((50))
باب ما جاء في
اتباع النساء
الجنائز
50- KADINLARIN
CENAZELERİ TAKİP ETMELERİ HAKKINDA GELEN HADİSLER BABI
حَدَّثَنَا
أَبُو بَكْر
بْنُ أَبِي
شَيْبَة.
حَدَّثَنَا
أبو أسامة،
عَن هشام، عَن
حفصة، عَن أم
عطية؛ قالت: -
نهينا عن
اتباع
الجنائز، ولم
يعزم علينا.
Ümmü Atiyye
(r.anha)'dan şöyle demiştir: Biz (kadınlar, Resul-i Ekrem s.a.v. tarafından)
cenaze'yi takib etmekten men edildik. Bu yasak ('a uymak) üzerijmize vacib
kılınmadı. (veya cenazeyi takib bize vacib kılınmadı.)
Diğer tahric:
Buhari, Müslim, Ebu Davud ve Beyhaki de bunu rivayet etmişlerdir.
AÇIKLAMA: Hadisin: ولم
يعزم علينا ‘Bu üzerimize vacip kılınmadı’ cümlesi, iki
manaya yorumlanmıştır:
Birinci yorum,
konulan yasak, diğer yasaklar derecesinde şiddetlendirilmedi, te'kid edilmedi.
Cümle böyle yorumlanınca, kadınların cenaze takib etmelerinin haram
kılınmadığı, ancak mekruh kılındığı manası çıkarılabilir. Herhalde Ümmü Atiyye
(r.anha) bu yasağın şiddetli olmayışını bir belirtiden anlamıştır. Çünkü böyle
bir alamet yoksa; yasaklar aslında haramlık içindir.
Kurtubi: Ümmü
Atiyye (r.anha) 'nın hadisinin ifade tarzı, yasağın tenzih için olduğunu
gösterir. Nesai ve İbn-i Mace nin Ebu Hureyre (r.a.)'den rivayet ettiği l1S87
nolu) hadisi, bu görüşü te'yid eder. (Bu hadiste 'Bir cenazeyi takip eden bir
kadın, Ömer (r.a.) tarafından kovulmak istenmiş, Nebi (s.a.v.) buna mani
olmuştur,' diye biİgi' vardır.)
Yukarıdaki
cümlenin açık olan manası mezkur manadır. Davudi hadisi şöyle yorumlamıştır:
Yani biz kadınlar cenazeleri takip edip kabristana gitmekten men edildik.
(Yukarıda yazılı cümlenin manası da şudur demiştir:) Ölünün ev halkına taziyede
bulunmak ve ölülerine rahmet dilemek için onların yanına gitmemek üzerimize
vacip kılınmadı.
Davudi'nin
maksadı, kadınların kabristana kadar cenazeleri takib etmelerine ait yasak;
asıl manası olan haramIık içindir. Fakat kadınların ta'ziyeye gitmemeleri
hususunda sıkı bir yasaklama konulmamıştır.
Muhibb-i
Taberi: Yukarıdaki cümleden maksad şu olabilir: Cenazeyi ta'kip için erkekler
teşvik edilmekle, onlara meşru kılındığı gibi biz kadınlara meşru
kılınmamıştır, demiştir. Buna göre nehiy, haramlık içindir.
EI-Menhel
yazarı, yukarıdaki yorumları anlattıktan sonra, şöyle der: Bu hadis, cenazenin kadınlar
tarafından takip edilmesinin kerahetine delalet eder. Alimlerin bu husustaki
görüşleri şöyledir :
1- Hanefi
alimlerine göre kadınların cenaze takibi, tahrimen mekruhtur. Delilleri, İbn-i
Mace'nin ve Beyhaki'nin rivayet ettikleri Ali (r.a.)'in (1578 nolu) hadisidir.
2- Şafii
alimlerine göre mekruhtur. İbnü'l-Münzir. bu kavli İbn-i Mes'ud. İbn-i Ömer,
Ebu Ümame, Aişe, Mesruk, el-Hasan, Nahai, Evzai, Ahmed, İshak ve Sevri
(r.a.)'den nakletmiştir.
3- İbn-i Hazm, Ebu
Derda, Zühri ve Rabia, cenazenin arkasında kadınların çıkmasının caizliğine
temayül etmişlerdir. Malikiler de yaşlı kadınlar için aynı hükmü vermişlerdir.
Keza baba, anne, koca, evlat ve kardeş gibi yakın akrabasının cenazesini genç
kadın da takip edebilir. Ancak fitne tehlikesinin olmaması ve örtünmesi
şarttır. Fitne korkusu olan kadının cenazeyi takip etmesi ise, mutlaka
haramdır.
Yukarıda
anlatılan Fıkıhçıların görüşleri, süslenmeyen, yüksek sesle ağlamıyan ve İslami
ölçülere göre örtünen kadınlar hakkındadır. Böyle olmayan kadınların cenaze
takibi, alimlerin ittifakıyla haramdır. Bu günkü kadınların ekserisi böyledir.'
Çünkü cenazeyi takip ederlerken yüksek sesle ağlarlar. Göğüsleri, boyunları ve
bacakları açıktır. Bunun için bazı alimler: Cenazesi olan dahil, kadınları
kabristana. gitmekten men ,etmek, uygun alanıdır, demişlerdir.