m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Diyetler

Erkeğin Kadını Kasten Öldürmesi

28049. Enes bildiriyor: "Yahudinin biri bir kadını, başını taşla ezerek öldürünce Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) adamın da başının iki taş arasında ezilmesini emretti."

Tahric: Buhari (6885), Ahmed (3/170), Nesai (6942), bunu destekleyen rivayetleri de yine Ahmed (3/183, 193, 262), Darimi (2355), Buhari (2413, 2746, 6876, 6884), Müslim (3/1300: 17), Ebu Davud (4516, 4523), Tirmizi (1394), Nesai (6944) ve İbn Mace (2665)

28050. Said b. el-Müseyyeb der ki: "Hz. Ömer, bir kadına karşılık San'a ahalisinden (kadının katili olan) üç adamı öldürttü."

Tahric: Abdurrezzak (18073,18076,18079) ve Malik, Muvatta (2/871: 13)

28051. ibrahim ve Şa’bi: "Şayet kasten öldürmüşse bir erkek bir kadına karşılık (kısas olarak) öldürülür" dediler.

28052. Hz. Ali ile Abdullah (b. Mes'ud) dediler ki: "Erkek, kadını kasten öldürmüşse kısas olarak o da öldürülür.''

28053. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Böylesi bir durumda erkek de öldürülür ve herhangi bir fark gözetilmez."

Böylesi Bir Durumda (Öldürülecek Erkeğin Velilerine) Yarım Diyet Ödenmeden Öldürülemeyeceğini Söyleyenler

28054. Şa’bi der ki: Hz. Ali'ye, bir kadını öldüren erkeğin davası intikal edince, kadının velilerine: "isterseniz (erkeğin velilerine) yarım diyet ödeyin ve öldürün!" dedi.

28055. Hasan(-ı Basri) der ki: "(Erkeğin) velilerine yarım diyet ödenmedikçe bir kadına karşılık erkek öldürülemez."

28056. Abdulmelik bildiriyor: Bir kadını öldüren erkek konusunda Ata şöyle dedi: "Kadının velileri eğer erkeği öldürürlerse velilerine yarım diyet öderler. Ancak isterlerse (onu öldürmez ve sadece) diyeti kabul ederler."

Erkek ve Kadınlar Arasında Kısas

28057. Ömer b. Abdilazız der ki: "Erkek ve kadın arasında öldürme durumlarında kısas uygulanır."

28058. İbrahim(-i Nehai) ve Şa’bi şöyle derler: "Erkek ile kadın arasında kasıtlı olan her türlü şeyde (yaralama ve öldürmede) kısas yapılır."

28059. Şeybanı bildiriyor: "Hammad (b. Ebi Süleyman), erkek ve kadın arasında öldürme dışındaki yaralamalar için kısasın olmayacağını düşünürdü."

Hakem (b. Uteybe) ise der ki: "Erkek ve kadın arasında böylesi durumlarda hüküm olarak herhangi bir şey duymuş değiliz; ancak aralarında kısasın yapılması daha uygundur."

28060. Zühri der ki: "Cari olan sünnet, erkeğin bir kadına vurup yaralaması durumunda, erkeğe kısas yapılmayacağı, ancak diyet ödemesi gerektiği şeklindedir."

28061. Zühri der ki: "Karısına yaptığından dolayı kocaya kısas uygulanmaz."

28062. isa b. Ebi Azze bildiriyor: Erkeğin, karısıyla cinsel ilişkiye girmesi sırasında karısının dişini kırması hakkında Şa’bi: "Erkek bundan sorumlu tutulur" dedi.

Tahric: Abdurrezzak (18102)

28063. Hammad (b. Ebi Süleyman) der ki: "Kasten öldürmeler dışında erkek ile kadın arasında kısas yapılmaz."

28064. Hasan(-ı Basri) bildiriyor: Adamın biri karısına vurunca kadın kısas istemek üzere Peygamberimize (Sallallahu aleyhi ve Sellem) geldi. Hz. Peygamber de (Sallallahu aleyhi ve Sellem) aralarında kısasın yapılmasını istedi. Bunun üzerine: "Kur'an'ın vahyi sana bütünüyle ulaştırılmadan önce onun hakkında (görüş bildirmekte) acele etme ... "[Taha, 114] ayeti ile: "Allah'ın kimini kimine üstün kılmasından ötürü ve erkeklerin, mallarından sarfetmelerinden dolayı erkekler kadınlar üzerine hakimdirler"[Nisa, 34] ayeti nazil oldu.

