|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Adahi (Kurban) |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: من ذبح
الأضاحي بيده.
9. KURBANLIKLARI BİZZAT KESEN KİMSE
حدثنا آدم بن
أبي إياس:
حدثنا شُعبة:
حدثنا قتادة،
عن أنس قال:
ضحَّى
النبي صلى
الله عليه
وسلم بكبشين
أملحين،
فرأيته
واضعاً قدمه
على صِفَاحهما،
يسمِّي
ويكبِّر،
فذبحهما بيده.
[-5558-] Enes'ten şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem alacalı, beyaz tüylü iki koç kurban
etti. Ben onun bir ayağını (her birini keserken) böğrünün üzerine koyduğunu,
besmele çekip tekbir getirdiğini ve o ikisini de bizzat eliyle kestiğini
gördüm."
AÇIKLAMA:
"Kurbanlıkları bizzat eliyle kesen kimse." Yani bu
şart mıdır yoksa evla (daha uygun olan) mıdır? Bizzat kesmeye gücü yeten
kimsenin başkasını vekil tayin etmesinin caiz oluşu üzerinde fukahanın ittifakı
vardır. Fakat Malikilerde kesebilen kimsenin vekalet vermesinin yeterli
olmayacağına dair bir görüş vardır.
Çoğunluğa göre ise bu mekruhtur ama kesiminde hazır bulunması da
müstehaptır.
"Ben onu, onların her birini keserken ayağını böğrüne
koyduğunu gördüm." Yani her bir kurbanlığını keserken bir ayağını onun
böğrüne, kurbanlığın yanlarından birisi üzerine koyuyordu.
"Besmele çekiyor, tekbir getiriyordu."
Hadisten anlaşıldığına göre;
1- Kesim yaparken besmele çekmek meşrudur.
2- Besmele ile birlikte tekbir getirmek müstehaptır.
3- Kurbanlığın boynunun sağ yanı üzerine ayağı koymak
müstehaptır. Fukaha, kurbanlığın sol yanı üzere yatırılacağını ittifakla kabul
etmişlerdir. Buna göre ayağını sağ yanına koyarak kurbanlığı kesenin, bıçağı
sağ eline alıp sol eliyle de başını yakalaması daha kolayolur.
باب: من ذبح
ضَحِيَّة
غيره.
10. BAŞKASININ KURBANLIĞINI KESEN KİMSE
وأعان رجل
ابن عمر في
بَدَنَتِهِ .وأمر أبو
موسى بناته أن
يضحِّين بأيديهنَّ.
Bir adam, (Mina'da) İbn Ömer'e devesin(i kesmek)de yardım etmiş,
Ebu Musa da kızlarına kurbanlıklarını kendi elleri ile kesmelerini emretmiştir
.
حدثنا قتيبة:
حدثنا سفيان،
عن عبد الرحمن
بن القاسم، عن
أبيه، عن
عائشة رضي
الله عنها
قالت:
دخل
عليَّ رسول
الله صلى الله
عليه وسلم
بِسَرِفَ
وأنا أبكي،
فقال: (ما لك
أنَفِسْتِ).
قلت: نعم، قال:
(هذا أمر كتبه
الله على بنات
آدم، اقضي ما
يقضي الحاج
غير أن لا
تطوفي
بالبيت).
وضحَّى رسول
الله صلى الله
عليه وسلم عن
نسائه بالبقر.
[-5559-] Aişe r.anha'dan şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Serif'te ben ağlıyorken Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem yanıma
girdi. Ne oldu sana? Ay hali mi oldun, diye sordu. Ben: Evet dedim. O: Bu,
Allah'ın, Adem'in kızları üzerine yazdığı bir iştir. Hacıların yaptıklarını sen
de yap! Ancak Beyt'i tavaf etme, buyurdu. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem hanımları adına kurban olarak inek kesti."
AÇIKLAMA:
"Bir adam, (Mina'da) İbn Ömer'e devesin (i kesmek) de
yardım etmiştir." İbnu'l-Müneyyir dedi ki: Bu rivayet, başlığa ancak
yardım istemenin meşru olması halinde "vekalet de ona katılır (onun gibi
değerlendirilir)" cihetiyle uygun düşmektedir. İbn Ömer'in başından geçen
bu olaya yakın Ahmed'in rivayet ettiği merfu' bir hadis de gelmiş bulunmaktadır.
