|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Adahi (Kurban) |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: سنَّة
الأضحية.
1. UDHİYE SÜNNETİ
وقال ابن عمر:
هي سنَّة
ومعروف.
İbn Ömer: "Udhiye (kurban) hem sünnettir, hem
ma'ruftur" demiştir.
حدثنا محمد
بن بشار:
حدثنا
غُنْدَر:
حدثنا شُعبة،
عن زُبَيد
الإيامي، عن
الشَّعبي، عن
البراء رضي
الله عنه قال:
قال
النبي صلى
الله عليه
وسلم: (إن أول
ما نبدأ به في
يومنا هذا أن
نصلي، ثم نرجع
فننحر، من فعله
فقد أصاب
سنَّتنا، ومن
ذبح قبل فإنما
هو لحم قدَّمه
لأهله، ليس من
النُّسُك في
شيء). فقام أبو
بُردة بن
نِيَار، وقد
ذبح، فقال: إن
عندي جَذعة.
فقال: (اذبحها
ولن تجزي عن
أحد بعدك).
قال
مُطَرِّف، عن
عامر، عن
البراء: قال
النبي صلى
الله عليه
وسلم: (من ذبح
بعد الصلاة
تمَّ نُسُكه،
وأصاب سنَّة
المسلمين).
[-5545-] Bera' r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu
Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Bu günümüzde ilk başlayacağımız iş namaz
kılmamız, sonra dönüp kurban kesmemizdir. Kim bunu (böylece) yaparsa
sünnetimize göre iş yapmış olur. Kim de (namazdan) önce keserse o (bu kestiği)
ancak aile halkı için takdim ettiği bir et olur. Onun kurban ibadetiyle bir
ilgisi yoktur.
Bunun üzerine Ebu Burde b. Niyar -ki daha önce kurbanını kesmişti-
ayağa kalkarak: Yanımda henüz bir yaşını doldurmamış bir keçi (cezea) vardır
(onu kessem olur mu), dedi. Allah Rasulü Sallallahu aleyhi ve Sellem: Onu kes!
Fakat senden sonra kimse için olmayacaktır, diye buyurdu."
Mutarrif, Amir'den, o el-Bera'dan naklen dedi ki: "Nebi
Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Her kim namazdan sonra (kurbanını) keserse onun
ibadeti tamam olur ve müslümanların sünnetine uygun bir iş yapmış olur, diye
buyurdu."
حدثنا
مسدَّد: حدثنا
إسماعيل، عن
أيوب، عن محمد،
عن أنس بن
مالك رضي الله
عنه قال:
قال
النبي صلى
الله عليه
وسلم: (من ذبح
قبل الصلاة
فإنما ذبح
لنفسه، ومن
ذبح بعد
الصلاة فقد تمَّ
نُسُكه،
وأصاب سنَّة
المسلمين).
[-5546-] Enes b. Malik r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem şöyle buyurdu: Kim namazdan önce keserse o ancak kendisi için kesmiş
olur, kim de namazdan sonra keserse onun kurban ibadeti tamam olur ve
müslümanların sünnetine göre iş yapmış olur."
AÇIKLAMA:
"Udhiyeler (kurbanlıklar) bölümü; Udhiye sünneti."
Buhari başlıkta "sünnet" lafzını zikretmekle onun vacip olduğunu
söyleyenlere muhalif olduğuna işaret etmiş gibidir.
İbn Hazm dedi ki: Kurban kesmenin vacip olduğu görüşü, ashabdan kimseden
sahih olarak nakledilmiş değildir. Cumhurdan vacip olmadığı da sahih olarak
rivayet edilmiştir. Bununla birlikte kurban kesmenin dinin şer'i hükümlerinden
olduğunda görüş ayrılığı yoktur. Kurban Şafiilere ve cumhura göre kifayet
yoluyla müekked bir sünnettir. Şafiilerden gelen bir diğer görüşe göre de
kifaye farzlarındandır. Ebu Hanife'den gelen görüşe göre mukim ve varlıklı
kimseye vaciptir. Malik'ten nakledilen rivayetlerden birisi de onun görüşü
gibidir, ama mukim kaydı yoktur.
el-Evzai, Rabia ve el-leys'ten de onun gibi bir görüş
nakledilmiştir. Hanefilerden Ebu Yusuf ve Malikilerden de Eşheb, mezhep
görüşlerine muhalefet ederek cumhura uygun kanaat belirtmişlerdir. Ahmed de:
Güç yetirmekle birlikte kurban kesmeyi terk etmek mekruhtur. Ondan vacip olduğu
görüşü de naklediImiştir. Muhammed b. el-Hasen'den terk edilmesine ruhsat
verilmemiş bir sünnet olduğu görüşü nakledilmiştir. Tahavi der ki: Biz bu
görüşü kabul ediyoruz. Nakledilegelmiş rivayetler arasında vacip olduğuna delil
bulunmamaktadır.
