DEVAM: 9- KADIN İDDETTE
İKEN BULUNDUĞU EVDEN ÇIKABiLİR Mİ, BABI
حَدَّثَنَا
أَبُو بَكْر
بْنُ أَبِي
شَيْبَة.
حَدَّثَنَا
حفص بن غياث،
عن هشام بن
عروة، عن
أبيه، عن
عائشة؛
-
قالت: قالت
فاطمة بنت قيس:
يَا رَسُولَ
اللَّه! إني
أخاف أن يقتحم
علي. فأمرها
أن تتحول.
Âişe (r.anha)'dzn
rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Fâtıma bînt-i Kays: Yâ Resûlallah!
(îddet için durduğum ev ıssız olduğundan) zorla evime girilmesinden korkuyorum,
dedi. Bunun üzerine Rssulullah onun ev değiştirmesine müsaade etti.
Diğer tahric:
Urve (r.anh)'ın hadisinin birer benzerini Şafii, Buhari, Ebu Davud, ve Beyhaki
da rivayet etmişlerdir.
AÇIKLAMA: Halife Muaviye (r.anh) tarafından Medine valiliğine atanan Mervan bin
el-Hakem'in yakını olduğu bildirilen kadın, Mervan'ın kardeşi Abdurrahman bin
el-Hakem'in kızı Umre'dir. Onu boşayan kocası ise Yahya bin Said el-As'dır.
Umre, üç talakla boşandıktan sonra, iddetini tamamlamadan evinden çıkıp
babasının evine taşınmış ve bu fetvayı Fatima binti Kays'tan aldığını, zira
kendisinin de boşanıp henüz iddetini tamamlamamış iken Peygamber (s.a.v.)'in
izni ile evini değiştirdiğini haber verdiğini Urve'ye anlatmıştır. Fakat Urve
buna karşı çıkmış ve durumu kadının amcası olan Medine valisi Mervan'a şikayet
edince, Mervan da bu işin Fatima'nın izni ve müsaadesi ile gerçekleştiğini
söylemiştir. Urve, Fatima'nın ev değiştirmesinin zaruri görülmesi nedeni ile
Peygamber (s.a.v.) tarafından buna müsaade edildiğini ve Aişe'nin bu işe yani
Umre'nin ev değiştirmesine karşı olduğunu rivayet etmiştir.
Hadisin
zahirine göre Mervan da Aişe'nin görüşüne katılmıştır.
HADİSİN FIKIH
YÖNÜ
Üç talakla
boşanan bir kadın zarüret olmadıkça kocasının kendisine tahsis ettıği evde
iddetini tamamlamakla mükelleftir. başka eve taşınamaz. Tehlike korkusu olduğu
takdirde ise başka eve taşınabilir. Tekmile yazarının beyanına göre İbn-i
Abbas, Cabir, Ata, Tavus ve İkrime: Üç talakla boşanan kadın iddetini dilediği
evde sürdürür, demişlerdir. İbni Mes'ud, Aişe, Said bin el-Müseyyeb ve Süleyman
bin el-Yesar'dan da bu görüş nakledilmiştir.
Ebu Hanife'ye
göre, anılan kadın ne gece ne de gündüz, evinden çıkamaz. Fakat kocasının ölümü
dolayısıyla iddette bulunan kadın gündüz evden çıkabilir, gece çıkamaz.
Muhammed bin el-Hasan'a göre ise kocasının ölümü veya boşaması nedeni ile
iddette olan kadın ne gece ne de gündüz evden dışarı çıkamaz.
Malik, Şafii ve
Ahmed'e göre kocasının ölümü dolayısıyla iddette olan kadın gündüz evden dışarı
çıkabilir, fakat akşamları evine dönmesi gerekir.
Aişe
(r.anha)'nın hadisini Müslim ve Nesai de rivayet etmişlerdir. Bu hadisde
boşanan Fatima binti Kays'ın ev değiştirmesine Peygamber (s.a.v.)'in müsaade
etmesinin sebebinin, Fatima'nın duyduğu tehlike korkusu olduğu bildirilmiştir.