m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Zekat

Fitr Sadakası (fitre) Hakkında

Fıtır Sadakası (Fitre) Bayram Namazından Önce Verilir

10421. Zühri der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem), fıtır sadakasının bayram namazından önce verilmesini emretti.

Tahric: Abdurrezzak (5846), İbn Zenceveyh, Emval (2398), Buhari (1509), Müslim (2/679:22), Ebu Davud (1606), Tirmizi: (677) ve Nesai: (2300).

10422-3. Nafi'nin bildirdiğine göre İbn Ömer, fıtır sadakasını bayram namazından önce verirdi.

10424. İbn Abbas der ki: "Yürürlükte olan uygulama, fıtır sadakasının bayram namazından önce verilmesidir.''

Tahric: Darakutni (2/153:7).

10425. Ebu Ma'şer'in bildirdiğine göre İbrahim (en-Nehai), Cebbane'ye (bayram namazına) çıkmadan önce fıtır sadakasını vermeyi severdi.

10426. Abdullah b. Müslim b. Yesar'ın bildirdiğine göre babası, fıtır sadakasını bayram namazından önce verirdi.

10427. Eflah'ın bildirdiğine göre Kasım (b. Muhammed b. Ebi Bekr), fıtır sadakasını bayram namazından önce verirdi.

10428. Said b. Yezid der ki: Ebu Nadra bayram günü mahallesinin (kabilesinin) mescidinde oturur, mahalle (kabile) sakinleri de fitrelerini ona getirirlerdi. Getirmeyenlere de haber salardı. Toplanan tüm sadakaları mahallenin (kabilenin) fakirlerine dağıttıktan sonra da bayram namazına çıkardı.

10429. Dahhak der ki: "Kişi hem kendisinin, hem de ailesinin fıtır sadakasını vermeden bayram namazına çıkmasın."

10430, Amr'ın bildirdiğine göre ikrime: "Bayram namazından önce fıtır sadakanı ver" demiştir.

10431. Hakem der ki: "Öncekiler fıtır sadakasını bayram namazından önce vermeyi müstehap olarak görürlerdi." Amir de şöyle der: "Kişi isterse fıtır sadakasını (bayram namazından) önce, isterse de sonra verir."

10432. İbn Avn'ın bildirdiğine göre İbn Sirin, fıtır sadakasını bayram namazından sonra verirdi.

10433. Mücahid der ki: "Bayram günü verilen fıtır sadakası, zekat değerindedir.

Sonrasında verilmesi durumunda ise sadaka olarak kalır,"

10434. Ebu ishak der ki: Ebu Meysere (Amr b. Şurahbil), bayram namazını kıldıktan sonra fıtır sadakasını verirdi.

Fıtır Sadakasının Yarım Sa' Buğday Olduğunu Söyleyenler

10435. İbn Abbas der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) hür veya köle, küçük veya büyük, erkek veya kadın her bir kişiye fıtır sadakası olarak bir sa' hurma veya bir sa' arpa veya yarım sa' buğday vermeyi farz kıldı.

Tahric: Ahmed (1/351), Ebu Davud (1605, 1619), Nesai (1802, 2287, 2294), İbn Mace (1827), Darakutni (2/152), Hakim (1/409) ve Beyhaki (4/168).

10436. Hz. Osman der ki: "Fıtır sadakası, bir sa' hurma veya yarım sa' buğdaydan verilir."

10437. Ebu Kılabe der ki: Fıtır sadakasını Ebu Bekr'e veren kişinin bana bildirdiğine göre bunu yarım sa' buğdayalarak vermiştir.

10438. Said b. el-Müseyyeb'in bildirdiğine göre, Resulullah'a (Sallallahu aleyhi ve Sellem) fıtır sadakası konusu sorulunca: "Büyük küçük, hür köle her bir kişi fıtır sadakası olarak yarım sa' buğday veya bir sa' hurma veya bir sa' arpa verir" buyurdu.

Tahric: İbn Zenceveyh (2370, 2371) ve Tahavi, Şerh Meani'l-Asar (2/45, 46).

10439. İbrahim (en-Nehai) der ki: "Fıtır sadakası büyük küçük, hür köle her bir kişi için yarım sa' buğdayalarak verilir."

10440. Mücahid der ki: "Fıtır sadakası her bir kişi için yarım sa' buğdayalarak verilir. Ancak buğday değil de hurma veya kuru üzüm veya süzme peynir veya arpa veya başka bir şeyden verecek olan kişi bunu bir sa' olarak verir."