Tahric: İbn Cerir et-Taberi, Tefsir (5/58) ve elVahidi, Esbabu'n-Nuzul (sh. 151-152)

28065. Muhammed b. Ziyad bildiriyor: Ninem, Osman b. Maz'Cın'un ümmü veledi idi. Osman ölünce, Osman'ın oğullarından biri ninemi yaraladı. Ninem durumu Ömer b. el-Hattab'a zikredince, Ömer onu yaralayana kişiye: "Ona bu yaptığından dolayı diyet ver!" dedi.

Erkek ve Kadınlarda Yaralamalar

28066. Abdullah (b. Mes'ud) der ki: "Dişte ve kemiğe kadar varan derin yaralamalarda erkek ile kadın (diyette) birdir."

28067. (Kadı) Şureyh der ki: Urvetu'l-Bariki, Hz. Ömer'in yanından: ilDişte ve kemiğe kadar varan derin yaralamalarda erkek ile kadın (diyette) birdir. Bundan daha ağır olan yaralamalarda ise kadının diyeti, erkeğin diyetinin' yarısıdır'' hükmüyle yanıma geldi.

28068. Şa'bi, Şureyh'tan bildiriyor: (Basra kadısı) Hişam b. Hubeyre ona (Şureyh'e) bu konu hakkında mektup yazınca, kendisi de cevap olarak şöyle yazmıştır: "Diş ve kemiğe varan yaralamalar dışındaki diğer şeyler için kadının diyeti, erkeğin diyetinin yarısı kadardır."

28069. Şa'bi bildiriyor: Hz. Ali şöyle derdi: "Küçük veya büyük olsun hatalı yaralamalarda kadının diyeti, erkeğin diyetinin yarısı kadardır."

ibn Mes’ud ise şöyle derdi: "Hatalı yaralamalarda kadının diyeti, erkeğin diyetinin yarısı kadardır. Ancak dişte ve kemiğe kadar varan derin yaralamalarda kadının diyeti ile erkeğin diyeti eşittir."

Zeyd b. Sabit ise şöyle derdi: "Tam diyetin üçtebiri kadarı ve aşağısında olduğu sürece hatalı yaralamalarda kadının diyeti, erkeğin diyetiyle aynıdır. Bundan daha fazla olanlarda ise kadının diyeti erkeğin diyetinin yarısı kadardır."

28070. Zeyd b. Sabit der ki: "Tam diyetin üçtebirine kadar kadın ile erkek diyette eşittirler."

28071. Hasan(-ı Basri) der ki: "Tam diyetin yarısına ulaşmadığı sürece erkek ve kadınlardaki yaralamaların diyeti eşittir. Ancak tam diyetin yarısına ulaşırsa bu durumda kadının diyeti erkeğin diyetinin yarısı olur."

28072. Said b. el-Müseyyeb der ki: "Tam diyetin üçtebirine kadar kadının diyeti erkeğin diyeti gibidir: Parmağında erkeğin parmağındaki gibi, dişinde erkeğin dişindeki gibi, kemiğe varan derin yaralamalarda (mudiha) erkeğinki gibi, kemiği kırıp yerinden oynatan yaralamalarda da (munakkile) erkeğinki gibi diyet vardır."

28073. Hz. Ali der ki: "Her türlü şeyde kadının diyeti ile erkeğin diyeti birdir."

28074. Ömer b. Abdilazız der ki: "Kadındakikemiğe varan derin yaralamalarda, kemiği kırıp yerinden oynatan yaralamalarda ve dişte erkeğinki gibi diyet vardır."

28075. Urve b. ez-Zübeyr der ki: "Kadındaki kemiği kırıp yerinden oynatan yaralamalarda, kemiğe varan derin yaralamalarda ve dişte erkeğinki gibi diyet vardır."

28076. Rabia b. Ebi Abdirrahman bildiriyor: Said b. el-Müseyyeb'e: "Kadının şu (serçe) parmağındaki diyet nedir?" diye sorduğumda: "On deve" dedi. Ona: "Peki ya şu ikisinde (serçe ile yanındaki parmakta)ki diyet nedir?" diye sorduğumda: "Yirmi tane" dedi. Ona: "Peki ya şunlar (serçe parmağı ile yanındaki iki parmakıdaki diyet nedir?" diye sorduğumda: "Otuz deve" dedi. Sonra dört parmağı da göstererek: "Peki ya bunlarda?" diye sorduğumda: "Yirmi deve" dedi. Ona: "Yarası büyüyüp, acısı arttığında diyeti azalıyor mu?" diye sorduğumda ise bana: "Sen Iraklı mısın?" karşılığını verdi. Ona: "Ben bildiğini sağlamlaştırmak isteyen bir alim veya öğrenmek isteyen bir cahilim" dediğimde ise bana: "Yeğenim! Sünnet (uygulama) böylel" karşılığını verdi.