Kurban kesmenin vacip olduğu lehine gösterilebilecek en güçlü
hadis, Ebu Hureyre'nin Nebie merfu olarak nispet ettiği şu hadistir: "Her
kim bir genişlik bulduğu halde kurban kesmezse sakın mescidimize
yaklaşmasın." Hadisi İbn Mace ve Ahmed rivayet etmiş olup ravileri
sikadırlar. Fakat hadisin Nebie refi ile Ebu Hureyre'ye mevkuf olduğu hususu
ihtilaflıdır. Mevkuf olması doğruya daha yakın görünmektedir. Böyle olduğunu
Tahavi ve başkaları söylemiştir. Bununla birlikte hadis, kurban kesmenin vacip
oluşu hususunda da açık değildir.
باب: قسمة
الإمام
الأضاحي بين
الناس.
2. İMAM'IN İNSANLAR ARASINDA KURBANLIKLARI PAYLAŞTIRMASI
حدثنا معاذ
بن فَضالة:
حدثنا هشام،
عن يحيى، عن
بعجة
الجُهَني، عن
عقبة بن عامر
الجُهَني قال:
قسم
النبي صلى
الله عليه
وسلم بين
أصحابه ضحايا،
فصارت لعقبة
جَذَعة، فقلت:
يا رسول الله،
صارت جَذَعة؟
قال: (ضَحِّ
بها).
[-5547-] Ukbe b. Amir el-Cüheni'den şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ashabı arasında bazı kurbanlıkları
paylaştırdı. Ukbe'ye (bana) de bir yaşına yakın bir dişi keçi isabet etti. Ben:
Ey Allah'ın Rasulü, bana bir yaşına yakın dişi bir keçi isabet etti, dedim. O:
Onu kurban kes, diye buyurdu."
AÇIKLAMA:
"İmamın insanlar arasında kurbanlıkları" bizzat ya da
emir vererek "paylaştırması."
"Ukbe'ye" yani Ukbe b. Amir'e (kendisine) "bir
yaşına yakın, bir yaşını doldurmamış (bir cezea) isabet etti."
Cezea, davarların yaşını nitelemek için kullanılan bir lafızdır.
Koyun türünden bir yaşını bitirmiş olan için kullanılır. Cumhurun görüşü budur.
Keçi türünden ise iki yaşına girmiş olan demektir. İnek türünden üç yaşını
bitirmiş olana, deve türünden de beş yaşına girmiş olana denilir,
باب: الأضحية
للمسافر
والنساء.
3. YOLCU VE KADINLAR iÇiN KURBAN KESMEK
حدثنا
مسدَّد: حدثنا
سفيان، عن عبد
الرحمن بن القاسم،
عن أبيه، عن
عائشة رضي
الله عنها:
أن
النبي صلى
الله عليه
وسلم دخل
عليها، وحاضت
بِسَرِفَ،
قبل أن تدخل
مكة، وهي
تبكي، فقال:
(ما لك
أنَفِسْتِ).
قالت: نعم،
قال: (إنَّ هذا
أمر كتبه الله
على بنات آدم،
فاقضي ما يقضي
الحاج، غير أن
لا تطوفي
بالبيت). فلما
كنا بمنى،
أتيت بلحم
بقر، فقلت: ما
هذا؟ قالوا: ضحَّى
رسول الله صلى
الله عليه
وسلم عن
أزواجه بالبقر.
[-5548-] Aişe r.anha'dan rivayete göre "Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem Mekke'ye girmeden önce Serifte iken yanıma girdi. Ay hali olmuş ve
ağlıyordum. Allah Rasulü: Neyin var? Yoksa ay hali mi oldun, diye sordu.
Aişe: Evet dedi. Allah Rasulü: Şüphesiz ki bu Allah'ın Adem'in
kızları üzerine yazmış olduğu bir emirdir. Sen hacıların yaptıklarını yap,
ancak Beyt'i tavaf etme. Mina'ya geldiğimiz sırada bana bir miktar inek eti
getirildi. Bu da ne diye sordum. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem
hanımları adına kurban kesti, dediler."