10441. İsmail b. Salim'in bildirdiğine göre Şa’bi şöyle derdi: "Fıtır sadakasını oruç tutan hürler, oruç tutan ve tutmayan köleler yarım sa' buğday veya bir sa' arpa veya bir sa' hurma olarak verir."

10442. MansAr der ki: Hasan(-ı Basri), oruç tutmayan hürler hakkında Şa'bi'nin sözünün benzerini söylemiştir.

10443. Abdullah (b. Mes’ud) der ki: "Fıtır sadakası olarak iki müd buğday veya bir sa' hurma veya bir sa' arpa verilir."

10444. Cabir'den bir önceki sözün benzeri rivayet edilmiştir.

10445. İbn Tavus, babasından bildiriyor: "Fıtır sadakası olarak yarım sa' buğday veya bir sa' hurma verilir."

10446. MekhOI der ki: "Fıtır sadakası olarak bir sa' hurma veya bir sa' arpa verilir."

10447. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Fıtır sadakası olarak iki müd buğday veya bir sa' hurma veya bir sa' arpa verilir."

10448. Amr'ın bildirdiğine göre kendisi, ibnu'z-Zübeyr minber üzerinde hutbe verirken: "Fıtır sadakası olarak iki müd buğday veya bir sa' arpa veya bir sa' hurma verilir" dediğini işitmiştir.

10449. Şu'be der ki: Hakem ile Hammad'a fıtır sadakası olarak ne verileceğini sorduğumda: "Yarım sa' buğday" dediler. Aynı şeyi Abdurrahman b. el-Kasım ile Sa'd b. İbrahim'e sorduğumda aynı cevabı verdiler.

10450. Ebu Habıb der ki: Abdullah b. Şeddad'a fıtır sadakası olarak ne verileceğini sorduğumda: "Yarım sa' buğday veya un" dedi.

10451. Ebu Abdirrahman'ın bildirdiğine göre Hz. Alifıtır sadakası konusunda:

"Bir sa' hurma veya arpa veya yarım sa' buğdayalarak verilir" demiştir.

10452. Fatıma'nın bildirdiğine göre Esma, ailesinden geçimini üstlendiği hazır olan ve olmayan her bir kişi adına fıtır sadakası olarak yarım sa' buğday veya bir sa' hurma veya arpa verirdi.

10453. Avf der ki: Ömer b. Abdilazız'in, fıtır sadakası konusunda Adiy'e gönderdiği mektubun Basra'da okunmasına şahit oldum. Mektupta: "Fıtır sadakası küçük veya büyük, hür veya köle, erkek veya kadın her bir kişi için yarım sa' buğday veya bir sa' hurma olarak verilir" yazılıydı.

10454. İbn Abbas der ki: "Fıtır sadakası bir sa' hurma veya yarım sa' buğday olarak verilir.''

10455. İbn Ömer'in bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem), fıtır sadakası olarak bir sa' hurma veya arpayı farz kılmıştır.

(Nati) der ki: Bundan dolayıdır ki İbn Ömer bu miktarı, geçiminden sorumlu olduğu ailesinin kadınları ile onların cariyeleri adına verirdi. Ancak mükatabeli olan iki kölesi vardı ki bunlar adına fıtır sadakası vermezdi.

Tahric: Buhari (1503), Müslim (2/678:16), Ebu Davud (1607, 1608), Tirmizi (675, 676), Nesai (2279, 2283), İbn Mace (1825, 1826), İbn Hibban (3302)ve İbn Huzeyme (2398).

Fıtır Sadakasının Bir Sa' Arpa veya Hurma veya Buğday Olduğunu Söyleyenler

10456. İbn Ömer der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem), büyük veya küçük, hür veya köle her bir kişi için fıtır sadakası olarak bir sa' hurma veya arpa verilmesini farz kıldı.

Tahric: Ahmed (2/55, 56, 137), Buhari (1512), Müslim (2/677:13), Ebu Davud (1609) ve Nesai (2284).

10457. İbn Ebi Serh'in bildirdiğine göre Ebu Said el-Hudri, fıtır sadakası hakkında şöyle demiştir: "Vallahi ben fıtır sadakasını Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) zamanında verdiğimiz şekliyle, yine bir sa' hurma veya arpa veya kuru üzüm veya süzme peynir olarak veriyorum."

Tahric: Buhari (1506), Müslim (2/679:17,21), Ebu Davud (1612, 1614), Nesai (2290, 2292, 2293), Tirmizi (673) ve İbn Mace (1829).

