilmesi durumu hakkında Hammad (b. Ebi Süleyman): "Şayet maktOlün velileri onu affederlerse tekrar efendisinin kölesi olur. Zira kendileri onu hizmetlerinde kullanamazlar" dedi. Vekı der ki: "Süfyan(-ı Sevrı) de bu görüştedir."

Hür Olan Birinin Köle Olan Birini Kasten Öldürmesi

27769. Said b. el-Müseyyeb der ki: "Böylesi bir durumda ölenin değeri ne kadarsa tamamıyla (efendisine) ödenir."

27770. Ömer b. Abdilazız der ki: "Böylesi bir durumda ölenin değeri ne kadarsa tamamıyla ödenir."

27771. Ata, Mekhul ve İbn Şihab (ez-Zühri) derler ki: "Kölenin öldürüldüğü günkü değeri ne ise tamamıyla ödenir."

27772. Hasan(-ı Basri) ile İbn Sirin derler ki: "Kölenin öldürüldüğü günkü değeri ne kadarsa tamamıyla ödenir."

27773. Mekhul der ki: "Kölenin öldürüldüğü günkü değeri ne ise tamamıyla ödenir."

27774. Said b. el-Müseyyeb ve Hasan(-ı Basri): "Kölenin öldürüldüğü günkü değeri ne kadarsa tamamıyla ödenir" dediler.

27775. Hz. Ali, Abdullah (b. Mes’ud) ve Şureyh: "Böylesi bir durumda miktarı bir hür diyetini aşsa dahi kölenin değeri ödenir" dediler.

27776. Muhammed (b. Sirin) der ki: "Böylesi bir durumda kölenin, miktarı ne kadar olursa olsun bedeli ödenir."

27777. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Böylesi bir durumda kölenin, miktarı ne kadar olursa olsun bedeli ödenir."

Böylesi Bir Durumda Ödenecek Bedelin Hür Kişinin Diyetine Ulaşamayacağını Söyleyenler

27778. Şa’bi bildiriyor: Said b. el-As, hatayla öldürülen kölenin diyetini dörtbin dirhem kıldı. Kölenin fiyatı bundan daha fazla ediyordu; ancak Said: "Kölenin diyetini hür olan kişinin diyetinden daha fazla kılmaktan hoşlanmıyorum" dedi.

27779. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Kölenin diyeti, hür olan kişinin diyetine ulaşamaz."

27780. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Ölen kölenin efendisine (kölenin diyeti olarak), hür olan kişinin diyetinden daha fazlası verilemez."

27781. İbrahim(-i Nehai) ve Şa’bi: "Hatayla öldürülen kölenin diyeti, hür olan kişinin diyetine ulaşamaz" dediler.

27782. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Kölenin diyeti, hür olan kişinin diyetinden daha az olur."

Kölenin Her iki Gözünün Çıkarılması

27783. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Kölenin bir kulağı veya bir gözü yaralandığı zaman diyet olarak kölenin fiyatının yarısı ödenir. Ancak her iki kulağı veya gözü yaralanırsa kölenin fiyatının tamamı (efendiye) ödenir. Köle de yaralayan kişiye verilir."

27784. Şa’bi der ki: "Kölenin gözü çıkarılır ya da eli veya ayağı kesilirse kölenin bedelinin yarısı ödenir. Şayet her iki gözü ya da iki eli veya iki ayağı da kesilirse, bunu yapan kişi köleyi alır ve diyet olarak bedelinin tamamını (efendisine) öder."

27785. Hasan(-ı Basri): "Kölenin bir gözünün çıkarılması halinde diyet olarak kölenin bedelinin yarısı ödenir" dedi.

27786. Hammad b. Seleme bildiriyor: iyas b. Muaviye, bir kölenin kasten elini kesen veya gözünü çıkaran kişi hakkında: "Köle kendisinin olur, bedelini de efendisine öderIf dedi.

27787. Ma'mer bildiriyor: Hür olan kişinin köle birini yaralaması konusunda Zühri: "Şayet bir gözünü çıkarırsa, diyet olarak kölenin bedelinin yarısını öder" dedi.

Kölenin Dişinde ve Yaralanmasında Diyet

27788. Ata der ki: "Kölede, kemiğe kadar varan derin yaralamalarda diyet olarak bedelinin ondabirinin yarısı (yirmidebiri) verilir."

27789. Şa’bi der ki: "Kölede, kemiğe kadar varan derin yaralamalarda diyet olarak bedelinin ondabirinin yarısı (yirmidebiri) verilir,"

27790. Şa’bi bildiriyor: "Kölenin dişinde ve kemiğe kadar varan derin yaralanmasında diyet kendi fiyatına göredir ve bedelinin onda birinin yarısıdır. Bu konuda kölenin diyeti, hür olan kişinin dişindeki ve kemiğe kadar varan derin yaralamalardaki diyetinin tam diyetine oranı gibidir."

27791. Şureyh'ten bu fetvanın benzeri nakledilmiştir.

