DEVAM: 15- HAKKI
GÜZELCE İSTEMEK VE GÜNAHLARA GİRMEKTEN SAKINARAK ALMAK BABI
حدّثنا
مُحَمَّدُ
بْنُ
الْمُؤَمَّلِ
بْنِ الصَّبَّاحِ
الْقَيْسِيُّ.
ثنا
مُحَمَّدُ بْنُ
مُحَبَّبٍ
الْقُرَشِيُّ.
ثنا سَعِيدُ
بْنُ
السَائِبِ
الطَّائِفِيُّ،
عَنْ عِبْدِ
اللهِ بْنِ
يَامِينَ،
عَنْ أَبِي
هُرَيْرَةَ؛
أَنَّ
رَسُولُ
اللهِ صلى
الله عليه
وسلم قَالَ
لِصَاحِبِ
الحَقِّ:
((خُذْ حَقَّكَ
فِي عَفَافٍ
وَافٍ، أَوْ
غَيْرَ
وَافٍ)).
في الزوائد:
في إسناده
صحيح. رجاله
ثقات عَلَى شرط
مسلم. ورواه
ابن حبان في
صحيحه.
Ebû Hureyre
(r.a.)'den rivayet edildiğine göre, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)
hak sahibine: «Sen hakkını, imkân dâhilinde günahlara girmekten sakınarak al.»
buyurdu.
Not: Zevaid'de
şöyle denilmiştir: Bu, sahih bir seneddir. Ravileri Müslim'in şartı üzerine
sika zatlardır. İbn-i Hibban da bunu kendi sahihinde rivayet etmiştir.
Diğer tahric:
İbn Hibban
AÇIKLAMA: İbn-i Ömer (r.a.) ile Aişe (r.anha)'nın hadisini Tirmizi ve İbn-i Hibban
da rivayet etmişlerdir. Ebu Hureyre (r.a.)'ın hadisi ise Zevaid türünden olup
notta belirtildiği gibi İbn-i Hibban tarafından da rivayet edilmiştir.
Hadislerde
geçen " عَفَافٍAfaf" kelimesi haramlardan sakınmaktır.
" وَافٍ vafi" kelimesi de tam manasınadır. Şu halde "Afaf-ı
vafi" haramlardan tam sakınmak demektir. Hadislerde, kişi hakkını taleb
ederken haramlardan tam sakınarak ve tam sakınmak mümkün olmadığı takdirde
imkan nisbetinde bu gayret içinde olması ve hakkını meşru bir şekilde taleb
etmesi istenmektedir. Hadis metinlerinin zahirine uyan mana budur.
Hadislerdeki; "tam veya noksan" ifadesi hak kelimesinden hal
olabilir. Yani alacaklı şahıs hakkını tam veya noksan olarak alsın her iki
durumda da hakkını, günahlara girmekten sakınarak taleb etmelidir.
Mutalebe: Başkasının
zimmetinde bulunan hakkı taleb etmektir. Bu kelime bab'ın başlığında geçtiği
gibi ilk hadisin baş kısmında da bu masdardan türeme mazi fiil geçmektedir.
Fakat Sünen'in elde mevcut iki nüshasında ve el-Münziri'nin et-Terğib isimli
kitabının eldeki nüshasında bu fiilin mücerredi olan; Talebe = "taleb
etti" bulunur. Cümledeki mana açısından bu iki ifade arasında bir fark
yoktur.