DEVAM: 115- KANI
DEVAMLI GELEN VE DAHA ÖNCE AYBAŞI ADETLERİNİN GÜNLERİNİ HESAPLAYABİLEN
MÜSTEHAZA KADIN HAKKINDA GELEN HADİSLER BABI
حَدَّثنَا
عَبْد اللَّه
بْن الجراح.
حَدَّثنَا
حماد بْن
زَيْد. ح و
حَدَّثنَا
أَبُو بَكْرِ
بْنُ أَبِي
شَيْبَةَ،
وعلي بْن
مُحَمَّد.
قالاَ:
حَدَّثنَا وكيع،
عَنْ هشام بْن
عروة، عَنْ
أَبِيِهِ،
عَنْ
عَائِشَة؛
قالت: جَاءَتْ
فاطمة بِنْت
أَبِي حبيش
إلى رَسُول
اللَّهِ صَلى
اللَّهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمْ.
فقالت: - يَا
رَسُولَ
اللَّهِ! إني
امرأة أستحاض
فلا أطهر.
أفأدع
الصلاة؟ قَالَ
((لاَ. إنما ذلك
عرق. وليس
بالحيضة. فإذا
أقبلت الحيضة
فدعي الصلاة.
وإذا أدبرت
فاغسلي عنك
الدم وصلي)).
Aişe (r.anha)'dan
rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Fatime binti Ebi Hubeyş, Resulullah
(Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e gelerek: Ya Resulallah! Ben müstehaza bir
kadınım. Kan'dan temizlenemiyorum. Namazı terk edeyim mi? diye sordu.
Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) buyurdu ki: «Hayır! O ancak bir damar
kanıdır, hayz değildir. Hayz geldiği zaman namazı bırak ve hayz gittiği zaman
kanını yıka ve namaz kıl.»
Bu Veki'
(rahimehumullah)'in hadisidir."
Tahric: Bu
hadisi Kütüb-i Sitte sahibIerinin hepsi rivayet etmişlerdir.
AÇIKLAMA: EI-Menhel yazarı, bu hadisin
açıklaması bahsinde şöyle der: ''Fatime binti Ebi Hubeyş (r.anha)'nın Ümmü
Seleme (r.anha) aracılığıyla bu soruyu Nebi (s.a.v.)'e intikal ettirdiği bazı
rivayetlerde belirtilmiştir. Başka bir rivayete göre Meymune (r.anha)'nın
kardeşi olan Esma (r.anha), bu soruda aracılıketmiştir. Buradaki hadisin
zahirine göre Fatime (r.anha) şahsen Nebi (s.a.v.)'e sormuştur. Rivayetler
arasında bir ihtila! yoktur. Çünkü sorunun tekerrür etmesi muhtemeldir. Şöyle
de denilebilir: Fatime (r.anha), sordurmuştur. Ravi, aracıyı zikretmemiştir.
Hadisin:
''Hayız geldiği zaman ... " ve: ''Hayız gittiği zaman.... " ifadeleri
iki şekilde yorumlanabilir:
1- 'Senin hayız
günlerin geldiği ... ve gittiği zaman...' buna göre eski adete göre hayız
günleri hesaplanacaktır. Hanefi alimlerinin ve Ahmed bin Hanbel'in meşhur
görüşü budur.
2 - 'Hayzın
belirtisi olan koyu renkli kan geldiği ... ve bu kan bitip hayzın bitim
belirtisi olan açık renkli kan gelmeye başladığı.. . Bu takdirde hayız
günlerinin hesaplanması, kanın kuvvet ve zaafına dayanır. 'Şafii alimleri ile
Malik'in görüşü budur.
Yukarıda
belirtildiği gibi hayız adetinin başlangıç ve bitimi, eski adete göre
hesaplanabildiği gibi, kanın kuvvet ve zaaf vasfına göre de hesaplanabilir. Bu
nedenle hadis, mu'tade kadının hayız hesaplaması, adete göredir, diyen alimlerin,
veya; adete göre değil de temyize (kanın rengini ayırabilmek) göredir, diyen
alimlerin görüşüne müsaittir. (İki taraftan birisinin görüşünü te'yid eder
durumda görülmemektedir.)
Hadisin:
''Hayız gittiği zaman kanını yıka... '' fıkrası ile kadının ğusletmesi ve kanlı
yerini yıkaması kasdedilmiştir. Nitekim Buhari'nin bir rivayetinde: ''Sonra
ğuslet ve namaz kı!.'' buyurulmuş, kanlı yerin yıkanması zikredilmemiştir. Bu
ihtilaf Hişam'ın arkadaşları arasındadır. Onların bir kısmı, kanı yıkamayı
zikretmiş, ğusletmeyi zikretmemiştir. Diğer bir kısmı ğusletmeyi anlatmış, kanı
yıkamayı zikretmemiştir. Hepsi sikadır. Hadisleri Buhari ve Müslim' de bulunur.