Bunu ensardan bir adam şöylece rivayet etmektedir: "Nebi Sallallahu Aleyhi
ve Sellem kurbanlığını yatırdı ve: Kurbanlığımı kesmek üzere bana yardımcı ol,
dedi, o da ona yardım etti." Hadisin ravileri sikadırlar.
"Ebu Musa kızlarına kurbanlıklarını kendi elleriyle
kesmelerini emretti."
İbnu't-Tin dedi ki: Hadisten kadının hayvan kesmesinin caiz
olduğu anlaşılmaktadır. Muhammed ise Malik'ten bunun mekruh olduğunu
nakletmektedir.
Derim ki: Bu husus daha önce Zebaih bölümünde (5504 ve 5500.
hadislerde) geçmiş bulunmaktadır.
Şafiilerden nakledilen görüşe göre ise kadın için daha uygun
olan, kurbanlığını kesmek üzere başkasına vekalet vermesi ve kendisinin bizzat
kesmemesidir.
باب: الذبح
بعد الصلاة.
11. NAMAZDAN SONRA KURBANI KESMEK
حدثنا
حجَّاج بن المنهال:
حدثنا شُعبة
قال: أخبرني
زُبَيد قال:
سمعت
الشَّعبي، عن
البراء رضي
الله عنه قال:
سمعت
النبي صلى
الله عليه
وسلم يخطب
فقال: (إن أول
ما نبدأ به من
يومنا هذا أن
نصلي، ثم نرجع
فننحر، فمن
فعل هذا فقد
أصاب
سنَّتنا، ومن
نحر فإنما هو
لحم يقدِّمه
لأهله، ليس من
النُسُك في
شيء). فقال أبو
بردة: يا رسول
الله، ذبحت
قبل أن أصلي،
وعندي جَذَعة
خير من مُسِنَّة؟
فقال: (اجعلها
مكانها، ولن
تجزي - أو توفي -
عن أحد بعدك).
[-5560-] Bera r.a.'dan şöyle dediğirivayetedilmiştir:
"Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i hutbe irad ederken
dinledim. Şöyle buyurdu: Bugünümüzde ilk yapacağımız iş, namaz kılmamız, sonra
dönüp kurbanlıklarımızı kesmemizdir. Kim bunu yaparsa bizim sünnetimize uygun
iş yapmış olur. Her kim (namazdan önce) kesmiş ise onun bu kestiği, aile halkına
takdim ettiği bir et olur. Kurban ibadetiyle hiçbir alakası olmaz.
Bunun üzerine Ebu Burde: Ey Allah'ın Rasulü, bayram namazını
kılmadan önce kestim. Yanımda ise bir yaşını doldurmuş olandan daha iyi, yaşını
doldurmamış bir dişi keçi vardır, dedi.
Allah Rasulü Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Sen onu o
kestiğinin yerine kes! Ancak bu, senden sonra hiçbir kimse için yeterli
olmayacaktır -yahut onun yerini tutmayacaktır (diyebuyurdu)-."
باب: من ذبح
قبل الصلاة
أعاد.
12. BAYRAM NAMAZINDAN ÖNCE KURBANINI KESEN, TEKRAR KESER
حدثنا علي بن
عبد الله:
حدثنا
إسماعيل بن
إبراهيم، عن
أيوب، عن
محمد، عن أنس،
عن
النبي صلى
الله عليه
وسلم قال: (من
ذبح قبل الصلاة
فَلْيُعِدْ).
فقال رجل: هذا
يوم يُشتهى فيه
اللحم، وذكر
من جيرانه،
فكأن النبي
صلى الله عليه
وسلم عذره،
وعندي جَذَعة
خير من شاتين؟
فرخَّص له النبي
صلى الله عليه
وسلم، فلا
أدري بلغت الرخصة
أم لا، ثم
انكفأ إلى
كبشين، يعني
فذبحهما، ثم
انكفأ الناس
إلى غُنَيمة
فذبحوها.
