DEVAM: 14- TEVEKKÜL VE
YAKİN BABI (YANİ HERŞEYİN ALLAH'TAN GELDİĞİNE İMAN)
حدّثنا
مُحَمَّدُ
بْنُ طَريفٍ.
حدّثنا أَبُو
مُعَاوِيَةَ
عَنِ
الأَعْمَشِ،
عَنْ أَبِي
سُفْيَانَ،
عَنْ؛ قَالَ
سَمْعْتُ
رَسُولَ
اللهِ صلى
الله عليه
وسلم يَقُولُ:
((لاَ
يَمْوَنَّ
أَحَدٌ
مِنْكُمْ إِلاَّ
وَهُوَ
يُحْسِنُ
الظَّنَّ
بِاللهِ)).
Cabir (bin
Abdillah) (r.a.)'dan rivayet edildiğine göre; Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve
Sellem) şöyle buyurdu, demiştir: Sakın sizden herhangi bir kimse Allah hakkında
güzel zan (yâni bağışlama ümidi) beslemekten başka bir halde ölmesin.
Diğer tahric:
Müsliın "Kitiıbü'l-Cenne"de, Ebu Davud da.
"Kitabü'I-Cenaiz"de rivayet etmişlerdir.
AÇIKLAMA: Hadisten maksad ölüm döşeğine düşen mu'minin Allah'ın rahmet ve
mağfiretine kuvvetle ümid bağlamasıdır. Bilindiği gibi mu'min sağlığında hem
Allah'ın rahmetinden ümidini kesmeyecek, hem de Allah'ın azabından korkacak ve
azabı gerektiren fenalıklardan kaçınmaya daima gayret edecektir. Bunun için deniliyor
ki: mu'min korku ile ümit arasında olacaktır. Ölüm döşeğinde ise ümit tarafı,
korku tarafına ağır basmalıdır. Bu da Allah'ın kerem ve mağfiretine dair
ayetleri ve hadisleri okuyup düşünmek, mu'minler için vaad edilen ilahi
mükafatları hatırlamakla gerçekleşir. Nitekim Allah (Azze ve Celle) bir kudsi
hadiste mealen: "Ben kulumun benim hakkımdaki zannının yanındayım. Artık
benim hakkımda dilediğini zannetsin" buyurmuştur.
Nevevi bu
yorumu Şerhü'l-Mühezzeb'te beyan ettikten sonra: Hadisin doğru manası budur.
Alimlerin cumhuru böyle yorumlamıştır. Hattabi ise alimlerden ayrılarak şu
yorumda bulunmuştur; Yani "Amellerini güzelleştiriniz ki Rabb'iniz
hakkındaki zannınız da güzelleşsin." Çünkü ameli güzel olanın zannı da
güzel olur ve ameli kötü olanın zannı da kötü olur, diye bilgi vermiştir.
Rafii de: Bu
hadisten maksad, tevbe etmeye ve zulümlere son vermeye teşvik olabilir. Çünkü
kul tevbe edip haksızlıklara son verince zannı iyi olur ve ilahi rahmeti umar.