Bu nedenle gerek kanı yıkama ve gerekse ğusletme gereği açık olduğu için, iki
gurup rivayetlerinde kısaltma yapmıştır, diye yorum yapılır.
HAYIZIN
KESİLMESİNİN ALAMETİ :
İmam Ebu Hanife
ve arkadaşlarının görüşüne göre müstahaza kadının hayız süresinin bitimine
alamet, onun eski adeti ve zamanıdır. Adetini unuttuğu takdirde, araştırma yapacak,
kuvvetli sanısına göre hareket edecektir. Şayet, kuvvetli bir kanaati yoksa
bildiği günlerin en azıyla amel eder.
İmam Şafii ve
arkadaşlarına göre hayızın bitimi eski adete göre değil, kanının renk
değişikliğine göre tesbit edilir. Siyah kan kırmızıdan kuvvetlidir. Kırmızı
kan, sarı kandan; sarı kan da bulanık kandan kuvvetlidir. Müstahaza kadının
kuvvetli kanı, hayız sayılır. Zayıfı da istihaza kabul edilir. Kanını kuvvetli
ve zayıf gören kadına mümeyyize denir. Temyizin geçerliliği için üç şart
vardır:
1 - Kuvvetli
kan onbeş günden fazla devam etmiyecek.
2 - Kuvvetli
kan yirmidört saatten az olmayacak ki, hayız sayılabilsin.
3 - Zayıf kan,
onbeş günden az olmayacak. Ta ki, iki hayız arasında bir temizlik süresi
sayılabilsin.
Malik ve Ahmed'in
de bununla hükmettikleri El-Ayni tarafından ifade edilmiştir. El-Ayni daha
sonra: 'Bu şartlara uygun olarak görülen kuvvetli kan kesilip, zayıf kan
gelmeye başlayınca ve böylece hayız zamanı bitince kadının derhal ğuslünü yapıp
namaza başlaması vacibtir. Bundan sonra, namaz veya orucu terketmesi caiz
değildir. Müstahaza olan bu kadının hükmü temiz olan kadının hükmü gibidir.
İstithare (hayız bitiminden itibaren, üç güne kadar ğusletmek) lüzum yoktur.
Şafii'nin hükmü budur. Malik'ten üç rivayet vardır:
1 - Hayız
bitiminden itibaren üç gün istithal' yapacak, ondan sonra istihaza başlamış
olur.
2 - Kuvvetli
kan kesilip, yerine zayıf kan gelmeye başlasa bile kadın, onbeş güne kadar
namaz kılmayacak, çünkü hayızın en çok süresi onbeş gündür.
3 - Mezhebimizde
olduğu gibidir; demiştir. El-Ayni'nin dediğine göre hayızın en az müddeti,
İmam-ı Malik'in mezhebinde yirmidört saattir. Halbuki meşhur mezhebine göre,
hayızın en az süresi ibadet bakımından bir lahzadır. İddet bakımından bir gün
veya günün bir parçasıdır.
HADİSİN FIKIH
YÖNÜ :
1. Cahil adam,
bilmediği şeyleri alimlere sormalıdır.
2.
Gerektiğinde, kadın erkeklerle konuşabilir. (İslami örtünmeye riayet etmek
şartıyla)
3. Utanılan
hususları sormak caizdir.
4. İhtiyaç
zamanı namahrem kadının sesini dinlemek caizdir.
5. Sorulan zat,
büyük de olsa sorana cevap vermelidir.
6. Hayız
halinde kadın, namazı bırakır. Sonra da kaza etmez. Hariciler müstesna, kimse
bu hükme muhalefet etmemiştir.
7. Müstahaza kadın,
hayız zamanında namaz kılmaktan men edilmiştir. Bu yasaklama haram kılmak
içindir. Yani namaz kılması haram olup, kılsa bile fasittir. Yasaklık
bakımından farz namaz ile nafile namaz eşittir. Ka'be'yi tavaf etmek, cenaze
namazı, tilavet ve şükür secdeleri, Kur'an'a dokunmak ve camiye gitmek de namaz
gibidir.
8. Hayız kanı
necistir. Pislikleri gidermek gerekir.
9. Hayız kanı
kesilir kesilmez, istithar yapmadan namaz kılmak caizdir.''
İSTİTHAR:
Kadının hayz süresi bittikten sonra, üç gün kadar her gün yıkanmasıdır.