[-5561-] Enes'ten rivayete göre o Nebi Sallallahu Aleyhi
ve Sellem'den şöyle buyurduğunu nakletmiştir: "Kim namazdan önce kurbanını
keserse tekrar kessin. Bir adam: Bu, canın et çektiği bir gündür, dedi ve
komşularının ihtiyaç içinde olduklarını zikretti. -Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem onu mazur görür gibi oldu.-
Adam devamla dedi ki: Hem benim yanımda iki koyundan daha iyi, bir
yaşını doldurmamış bir dişi keçi var deyince, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem
ona ruhsat verdi. Artık, bu ruhsat başkalarını kapsar mı kapsamaz mı
bilemiyorum.
Daha sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem iki koçun yanına vardı
-yani onları kesti- sonra da (diğer) insanlar birkaç koyunluk bir sürüye gidip
onları kestiler."
حدثنا آدم:
حدثنا شُعبة:
حدثنا الأسود
بن قيس: سمعت
جندب بن سفيان
البجلي قال:
شهدت
النبي صلى
الله عليه
وسلم يوم النحر،
فقال: (من ذبح
قبل أن يصلي
فَلْيُعِدْ
مكانها أخرى،
ومن لم يذبح
فليذبح).
[-5562-] Cündeb b. Süfyan el-Beceli'den şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Ben kurban bayramı birinci günü (Nahr günü) Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem'in şöyle buyurduğuna tanık oldum: Kim bayram namazını kılmadan önce
kurbanını keserse onunyerine başkasını kessin. Kim de şimdiye kadar kesmemişse
(namazdan sonra) artık kesiversin."
حدثنا موسى
بن إسماعيل:
حدثنا أبو
عوانة، عن فراس،
عن عامر، عن
البراء قال:
صلى
رسول الله صلى
الله عليه
وسلم ذات يوم،
فقال: (من صلى
صلاتنا،
واستقبل
قبلتنا، فلا
يذبح حتى
ينصرف). فقام
أبو بردة بن
نيار فقال: يا
رسول الله،
فعلتُ. فقال:
(هو شيء
عَجَّلْتَهُ).
قال: فإن عندي
جَذَعة هي خير
من
مُسِنَّتَين،
آذبحها؟ قال:
نعم، ثم لا
تجزي عن أحد
بعدك). قال
عامر: هي خير نَسيكتيه.
[-5563-] Amir'den rivayete göre el-Bera şöyle demiştir: "Bir gün
Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bayram namazı kıl(dır)dı ve şöyle
buyurdu: Kim bizim kıldığımız namazı kılar, kıblemize yönelir ise namazdan
ayrılıncaya kadar kurbanını kesmesin.
Ebu Burde b. Niyar ayağa kalkarak: Ey Allah'ın Resulü, ben böyle
yaptım, dedi. Allah Resulü Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Bu, erken davranarak
yaptığın bir iş oldu, diye buyurdu. Ebu Burde: Benim yanımda yaşını doldurmamış
bir dişi keçi var ve o, yaşını doldurmuş iki koyundan hayırlıdır. Onu kesebilir
miyim, diye sordu.
Allah Rasulü Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Evet. Fakat bundan sonra
artık hiç kimse için yeterli olmaz, diye buyurdu."
Amir (eş-Şa'bi): "İşte o, onun kestiği iki kurbanın hayırlı olanıdır"
dedi.
AÇIKLAMA:
"Namazdan önce kurbanını kesen iade eder", yani kurban
kesme işini tekrarlar.
"Kim bizim bu namazımıZ! kılar ve kıblemize yönelirse ...
" Kim İslam dini üzere ise ... demektir.
باب: وضع
القدم على
صَفْح
الذبيحة.
13. KESENiN KESTiĞi HAYVANIN BOYNUNA YAKIN BiR YERE AYAĞINI
KOYMASI
حدثنا
حجَّاج بن
منهال: حدثنا
همَّام، عن
قتادة: حدثنا
أنس رضي الله
عنه:
أن
النبي صلى
الله عليه
وسلم كان
يضحِّي بكبشين
أملحين
أقرنين، ووضع
رجله على
صفحتهما، ويذبحهما
بيده.
[-5564-] Enes r.a.'dan rivayete göre: "Nebi
Sallallahu Aleyhi ve Sellem boynuzlu, alaca beyaz tüylü iki koç kurban eder ve
bir ayağını boyunlarına yakın yere koyar ve onları kendi eliyle keserdi."
باب: التكبير
عند الذبح.
