|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Deavat |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: قول الله
تعالى: {وصل
عليهم}
/التوبة: 103/. ومن
خص أخاه
بالدعاء دون
نفسه.
19. "ONLARA DUA ET"(Tevbe 103) AYETİ VE DUA EDERKEN
KARDEŞİ TERCİH ETMEK
وقال أبو
موسى: قال
النبي صلى
الله عليه
وسلم: (اللهم
اغفر لعبيد
أبي عامر،
اللهم اغفر
لعبد الله بن
قيس ذنبه).
Ebu Musa'dan aktarıldığına göre Resulullah Sallallahu aleyhi ve
Sellem Ubeyd İbn Amir ve Abdullah İbn Kays'a dua etmiştir
حدثنا
مسدَّد: حدثنا
يحيى، عن يزيد
بن أبي عبيد،
مولى سلمة:
حدثنا سلمة بن
الأكوع قال:
خرجنا
مع النبي صلى
الله عليه
وسلم إلى
خيبر، فقال
رجل من القوم:
أي عامر، لو
أسمعتنا من هناتك،
فنزل يحدو بهم
يذكر:
تالله لولا
الله ما
اهتدينا. وذكر
شعراً غير هذا،
ولكني لم
أحفظه، قال
رسول الله صلى
الله عليه
وسلم: (من هذا
السائق). قالوا:
عامر بن
الأكوع، قال:
(يرحمه الله).
فقال رجل من
القوم: يا
رسول الله،
لولا متعتنا
به، فلما صاف
القوم
قاتلوهم،
فأصيب عامر
بقائمة سيف
نفسه
فمات، فلما
أمسوا أوقدوا
ناراً كثيرة،
فقال رسول
الله صلى الله
عليه وسلم: (ما
هذه النار، على
أي شيء
توقدون).
قالوا: على
حمر إنسية،
فقال:
(أهريقوا ما
فيها وكسروها).
قال رجل: يا
رسول الله،
ألا نهريق ما
فيها ونغسلها؟
قال: (أو ذاك).
[-6331-] Seleme İbn Ekva'dan nakledildiğine göre
Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte Hayber'e giderken
oradakilerden biri şöyle dedi: Ey Amir! Bize biraz şiir okusaydın keşke!"
Bunun üzerine Amir şiir okumaya başlamış ve şiirlerin içinde "Yemin ederim
ki! Allah olmasaydı biz hidayete eremezdik" dedi. Başka şeyler de söyledi
ama ben hatırlayamıyorum. Bunları duyan Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem
"Bu şiir okuyan da kim?" diye sordu. Amir İbn Ekva' olduğunu
söylediler. "Allah kendisine mağfiret etsin!" diye dua etti.
Oradakilerden biri Amir'den daha çok istifade etmek istediklerini izhar etti.
Daha sonra gerçekleşen savaşta Amir İbn Ekva' kendi kılıcından aldığı bir darbe
sebebiyle vefat etti. Akşam olunca pek çok yerde ateş yakıldı. Resulullah
Sallallahu aleyhi ve Sellem de bu ateşlerin neden yakıldığını sordu. Ehli
eşekleri yemek için bunların yakıldığını öğrenince tencerelerin devrilip
kırılmasını emretti. Sahabilerden biri yemekleri döküp kapları yıkamalarının
mümkün olup olmadığını sorunca Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem buna da izin
verdi.
حدثنا مسلم:
حدثنا شُعبة،
عن عمرو: سمعت
ابن أبي أوفى
رضي الله
عنهما:
كان
النبي صلى الله
عليه وسلم إذا
أتاه رجل
بصدقة قال:
(اللهم صل على
آل فلان).
فأتاه أبي
فقال: (اللهم
صل على آل أبي
أوفى)
[-6332-] İbn Ebi Evfa'dan rivayet edildiğine göre Resulullah Sallallahu
Aleyhi ve Sellem sadaka vermek isteyen kimselere: "Allahım! Falancanın
ailesine salat et" diye dua ederdi. Babam sadakasını vermek istediği zaman
da ona aynı şekilde dua etti.