10458. Hz. Aişe der ki: "Yüce Allah kendilerine bolluk verdiği zamanlarda, insanların fıtır sadakasını her bir kişi için (yarım sa' değil de ) bir sa' buğdayalarak vermeleri benim için daha hoştur."

10459. Ebu'l-Aliye der ki: "Fıtır sadakası her bir kişi için bir sa' buğdayalarak verilir."

10460. Ebu ishak der ki: Mesruk'un: "Fıtır sadakası, her türlü yiyecekten birer sa' olarak verilir" dediğini işittim.

10461. Ebu ishak der ki: Ebu Abdirrahman (es-Süleml)'nin: "Küçük büyük her bir kişi için fıtır sadakası olarak her türlü yiyecekten birer sa' vermek farz kılınmıştır" dediğini işittim.

10462. Ebu ishak der ki: ibnu'z-Zübeyr bize mektup gönderdi. Mektupta: "imandan sonra fasıklık ne kötü bir namdır!" (Hucurat Sur. 11) ayeti ile: "Fıtır sadakası, her türlü yiyecekten birer sa' olarak verilir" yazılıydı.

10463. Ebu Kılabe der ki: "Fıtır sadakası, küçük veya büyük, hür veya köle, erkek veya kadın her bir kişi için verilir."

Yine der ki: "Öncekiler fıtır sadakasını herkes için, hatta anne karnındaki çocuk için bile verirlerdi."

10464. Şa’bi, Ebu'l-Aliye ve İbn Sirin dediler ki: "Fıtır sadakası, küçük veya büyük, hür veya köle, orada olan veya olmayan, kadın veya erkek, zengin veya fakir her bir kişi için verilir."

10465. Hz. Ali der ki: "Fıtır sadakasını oruç tutmaya güç yetiren kimseler verir."

10466. Hz. Ali der ki: "Fıtır sadakasını geçiminden sorumlu olduğun tüm kişiler için verirsin."

10467. Ebu Miclez'in bildirdiğine göre İbn Ömer, fıtır sadakası olarak hurma verilmesini müstehap görürdü.

10468. Eş'as bildiriyor: İbn Sirin: "Fıtır sadakası olarak buğday veya arpa veya hurma veya kuru üzüm veya yulaf verilmesi geçerli olur" dedi. Ravi ekledi: Eş'as, sevik (ezme) ile un konusunda tereddüt etti, sonrasında İbn Sirin'den naklen şöyle dedi: "Bunlardan hangisinden verilirse geçerli olur."

Fıtır Sadakasını Dirhem (Gümüş Para) Olarak Vermek

10469. Avf der ki: Ömer b. Abdilazız'in Basra'ya gönderdiği mektubun Adiy'e okunmasına şahit oldum. Mektupta: "Divana kayıtlı (maaşlı) olan her bir kişinin yıllık maaşından fıtır sadakası olarak yarım dirhem alınır" yazıyordu.

10470. Kurre der ki: Ömer b. AbdilazTz'in fıtır sadakası hakkındaki mektubu bize geldi. içinde şöyle yazıyordu: "Fıtır sadakası olarak her bir kişi için yarım sa' (yiyecek) veya onun değeri olan yarım dirhem verilir."

10471. Hasan (el-Basri) der ki: "Fıtır sadakasını dirhem olarak vermekte bir sakınca yoktur."

10472. Züheyr'in bildirdiğine göre Ebu ishak şöyle demiştir: "Onların (Ashab ve Tabiun'un) Ramazan ayında fıtır sadakası vermelerine şahit oldum. Buğday yerine aynı değerde dirhem (gümüş para) da verdikleri olurdu."

10473. İbn Cüreyc'in bildirdiğine göre Ata (b. Ebi RabahL fıtır sadakasının gümüş olarak verilmesini mekruh görürdü.

Hıristiyan Köle için Fıtu Sadakası Vermek Hakkında

10474. Amr b. Muhacir der ki: Ömer İbn Abdilazız'in: "Müslüman kişi Hıristiyan olan kölesi için fıtır sadakası verir" dediğini işittim.

10475. Evzai der ki: Bana ulaşana göre İbn Ömer, Hıristiyan olan kölesi için fıtır sadakası vermiştir.

10476. Süleyman b. Musa der ki: Ata 'ya mektup yazdım ve kişinin, Yahudi veya Hıristiyan olan kölesi için fıtır sadakası verip vermeyeceğini sordum. Ata cevaben: "Evet, verir'' dedi.

