DEVAM: 28- ALIM
SATIM'DA KOLAYLIK GÖSTERME BABI
حدّثنا
عَمْرُو بْنِ
عُثْماَن
بْنِ سَعِيد بْنِ
كثير بْنِ
دينار
الحمصيي
حدّثنا اللّهِ
حدّثنا
أَبوغسان
مُحَمَّدُ
بْنِ مطرف عَنْ
مُحَمَّدِ
بْنِ المنكدر
عَنْ جَابِرِ
بْنِ عَبْدِ
اللّهِ قاَلَ
قاَلَ
رَسُولُ
اللّهِ صلى
اللّه عليه
وسلم -((
رحم اللّهِ
عَبْداً
سَمْحاً إذا
اشترى سمحاً
إذا اقتضى))
Cabir bin
Abdillah (r.a.)'dan rivayet edildiğine göre Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve
Sellem) şöyle buyurdu demiştir: «Sattığı zaman kolaylık gösteren, satın aldığı
zaman kolaylık gösteren ve hakkını isterken kolaylık gösteren kul'a Alla rahmet
eylesin.»
Diğer tahric.
Buhari
AÇIKLAMA: Osman (r.a.)'ın hadisini Nesai de rivayet etıniştir. Zevaid yazarının
bunu Zevaid türünden sayması bir zuhul eseri olabilir.
Cabir (r.a.)'ın
hadisini Buhari de rivayet etmiştir. Tirmizi bunun bir benzerini rivayet
etmiştir. Oradaki rivayet mealen şöyledir: "Sizden önce (ki ümmetlerde)
bir adamı Allah mağfiret eyledi. (Magfiretin sebebi şu idi:) O adam satarken,
alırken ve hakkını isterken kolaylık gösterirdi.''
EI-Fetih'de:
Cabir (R.A.)'ın hadisinin şerhinde özetle şöyle deniliyor: Semh'in asıl manası
cömertliktir. Burada kasdedilen mana ise, kolaylık göstermektedir. Hadis bir dua
mahiyetinde olabilir. Yani satarken, alırken ve hakkını taleb ederken kolaylık
gösteren kimsenin ilahi rahmete kavuşması için Resul-i Ekrem (s.a.v.) dua
buyurmuştur. Hadis haber verme mahiyetinde olabilir. Yani böyle davranan bir
kimseye Allah rahmet eylemiştir. Tirmizi'deki rivayet ikinci manayı ifade eder.
Hadis bu
kolaylığı prensip haline getirenlere mahsustur. Çünkü Sehl kelimesi sıfat-i
müşbihe nevindendir. Bu nevi sıfatlar devamlılık ifade ederler. Yani hayatında
bir defa alış veriş edip bunda kolaylık göstermek pek önemli değildir. Mühim
olan, müslümanın her muamelede, yumuşak, müsaınahakar ve kolaylık gösterici
olmasıdır.
İbnü't-Tin'in
anlattığı bir rivayette ..... ifadeSi vardır. Bunun manası "Yani borcunu
öderken de (kolaylık gösterir, vadesini geçirmez.")
Nesai'nin
rivayet ettiği Osman (r.a.)'ın hadisinde şu ilave vardır: "Yani borcunu
öderken ve
alacağını
isterken (de kolaylık gösteren ... )"
Hadis,
muamelelerde müsamahakar davranmaya, kolaylık göstermeye, başkasına sıkıntı
vermemeye ve alış verişlerde üstün ahlaklı hareket etmeye teşvik eder."
Bilindiği gibi
müellifimizin rivayet ettiği Osman (r.a.)'ın hadisinde bu ilave, yani
Nesai'deki ilave yoktur.