حدثنا علي بن
عبد الله:
حدثنا سفيان،
عن إسماعيل،
عن قيس قال:
سمعت جريراً
قال:
قال
لي رسول الله
صلى الله عليه
وسلم: (ألا تريحني
من ذي الخلصة).
وهو نصب كانوا
يعبدونه،
يسمى الكعبة
اليمانية،
قلت: يا رسول الله،
إني رجل لا
أثبت على
الخيل، فصك في
صدري، فقال:
(اللهم ثبته،
واجعله
هادياً
مهدياً). قال:
فخرجت في
خمسين من أحمس
من قومي،
وربما قال
سفيان:
فانطلقت في
عصبة من قومي
فأتيتها فأحرقتها،
ثم أتيت النبي
صلى الله عليه
وسلم فقلت: يا
رسول الله،
والله ما
أتيتك حتى تركتها
مثل الجمل
الأجرب، فدعا
لأحمس وخيلها.
[-6333-] Cerir (b. Abdullah r.a.)'den nakledildiğine göre Resulullah
Sallallahu Aleyhi ve Sellem birgün kendisine "Beni Zü'l-Halasa'dan
kurtarmayacak mısın?" demiştir. (Zü'l-Halasa el-Ka'betü'l-Yemaniye diye
adlandırılan ve ibadet edilen putlardır). Cerir de üstünde sabit duramadığını
ifade edince Hz. Nebi onun göğsüne vurup:
"Allahım! Onu sabit kıl. Onu hem hadi hem mehdi eyle"
buyurmuştur. Cerir kavminden (Ahmes kabilesi) elli kişiyle birlikte sefere
çıkmış ve putları yakmıştır. Daha sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem'e dönünce "Ey Allahın Resulü! Vallahi katrana bulanmış deve gibi
kapkaraydılar biz oradan ayrılırken" demiş; o da Ahmes kabilesine ve
atlarına dua etmiştir.
حدثنا سعيد
بن الربيع:
حدثنا شُعبة،
عن قتادة قال:
سمعت أنساً
قال:
قالت
أم سليم للنبي
صلى الله عليه
وسلم: أنس خادمك،
قال: (اللهم
أكثر ماله،
وولده، وبارك
له فيما
أعطيته).
[-6334-] Enes İbn Malik'ten rivayet edildiğine göre Ümmü Süleym "Enes
sizin hizmetkarınız olsun" deyince Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem:
"Allahım! Enes'in mal ve evladını bereketli kıl. Ona verdiğin her şeye
bereket bahşet" diye dua etmiştir.
حدثنا عثمان
بن أبي شيبة:
حدثنا عبدة،
عن هشام، عن
أبيه، عن
عائشة رضي
الله عنها
قالت:
سمع
النبي صلى
الله عليه
وسلم رجلاً
يقرأ في المسجد
فقال: (رحمه
الله، لقد
أذكرني كذا
وكذا آية،
أسقطتها في
سورة كذا وكذا).
[-6335-] Aişe r.anha'dan aktarıldığına göre Kur'an okuyan birisini işiten
Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Allahım! Onun kusurlarını bağışla. Şu
suredeki unuttuğum şu ayetleri bana hatırlattı" diye dua etmiştir.
حدثنا حفص بن
عمر: حدثنا
شُعبة: أخبرني
سليمان، عن
أبي وائل، عن
عبد الله قال:
قسم
النبي صلى
الله عليه
وسلم قسماً،
فقال رجل: إن
هذه لقسمة ما
أريد بها وجه
الله، فأخبرت
النبي صلى
الله عليه
وسلم فغضب،
حتى رأيت
الغضب في
وجهه، وقال:
(يرحم الله
موسى، لقد
أوذي بأكثر من
هذا فصبر).
