((42))
بَاب التيمن
فِيْ الوضوء
42-- ABDEST'TE SAĞ'DAN
BAŞLAMAK
حَدَّثنَا
هناد بْن
السريِّ.
حَدَّثنَا
أَبُو
الأحوص، عَن
أشعث بْن
أَبِي الشعثاء.
ح وحَدَّثنَا
سُفْيَان بْن
وَكِيْع. حَدَّثنَا
عمر بْن
عُبَيْد
الطنافسي،
عَن أشغث بْن
أَبِي
الشعثاء، عَن
أَبِيْهِ،
عَن مسروق،
عَن
عَائِشَة؛
-
أَن رَسُول
اللَّه صَلى
اللَّه عَلَيْهِ
وَسَلَمْ
كَانَ يحب
التيمن فِيْ
الطهور إِذَا
تطهر، وَفِي
ترجل، وَفِي
انتعاله
إِذَا انتعل.
Aişe Radiyallahu
anha: şöyle söylemiştir: «Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) abdest
aldığı zaman, saç ve sakalını taradığı zaman ve ayakkabı giydiği zaman sağ'dan
başlamayı severdi.»
AÇIKLAMA: Hadis, Müslim'in İstitabe babında
aynı metinde rıvayet edilmiştir. Buhari'de ise aynı manayı ifade eden ve lafız
bakımından biraz farklı bir metinle rivayet edilmiştir.
Nevevi,
Hadis'in şerhinde derki: Şer-i Şerifte şu sabit kaide vardır: Elbise, ayakkabı,
mest giymek, camiye girmek, misvak kullanmak, göze sürme sürmek, tırnak
kesrnek, bıyık kısaltmak, saç, sakal taramak, koltuk altını yolmak, başı tıraş
etmek, namazdan çıkarken selam vermek, abdest uzuvlarını yıkamak, hela'dan
çıkmak, yemek, içmek, tokalaşmak, Hacer-i Esved'i selamlamak gibi şeref verici
ve ikram edici kabilden olan işlerde sağdan başlamak müstahabdır.
Bunların zıddı
olan şeylerde: Mesela camiden çıkmak, helaya girmek, burunu silmek,
taharetlenrnek, elbise, ayakkabı çıkarmak ve benzeri işlerde sol'dan başlamak
müstahabtır. Bunun hikmeti de sağın şerefi ve üstünlüğüdür. Allah daha iyi
bilir.
Abdest
alınırken sağ kolu sol koldan ve sağ ayağı sol ayaktan önce yıkamanın sünnet
oluşu husüsunda alimler icma' ederek bunun aksine hareket eden yani sol kolunu
sağ kolundan önce ve sol ayağını sağ ayağından önce yıkayan bir kimsenin
abdesti sahihtir, fakat sünnetin faziletini kaçırmış olur, demişlerdir. Şiiler,
sağ uzvu sol uzuvdan önce yıkamak vacibtir, demişler ise de onların alimlerin icmaına
muhalif kalmalarının bir değeri yoktur. Abdestte sol'dan başlamak yeterli ise
de mekruhtur. Şafii EI-Ümm'de bunu kesinlikle belirtmiştir. Ebu Davud ve
Tirmizi'nin sünenlerinde ve başka sahih hadis kitapıarında senedlerle sabit
olan
Ebu Hureyre
r.a.'den gelen bir hadiste Resul-i Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle
buyurmuştur:
''Elbisenizi
giydiğiniz veya abdest aldığınız zaman sağ tarafınızdan başlayınız."
Bu hadis,
sag'dan başlamayı emreden kesin ve açık bir nass'tır. Nass ile sabit olan emre
muhalefet ya haram yada mekruhtur. Alimler söz konusu emre muhalefet etmenin
haram olmadığı hususunda icma' etmişlerdir. Artık mekruh sayılması
zorunludur.''
Abdest
uzuvlarının bir kısmında sağ'dah başlamak müstahab değildir. Bu uzuvlar;
kulaklar, yanaklar ve ellerdir. Bunların sağ ve sol tarafları beraber yıkanır,
kulaklar birlikte mesh edilir. Ama birlikte yapılması imkansız olursa mesela:
Bir eli kesik olan kişi abdest alırken sağ yanağını ve sağ kulağını takdim
edecektir. (önce yapacaktır)