Tahric: Malik (2/860: 6), Abdurrezzak (17749) ve Beyhaki (8/96).

28077. Hakem b. Uteybe der ki: Şureyh, (Basra kadısı olan) Hişam b. Hubeyre'ye şöyle bir mektup yazdı: "Dişteki yaralama ile kemiğe varan derin yaralamalar haricinde kadının diyeti, erkeğin diyetinin yarısı kadardır.''

28078. Said b. el-Müseyyeb ile Ömer b. Abdilazız: "Tam diyetin üçtebirine kadar erkek ile kadın aynı diyeti öderler. Ancak bunun daha üstü için diyet miktarları farklılaşır" dediler.

Kişinin Kendi Kölesini Öldürmesi

28079. Semure b. Cundub der ki: Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu işittim: "Kölesini öldüren kişiyi öldürür, bir uzvunu kesen kişinin de uzvunu keseriz."

Tahric: Ahmed (5/10,11,12,18,19), Darimi (2358), Ebu Davud (4504, 4506), Tirmizi (1414, "hasen ğarib"), Nesai (6938, 6939, 6940, 6955, 6956), İbn Mace (2663) ve el-Hakim (4/367, 368)

28080. İbrahim (-i Nehai) der ki: "Kişi kasten kendi kölesini öldürürse bunun karşılığında o da öldürülür."

28081. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Böylesi bir durumda kendisi de öldürülür."

28082. Şu'be bildiriyor: Hakem (b. Uteybe)'ye, kölesini kasten öldüren kişinin durumunu sorduğumda: "Bunun karşılığında onun da öldürülmesi gerektiğini düşünüyorum" dedi.

Kölesini Öldüren Kişinin Buna Karşılık Öldürülemeyeceğini Söyleyenler

28083. Hz. Ali der ki: "Peygamberimize (Sallallahu aleyhi ve Sellem) kasten kölesini öldüren bir adam getirilince Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) adama yüz değnek attırdı, bir yıl boyunca sürgüne gönderdi ve Müslümanların aldığı hisseler içinden onun payını sildi. Ancak kısas uygulamadı."

Tahric: Haris, ZeVaid (524), Hadisi İbn Ebi Asım, Diyat (84), İbn Mace (2664), Ebu Ya'la (527,531), Darakutni (3/143, 144:187,188) ve Beyhaki (8/36) rivayet etmişlerdir.

28084. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden, Resulullah'tan (Sallallahu aleyhi ve Sellem) benzerini nakleder.

28085. Amir(-i Şa’bi) der ki: "Kişi, kendi kölesini kasten öldürse dahi kısas olarak öldürülmez."

28086. Halid b. Ebi imran der ki: Salim (b. Abdillah) ile Kasım (b. Muhammed)'e, kendi kölesini öldüren adamın durumunu sorduğumda şöyle dediler: "Bunun cezası ölümdür; ancak adam öldürülmez."

28087. Amr b. Şuayb bildiriyor: Hz. Ebu Bekr ile Ömer şöyle derlerdi: "Kölesini öldürdü diye efendisi öldürülmez! Ancak ceza olarak dövülür, hapis cezası uzatılır ve diğer Müslümanlarla beraber (devletten) aldığı hissesinden mahrum edilir."

Hür Olan Kişinin Başkasının Kölesini Öldürmesi

28088. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden bildiriyor: "Hz. Ebu Bekr ile Ömer, köle karşılığı hür birini kısas olarak öldürmezlerdi."

Tahric: Beyhaki (8/34) rivayet etmiştir.

28089. Hz. Ali ile Abdullah (b. Mes'ud) derler ki: "Hür olan biri, köle olan birini öldürürse kısas olarak o da öldürülür."

28090. ibrahim (-i Nehai) der ki: "Hür olan birine karşılık (kısas olarak) köle biri, köle birine karşılık da hür olan biri öldürülebilir."