AÇIKLAMA:
"Yolcu ve kadın için kurban kesmek." Bu başlık ile
yolcu olanın kurban kesme yükümlülüğü yoktur, diyen kimselerin kanaatinin
aksine de işaret vardır. Bu husustaki nakil, birinci başlıkta geçmiş
bulunmaktadır. Ayrıca kadınların kurban kesmek yükümlülüğü yoktur, diyenlerin
kanaatinin aksine de işaret vardır.
"Serif', Mekke'nin dışında bilinen bir yerdir.
Hadisten Çıkan Sonuçlar
Cumhur erkeğin kestiği kurbanın hem kendisinin, hem de aile
halkının adına yeterli olacağına bu hadisi delil göstermiştir. Ancak Hanefiler
bu hususta muhalefet etmişlerdir. Kurtubi der ki: Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem'in kurban kesilen yılların tekrarlanmasına, hanımlarının da birden çok
olmasına rağmen her bir hanımına ayrıca kurban kesmesini emrettiği nakledilmiş
değildir.
Ayrıca bunu Malik, İbn Mace ve sahih olduğunu belirterek
Tirmizi'nin Ata b. Yesar yolu ile naklettikleri şu rivayet de desteklemektedir:
"Ben Ebu Eyyub'a:
Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem döneminde kurbanlar ne
şekilde kesilirdi, diye sordum, o: Adam koyunu hem kendi adına, hem de aile
halkı adına kurban olarak keser, kendileri de ondan yer, başkalarına da yedirirlerdi.
Bu da gördüğün gibi insanlar bugüne gelinceye kadar böylece devam etti."
اب: ما يُشتهى
من اللحم يوم
النحر.
4. KURBAN KESME GÜNÜ CANIN ET ÇEKMESİ
حدثنا صدقة:
أخبرنا ابن
عُلَيَّة، عن
أيوب، عن ابن
سيرين، عن أنس
بن مالك قال:
قال
النبي صلى الله
عليه وسلم يوم
النحر: (من كان
ذبح قبل
الصلاة فَلْيُعِدْ).
فقام رجل
فقال: يا رسول
الله، إن هذا
يوم يُشتهى
فيه اللحم -
وذكر جيرانه -
وعندي جَذَعة
خير من شاتَي
لحم؟ فرخَّص
له في ذلك،
فلا أدري بلغت
الرخصة من
سواه أم لا،
ثم انكفأ
النبي صلى
الله عليه
وسلم إلى كبشين
فذبحهما،
وقام الناس
إلى غُنَيمة
فتوزَّعوها،
أو قال:
فتجزَّعوها.
[-5549-] Enes b. Malik r.a.'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem nahr (kurban bayramı birinci) günü: Her kim namazdan önce kurban
kesmişse onu tekrar etsin, diye buyurdu. Bir adam ayağa kalkarak: Ey Allah'ın
Resulü, bu canın eti çektiği bir gündür, dedi ve komşularını söz konusu ederek:
Yanımda bir yaşını bitirmemiş bir dişi keçi vardır ve bu etli iki koyundan daha
iyidir, dedi.
Bu hususta Nebi ona ruhsat verdi, ama bu ruhsat onun dışındakileri
de kapsadı mı kapsamadı mı bilemiyorum. Daha sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem iki koçun yanına giderek onları kesti. İnsanlar da birkaç koyunluk küçük
bir sürünün yanına vardı ve onu (aralarında) dağıttılar -ya da: Hisseler halinde
paylaştırdılar. -"
AÇIKLAMA:
"Kurban kesme günü canın et çekmesi." Bu husustaki
adete uyarak kurban bayramı et yemek suretiyle lezzet alınması demektir. Şanı
Yüce Allah da: "Ta ki belirli günlerde Allah'ın kendilerine rızık olarak
verdiği kurban edilen hayvanlar üzerineAllah'ın adını ansınlar."(Hac, 28)
diye buyurmaktadır.
"Birkaç koyunluk bir sürünün yanına gittiler, onu kendi
aralarında dağıttılar -yahut kendi aralarında paylaştırdılar- dedi." Bu,
raviden kaynaklanan bir şüphedir. Birincisi tevdi etmek, dağıtmak anlamındadır.
İkincisi ise kesip hisseler halinde bölüştürmek demektir. Maksat koyunları
kestikten sonra herkesin bir parça et alarak paylaştırdıklarını söylemek
değildir. Maksat herkesin koyunlardan bir pay aldığını anlatmaktır. Çünkü "parça"
her şeyden düşen pay hakkında kullanılır.