27792. İbrahim(-i Nehai) der ki: "Kölenin yaralarındaki diyetinin kölenin fiyatına oranı, hür kişinin yaralarındaki diyetinin tam diyetine oranı gibidir ve (kadın ya da erkek olmasına bağlı olarak) fiyatının onda veya yirmide biridir."

27793. Said b. el-Müseyyeb der ki: "Kölenin diyeti, kendi fiyatı üzerindendir."

27794. Zühri, Said b. el-Müseyyeb'in: "Kölenin yaralarındaki diyetinin kölenin fiyatına oranı, hür kişinin yaralarındaki diyetinin tam diyetine oranı gibidir" dediğini nakleder. Zühri de ekledi: Bazıları: "Köle mal gibidir ve diyeti, fiyatından eksildiği kadarıyla ödenir" dedi.

27795. İbn Sirin der ki: "Kölelerdeki yaralamaların diyeti, hür olanların yaralamalarındaki diyeti gibi hesaplanır."

27796. Ebu Hurra bildiriyor: Hür olan birinin, köle birini yaralaması konusunda Hasan(-ı Basri): "Kölenin efendisine, yaralama sonucu kölenin fiyatından eksildiği kadarıyla diyet ödenir" dedi.

27797. Ömer b. Abdilazız der ki: "Hür kişide herhangi bir yerin diyeti nasıl tam diyete göre hesaplanıyorsa, kölede de bir yerin diyeti kölenin fiyatına göre hesaplanır."

27798. Hz. Ali der ki: "Kölelerdeki yaramaların diyeti, hür olanların yaralamalarındaki diyet gibi hesaplanır."

Hür Olanın, Köleyi Başından veya Başka Bir Yerinden Yaralaması

27799. İbn Sirin bildiriyor: Köle birinin hür olan birini yaralaması konusunda Şureyh: "Hür kişi dilerse kısas yapar, dilerse de yarasına karşılık diyet alır" dedi.

27800. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Hür olan biri köle olan birinin kasten başını yararsa, diyeti ödenir ve kısas yapılmaz.''

27801. Ömer b. Abdilazız der ki: "Hür olan kişiye, köleye karşı işlediğinden dolayı kısas uygulanmaz.''

27802. Şa’bi, Hasan ve İbrahim(-i Nehai) : "Ölüm dışında, köleler ile hür olanlar arasında cereyan eden diğer şeyler (yaralamalar) için kısas olmaz" dediler.

27803. İbn Cüreyc bildiriyor: Ata (b. Ebi Rabah)'a, köle olan birinin, hür olan birinin başını yarması veya gözünü çıkarması durumunda hür olan kişinin kısas istemesini sorduğumda: "Hür olan biri, köle olan birine kısas uygulayamaz" dedi. Aynı şeyi Mücahid ile Süleyman b. Musa da söylediler.

27804. İbn Cüreyc der ki: Salim'in: "Köle olan biri hür olan birine kısas uygulayamaz" dediği bana bildirildi.

27805. Zühri der ki: "Hür olan kişi ile köle arasında kısas olmaz. Ancak köle olan, hür olanı öldürmüşse buna karşılık öldürülür."

Kölenin Köleyi Yaralaması

27806. Hakem (b. Uteybe) ile Hammad (b. Ebi Süleyman) derler ki: "Köleler arasında kısas olmaz."

27807. Şa’bi, Hasan ve İbrahim(-i Nehai) derler ki: "Ölüm dışında köleler arasında kısas olmaz."

27808. ibrahim ve Şa’bi şöyle derler: "Köleler arasında kısas olmaz, çocuklar arasında da kısas olmaz."

27809. İbn Cüreyc der ki: Salim'in: "Köle olan biri, bir diğer köleyi öldürür veya yaralarsa bizzat kendisi (efendileri değiştirerek) diğerinin kısası olur'' dediği bana bildirildi.

27810. Ömer b. Abdilazız der ki: "Köleler arasında, diyeti kölenin fiyatına kadar ulaşabilecek yaralamalarda kısas uygulanır. Bundan daha hafif olanlar ise normal yaralamalardan sayıl(ıp bedeli alın)ır.''

27811. Abdulazız b. Ömer bildiriyor: Ömer b. Abdilaziz'in yazdığı bir mektupta Ömer b. el-Hattab'tan naklen şöyle yazılıydı: "Köleler arasında, diyeti kölenin fiyatına kadar ulaşabilecek yaralamalarda kısas uygulanır. Bundan daha hafif yara lama lar için uygulanmaz.''

27812. Abdullah b. Mes'ud der ki: "Kasten öldürmeler haricinde bir köleye, diğer bir köleyi kasıtlı veya hatayla yaralamasından dolayı kısas uygulanamaz.''

27813. Yunus bildiriyor: "Hasan(-ı Basri), köleler arasında kısasın olabileceğini söylerdi."

27814. Haris der ki: "Nevfel b. Musahık'in, köleler arasında kısas uyguladığını gördüm.''

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Bir Topluluk Tarafından Öldürülen Birine Karşılık Öldürenlerin Maktulün Velilerine Teslim Edilmesi