28091. Suheyl b. Ebi Salih bildiriyor: Said b. el-Müseyyeb'e hür olan birinin bir köleyi öldürmesini sorduğumda: "Buna karşılık o da öldürülür" dedi. Sonrasında bir daha aynı şeyi sorduğumda yine: "Karşılığında o da öldürülür" dedi. Sonra da şöyle dedi: "Vallahi köleyi tüm Yemen ahalisi öldürmüş olsa, köle karşılığında hepsini de öldürürüm ''

28092. Suheyl b. Ebi Salih bildiriyor: Said b. el-Müseyyeb'e hür olan birinin kasten bir köleyi öldürmesini sorduğumda: "Onu tüm Yemen ahalisi öldürmüş olsa dahi kölenin katilini öldür!" dedi.

28093. Ebu'I-Vadın der ki: Şa’bi'ye hür olan birinin kasten. bir köleyi öldürmesini sorduğumda: "Bunun karşılığında aşağılayarak ve küçük düşürerek onu da öldür!" dedi.

28094. Ömer b. Abdilazlı der ki: "Köleye karşılık hür olan birine kısas uygulanmaz."

28095. Süfyan(-ı Sevrı) der ki: "Kişi başkasının kölesini öldürdü diye kısas olarak kendisi de öldürülür; ancak kendi kölesini öldürdü diye kısas olarak öldürülmez. Aynı şekilde kişi, kendi oğlunu öldürmüşse kısas olarak kendisi de öldürülmez."

28096. Süfyan(-ı Sevrı) der ki: "Kendi kölesini öldürdüğü zaman kişiye kısas uygulanmaz; ancak kınama cezasına çarptırılır."

Ceninin Canlı Olarak Düştükten Sonra Ölmesi veya Düşüp Hareket Etmesinden veya Seğirmesinden Sonra Ölmesi Durumunda Diyet

28097. Mekhul bildiriyor: Düşüp de hareket ettikten sonra ölen cenin hakkında Zeyd (b. Sabit) şöyle dedi: "Ses verse de, vermese de diyeti tam olarak verilir."

28098. Hişam b. Urve, babasından bildiriyor: "Cenin canlı olarak düşerse diyet, ölü olarak düşerse de ğurre (bir erkek köle veya cariye) gerekir."

28099. Şa’bi der ki: Adam gebe bir kadının karnına vurup da cenin ölü olarak düşerse adamın kendi malından ğurre yani bir erkek köle veya cariye verilir. Ancak canlı olarak düşüp ölürse o zaman diyet gereklidir."

28100. Zühri der ki: "Düşen cenin ses verdikten sonra ölürse diyet gerekir."

28101. ibrahim (-i Nehai) der ki: Kadının biri, bir çocuk doğurdu. Bazı kadınlar bu çocuğun doğumdan sonra seğirdiğini ve canlı olarak doğduktan sonra öldüğü ne şahit oldular; ancak ses verdiğine dair herhangi bir şehadette bulunmadılar. Bunun üzerine Şureyh: "Hayatta olan ölene varis olur" dedi. Ancak daha sonra, kadınların çocuğun ses verdiğine şahit olmadıklarını göz önünde bulundurarak böylesi miras şeklini geçersiz kıldı.

Küçük çocuğun Dişinde Diyet

28102. Ömer'in azatlısı Eslem bildiriyor: "Hz. Ömer, süt dişlerini dökmeden önce dişi kırılan çocuk için bir deveye hükmetti."

28103. Amir(-i Şa'bi) der ki: "Henüz süt dişlerini dökmemişse çocukdişinde çektiği acıdan başka diyet olarak bir şey yoktur."

28104. Şa'bi der ki: "Henüz süt dişlerini dökmemiş olan çocuğun dişinde hükümet-i adI vardır."

28105. İbn Cüreyc bildiriyor: Henüz süt dişlerini dökmemiş olan bir çocuğun başka bir çocuğun dişini kırması konusunda İbn Şihab: "Bu konuda hakem tayin edilecek kişinin öngördüğü kadarıyla dişi kırılan çocuğa maddi olarak karşılığı verilir" dedi.

28106. Amr bildiriyor: Henüz süt dişlerini dökmemiş olan çocuğun kırılan dişi için Hasan(-ı Basri) şöyle dedi: "Adalet sahibi bir hakem tayin edilip beklenir. Şayet kırılan dişin yerine yenisi çıkarsa, az da olsa belirli bir meblağ verilir. Ancak yerine başka bir diş çıkmazsa normal bir adamın dişi gibi hüküm görür."

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Delinin işlediği Suçlarda Diyet