((23))
بَاب
الانتفاع
بالعلم
والعمل بِهِ
23 - İLİMDEN FAYDALANMAK
VE ONUNLA AMEL ETMEK BABI
حَدَّثنَا
أَبُو بكر بْن
أَبِي شيبة.
حَدَّثنَا
أَبُو خالد
الأحمر، عَن
ابْن عجلان،
عَن سَعِيْد
بْن أَبِي
سَعِيْد، عَن
أَبِي هُرَيْرَةَ؛
قَالَ:
-
كَانَ من دعاء
الْنَّبِيّ
صَلى اللَّه
عَلَيْهِ
وَسَلَّمْ
((اللَّهم! إني
أعوذ بك من
علم لا ينفع،
ومن دعاء لا
يسمع، ومن قلب
لا يخشع، ومن
نفس لاَ تشبع)).
Ebu Hureyre
r.a.’den rivayet edildiğine göre şöyle söylemiştir: Resulullah Sallallahu
Aleyhi ve Sellem’in ettiği dualardan birisi de şu idi: '' Allahım! Fayda
vermeyen ilimden, kabul edilmeyen duadan, korkmayan kalpden ve doymayan
nefisten şüphesiz sana sığınırım. ''
AÇIKLAMA: Hadisin -Fayda vermeyen ilimden ...
- fıkrası ile ilgili olarak Sindi şöyle söyler:
Çünkü ilimierin
bir kısmı sahibine hiç fayda vermez. Tersine onun aleyhine dönüşür. Suyuti,
faydalı olmayan ilmi şöyle açıklar: Faydalı olmayan ilim kişinin gizli huyunu
ve ahlak duygularını temizlemeyen, bu nedenle onun durum ve davranışlarını
olumlu yönden etkiiemeyen ve dolayısı ile ahiret sevabını kazandıramıyan ilim türleridir.
Resulullah s.a.v., Allah Teala'nın azametini ifade etmek, kendi kulluğunu beyan
etmek, kulun daima Allah'tan korkmasının gereğini ve her zaman ona muhtaç
olduğunu belirtmek için hadiste sayılan şeylerden Allah'a sığınmıştır. Ayrıca
bu duıida bulunmakla ümmetini teşvik ve talim buyurmuş oluyor. Anılan bu
şeylerden Resulullah'ın bir endişesi olduğu ihtimali düşünülemez. Çünkü
Peygamber s.a.v.'in masum (= günahsız) olduğu bilinmektedir.
Miftahu'l Hacc
müellifi de faydalı olımıyan ilinıleri şu kısımlara ayırır:
Bilinip onunla
amel edilmeyen ilim,
bilinip
başkasına ögretilmeyen ilim,
sahibinin durum
ve davranışlarını düzeltmeyen ilim, keza sahibinin huyunu temizlemeyen ilim,
bilinmesine
ihtiyaç duyulmayan ilim,
elinin tasvip
ve techiz etmediği (sihir ilmi gibi) ilim ve benzerleridir.
Hadisin
«Doymayan nefisten ... " fıkrası ile dÜnya hırs ve tama'ı kasdedilmiştir.
Yani dünya malını ve ni'melIerine aşırı düşkünlüğü dolayısıyle doymak bilmeyen
ncfistcn sana sığınırım Allahım!»
Fakat ibadete, salih
amellere ve hayır işlerine düşkün olmak, bunlara doymamak ve ihtiraslı olmak
dinen övgüye Iayık ve istenendir.
Nitekim Taha
suresinin 114. ayetinde: « Ve de ki ey Rabbim! benim ilmimi arttır»
buyuruluyor.