((78))
باب في فرض
الجمعة
78 CUMA (NAMAZI) NIN
FARZİYETİ HAKKINDAKİ BAB
حَدَّثَنَا
مُحَمَّد بْن
عَبْد اللّه
بْن نمير.
حَدَّثَنَا
الوليد بْن
بكير، أبو
جناب ((خباب))،
حَدَّثَني
عَبْد اللّه
بْن مُحَمَّد
العدوي، عَن
علي بْن زيد،
عَن سعيد بْن المسيب،
عَن جابر بْن
عَبْد اللّه؛
قَالَ: - خطبنا
رَسُول
اللَّهِ
صَلَى اللَّهُ
عَلَيْهِ
وَسلَّمْ
فقال ((أيها
الناس! توبوا
إلى اللَّه
قبل ان
تموتوا.
وبادروا
بالأعمال الصالحة
قبل أن
تشغلوا. وصلوا
الذي بينه
وبين ربكم
بكثرة ذكركم
له، وكثرة
الصدقة في
السر والعلانية،
ترزقوا
وتنصروا
وتجبروا.
واعلموا أن اللَّه
قد افترض
عليكم الجمعة
في مقامي هذا،
في يومي هذا،
في شهري هذا،
من عامي هذا
إلى يوم
القيامة. فمن
تركها في
حياتي أو
بعدي، وله إمام
عادل أوجائر،
استخفافاً
بها، أو جحوداً
لها، فلا جمع
اللَّه له
شمله، ولا
بارك له في
أمره. ألا،
ولا صلاة له،
ولا زكاة له
ولا حج له،
ولاصوم له،
ولابر له حتى
يتوب. فمن
تاب، تاب
اللَّه عليه.
ألا، لا تؤمن
امرأة رجلاً.
ولا يؤم
أعرابي
مهاجراً. ولا
يؤم فاجر
مؤمناً، إلا
أن يقهره
بسلطان، يخاف
سيفه وسوطه)).
فِي
الزَوائِد:
إسناده ضعيف،
لضعف علي بْن
زيد بْن جدعان
وعَبْد اللّه
بْن مُحَمَّد
العدوي.
Cabir bin
Abdillah (r.a.)'dan; şöyle demiştir: Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)
bize şu hutbeyi irad buyurdu: «Ey İnsanlar! Ölmeden Önce Allah'a tevbe ediniz.
Meşgul olmadan önce salih amellere koşunuz. Rabbinizi çok anmakla ve gizli
-açık bol sadaka (vermek) ile O'nun, sizin üzerinizdeki hakkı yerine
ulaştırınız ki rızıklanasınız, yardım olunasınız ve İslah olunasınız. Bilmiş
olunuz ki içinde bulunduğum bu yılın bu ayının bu gününde ve burada kıyamet
gününe kadar Allah size Cum'a namazını şüphesiz farz kıldı. Ben hayatta İken
veya benden sonra, başında adil veya zalim bir devlet başkanı varken kim Cum'a
namazını küçümsiyerek veya farziyetini inkar ederek bırakırsa Allah onun işini
düzene sokmasın ve işinde ona bereket vermesin. Bilmiş olunuz ki tevbe
etmedikçe böylesinin ne namazı, ne zekatı, ne haccı, ne orucu, ne de hiç bir
hayrı (sahihtir.) Kim de tevbe ederse Allah tevbesini kabul eder (veya kabul
eylesin). Bilmiş olunuz ki, hiç bir kadın hiç bir erkeğe namaz kıldıramaz. Hiç
bir bedevi hiç bir muhacire imam olamaz. Hiç bir fasık, hiç bir mu'min (= fasık
olmayan) a namaz kıldıramaz. Meğer ki fasık zor kullanır, mu'min de onun
kılıcından ve copundan korktuğu zaman (mu'min uyar.)»"
Not: Ravilerden
Ali bin Zeyd bin Cud'an ve Abdullah bin Muhammed el-Adevi zayıf oldukları için
isnadın zayıflığı Zevaid'de bildirilmiştir.
AÇIKLAMA: Zevaid türünden olan bu hadisi Beyhaki de rivayet etmiştir. Cuma
namazının farziyeti Kitab, Sünnet ve İcma' ile sabittir. ''Ey iman edenler!
Cuma günü Cuma namazı için ezan okunduğu zaman Allah'ı anmaya gidiniz ...
" (Cuma 9) ayeti Cuma namazının farziyetine delalet eder.
Müteaddit sahih
hadisler de Cuma namazının farziyetine delildir. Buradaki hadis gibi bu bölümün
93. babında rivayet edilen hadisler de bu hükmün delillerinden sayılır.
Hadisteki;
''Meşgul olmadan ... " ifadesindeki meşgüliyet ile hastalık, yaşlılık gibi
engeller kasdedilmiştir.
Hadis, Allah
Teahi'yı her zaman anmanın, gizli ve açık olarak sadaka vermenin Allah'a karşı
ödevler ve Allah Teala'nın hakları olduğuna delalet eder, bu ödevlerin ihlaslı
yapılmasının, mü'minin rızkının bollanmasına, eksik ve kusurlarının
onarılmasına ve ilahi inayete kavuşmasına vesile olduğu müjdesini verir.
Hadiste, Cuma
namazını küçümsiyerek veya farziyetini inkar ederek terk edene beddua ediliyor
ve yaptığı ibadetle tüm hayratın kabul olunmıyacağı haber veriliyor. Çüııkü
farziyetini inkar veya istihfaf etmekle kişi İslamiyetten çıkmış olur. Usülü
dairesinde iman tecdidi ve tevbe etmedikçe hiç bir ibadeti makbul ve sahih
sayılamaz.
Hadisin son
kısmında kadının erkeğe, bedevinin muhacire ve fasıkın, fasık olmayana imamlık
etmesi yasaklanıyar.
Kadının erkeğe imamlığının
sahih olmadığı ma'lumdur. Muhacirin-i Kiram (r.a.)'ın ilim ve fazilet sahibi
oluşları, bedevilerin genellikle cahil oluşları nedeni ile bedevilerin
muhacirlere namaz kıldırmaları, keza fısk ve fucüra mübtela olanın böyle
fenalıkları işlemeyenlere imamlık etmeleri yasaklanıyar. Bu yasak ise alimlerin
çoğunluğunca kerahet anlamındadır. Çünkü fasıkın arkasında fasık oimayanın
namazı, keza bedevi'nin arkasında muhacirin namazı sahihtir.