14. HAYVAN KESERKEN TEKBiR GETiRMEK
حدثنا قتيبة:
حدثنا أبو
عوانة، عن
قتادة، عن أنس
قال:
ضحَّى
النبي صلى
الله عليه
وسلم بكبشين
أملحين
أقرنين،
ذبحهما بيده،
وسمَّى
وكبَّر، ووضع
رجله على
صفاحهما.
[-5565-] Enes r.a.'den şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem boynuzlu, alaca beyaz tüylü iki koç
kurban etti. Onları kendi eliyle kesti, besmele çekti, tekbir getirdi ve bir
ayağını onların boyunlarına yakın yere koydu."
باب: إذا بعث
بِهَدْيِهِ
ليُذبح لم
يَحْرُمْ عليه
شيء.
15. BİR KİMSE KURBANLIĞINI HAREM BÖLGESİNDE KESİLMEK ÜZERE
GÖNDERECEK OLURSA ONA (İHRAMLILARA HARAM OLAN ŞEYLERDEN) HİÇBİR ŞEY HARAM OLMAZ
حدثنا أحمد
بن محمد:
أخبرنا عبد
الله: أخبرنا إسماعيل،
عن الشَّعبي،
عن مسروق:
أنه
أتى عائشة
فقال لها: يا
أم المؤمنين،
إن رجلاً يبعث
بالهدي إلى
الكعبة ويجلس
في المصر،
فيوصي أن
تُقَلَّدَ
بَدَنَتُهُ،
فلا يزال من
ذلك اليوم
مُحْرِمَاً
حتى يَحِلَّ
الناس، قال: فسمعت
تصفيقها من
وراء الحجاب،
فقالت: لقد
كنت أفتل
قلائد هدي
رسول الله صلى
الله
عليه وسلم،
فيبعث
هَدْيَهُ إلى
الكعبة، فما يحرم
عليه مما حلَّ
للرجل من
أهله، حتى
يرجع الناس.
[-5566-] Mesruk'tan rivayete göre; "O, Aişe
r.anha'nın yanına giderek ona: Ey mu'minlerin annesi, bir adam Ka'be'ye
kurbanlığını gönderse, kendisi de bulunduğu yerde otursa, gönderdiği kimselere
kurbanlık devesine gerdanlık takılmasını tavsiye etse, o günden itibaren
insanlar ihramdan çıkıncaya kadar kendisi de ihramlı kalmaya devam eder (mi),
dedi.
Mesruk devamla: Ben onun hicabın (perdenin) arkasından ellerini
çırpmasının sesini işittim. Sonra: Ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem'in Harem'e gönderdiği kurbanlıkların gerdanlıklarını bükerdim. O da
hediyelik kurbanlıklarını Ka'be'ye gönderirdi. Ama insanlar (Hac'dan) geri
dönünceye kadar erkeklere hanımlarından helal olan hiçbir şey de haram olmazdı,
dedi."
AÇIKLAMA:
ed-Davudi, Aişe radıyallahu anha'nın "hediyelik
kurbanlıklarını" sözlerini Meymıne’nin merfu olarak rivayet ettiği:
"Zülhicce'nin ilk on günü girdi mi kurban kesmek isteyen bir kimse saçını
kesmesin, tırnaklarını kesmesin" şeklindeki hadisinin, Aişe radıyallahu
anha'nın hadisiyle mensuh yahut nasih olması gerektiğine delil göstermiştir.
İbnu't-Tin dedi ki: Ancak buna gerek yoktur. Çünkü Aişe
radıyallahu anha kurbanlığını Harem'in içerisine gönderen bir kimsenin,
mücerred göndermesi sebebiyle ihramlı olmasını kabul etmemiş, ancak özelolarak
Zülhicce'nin ilk on gününde kaçınılması müstehap olan saçları ve tırnakları
kesmeyi ele almamıştır. Daha sonra İbnu't-TIn şunları söylemektedir: Fakat
hadisin umumi ifadesi edDawdi'nin dediğine delil teşkil etmektedir. Şafii de
Zülhicce'nin ilk on gününde bu işlerin mubah olduğuna bunu delil göstermiştir.
İbnu't-TIn dedi ki: Sözü geçen hadisi de Müslim, Ebu Davud, Tirmizi ve Nesai
rivayet etmiş bulunmaktadır.
Derim ki: Söz konusu bu hadis Meymune'nin rivayet ettiği bir
hadis değil, Ümmü Seleme’nin rivayet ettiği bir hadistir.