[-6336-] Abdullah İbn Mes'ud'dan rivayet edildiğine göre Resulullah
Sallallahu Aleyhi ve Sellem ganimeti paylaştırdığı zaman "Bu Allah'ın rızası
gözetilerek yapılmış bir taksim değildir" diye karşı çıkan bir adam
kendisine haber verilince öfkesi yüzünden okunacak kadar kızmış "Allah
Musa'ya rahmetiyle muamele etsin. Ona bundan daha fazla eziyet edildiği halde
sabretti" demiştir.
AÇIKLAMA:
Bu babda İbn Ebi Şeybe ve Taberi tarafından rivayet edilen ve
Abdullah İbn Ömer'in başkasına dua eden bir kimseyi uyararak "Önce
kendinden başla" dediğini ifade eden hadisle çelişen bilgiler
aktarılmıştır.
İbrahim en-Nehai'den de aktarıldığına göre onun zamanında
"Dualara kendinizden başlayın. Zira hangi duanın müstecap olduğunu
bilemezsiniz" denirmiş.
Müslim tarafından rivayet edilen ve kardeşi için dua edenler
hakkında meleklerin "Sana da benzeri şeyler verilsin" şeklinde dua
ettiklerini bildiren hadis bu babdaki haberleri teyid etmektedir.
Übey İbn Ka'b'dan merfu olarak aktarılan ve Tirmizi tarafından
rivayet edilen "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem birisini zikredip dua
edeceği zaman kendisinden başlardı" hadisine gelince bu habere Müslim'de
Musa ile Hızır kıssasından bahsedilirken "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem Nebilerden birini zikredip dua edeceği zaman kendisinden başlardı"
lafzıyla yer verilmiştir. Ayrıca Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem 'in
Nebiler dışında birileri için dua ettiği zaman kendisinden başlamaması da bunu
desteklemektedir. Hacer kıssasında geçtiği üzere Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem "Allah Ümmü İsmail'e merhamet etsin! Zemzemi tutmasaydı akıp giden
bir pınar olurdu" demiştir. Yine Hasan İbn Sabit hakkında "Allahım!
Onu Ruhu'l-Kudüs ile takviye et" duası da geride açıklanmıştır. İbn Abbas
ile ilgili olarak "Allahım! Onu fakih kıl" duası vardır. Buna benzer
başka dualar da zikredilebilir. Bu arada Übey tarafından nakledilen haber
değerlendirilirken Nebi s.a.v.'in bazı Nebilere dua ederken kendisinden
başlamadığı bilinmelidir. Örneğin "Allah Lut'a merhamet etsin! Çok güçlü
bir şeye sığınmıştı" duası böyledir.
İlk hadiste Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem 'e soru soran
sahabı Hz. Ömer'dir. Amir ise hadisin ravisi Seleme İbn Ekva'ın amcasıdır. Bu
konuda geniş açıklama Meğazı bölümünde geçmişti. Amir'den daha fazla istifade
etme arzusunun sebebi Müslim’in Sahih'inde açıkça beyan edilmiştir. İbn
Abdilber ise kendi araştırmaları neticesinde Resulullah s.a.v.'in gazvelerde
hakkında merhamet dilediği herkesin şehid olduğunu bildikleri için Amir'in de
şehid olmasından endişe duyarak böyle söylediklerini beyan etmiştir.
6335 nolu hadiste geçen mescidde Kur'an okuyan kişi Abbad İbn
Bişr'dir. Şehadet bölümünde bu konudaki malumat arzedilmişti. Metnin şerhi ise
FedailüllKur'an bölümünde verilmiştir.
Alimlerin çoğunluğu Resulullah s.a.v.'in tebliğ ettiği bazı
ayetIeri daha sonra unutmasının caiz olduğunu ancak mutlaka kendisine bunların
hatırlatıldığını kabul etmişlerdir. Tebliğ ile alakası bulunmayan konularda da
unuttukları olabilir. "Sana Kuran'ı Biz okutacağız ve asla unutmayacaksın.
Allah'ın dilediği bundan müstesnadır"(A'la suresi 6-7) ayeti de bunu
göstermektedir.