10477. Ubeyde, ibrahim'den, Ömer İbn Abdilazız'in sözünün benzerini zikreder.

10478. İbn Cüreyc'in bildirdiğine göre Ata (b. Ebi Rabah) şöyle demiştir:

"Yanında ticaret için olmayan kölelerin varsa Ramazan bayramında onlar adına fıtır sadakası ver.''

Efendi, Kendisi için Başka Bir Yerde Olan Kölesi Adına Fıtır Sadakası Verir mi?

10479. Nafi'nin bildirdiğine göre, İbn Ömer, babası Hz. Ömer'in arazisinde çalışan ve bayramda hazır bulunamayan köleler adına fıtır sadakası verirdi.

10480. Fatıma'nın bildirdiğine göre Esma, ailesinden geçimini üstlendiği, bayram gününde hazır olan ve olmayan her bir kişi adına fıtır sadakası verirdi.

10481. Muhammed b. Abdirrahman, Said b. el-Müseyyeb, Ata b. Yesar ve Ebu Seleme b. Abdirrahman dediler ki: "Kişinin, ekinlerinde çalışan veya sürüsünü yayan (ve bayramda hazır bulunamayan) kölesi varsa fıtır sadakasını onun adına vermesi gerekir."

10482. Nafi'nin bildirdiğine göre Abdullah b. Ömer, hür veya köle, küçük veya büyük ev ahalisi içinde bulunan herkes için fıtır sadakası verirdi. Müslüman olsun kafir olsun köleleri için de fitre verirdi.

10483. İbn Tavus'un bildirdiğine göre babası, arazisinde çalışan işçiler adına fıtır sadakası verirdi.

10484. İbn Cüreyc der ki: Ata (b. Ebi Rabah)'a: "Sürüyü otlatan veya ekinlere bakan köle için fıtır sadakası vermek gerekir mi?" diye sorduğumda: "Hayır" dedi.

10485. Ebu'l-Aliye, Şa’bi ve İbn Sirin dediler ki: "Fıtır sadakası (bayramda) orada olan ve olmayan herkes için verilmelidir."

10486. Umeyye b. Abdillah bildiriyor: (Mekke valisi) Nati b. Alkame, (Emevi halifesi) Abdülmelik b. Mervan'a bir mektup yazıp: "Kişinin, bahçesinde çalışan veya sürüsünü otlatan kölesi adına fıtır sadakası vermesi gerekir mir diye sordu. Abdülmelik de: "Hayır gerekmez. Kölenin başında bulunduğu bahçe veya sürünün normal zekatını vermiş olduğun için, köle için ayrıca fıtır sadakası vermen gerekmez" karşılığını verdi.

Mükatebeli Köle Adına Efendisinin Fıtır Sadakası Verip Veremeyeceği Hakkında

10487. Nati der ki: İbn Ömer'in iki tane mükatebeli kölesi vardı ve onlar için fıtır sadakası vermezdi.

10488. Amr'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri), mükatebeli köle için fıtır sadakasının verilmesini gerekli görmezdi.

10489. Cafer b. Burkan der ki: Bana ulaşana göre Meymun (b. Mihran), mükatebeli köle için fıtır sadakası verirdi.

10490. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Eğer mükatebeli köle fıtır sadakasını kendisi verirse geçerli olur. Vermediği taktirde de efendisi onun adına bunu verir."

10491. Nafi'nin bildirdiğine göre İbn Ömer, mükatebeli kölenin fıtır sadakasının olmadığını düşünürdü.

Fıtır Sadakası Hangi Sa' ile Verilir?

10492. Mekhul der ki: ''Her topluluk, Medine ahalisinin sa'ını ölçü alarak fıtır sadakasını verir."

10493. Mücahid der ki: ''Fıtır sadakasını, kendi ailenin azığını kaldırmada kullandığın mÜd ile verirsin.''

10494. Halidb. Ebi Bekr der ki: Salim (b. Abdillah), bayram namazına çıkmadan önce o dönem çarşıda kullanılan sa'ı ölçü alarak fıtır sadakasını çıkarır ve bu sadakayı sadece hurma olarak verirdi.

10495. Hasan (el-Basri) der ki: ''Her topluluk, kendi kullandığı sa'ı ölçü alarak fıtır sadakasını verir."

10496. Esma (binti Ebi Bekir) der ki: "Her topluluk, kendi kullandığı müd ile sa'ı ölçü alarak fıtır sadakasını verir."

10497. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Fıtır sadakasını Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) (Medine'nin) müddü ile verirsen geçerli olur. Ailenin azığını kaldırmada kullandığın müd ile vermen halinde de geçerli olur."

10498. İbn Cüreyc'in bildirdiğine göre Ata (b. Ebi Rabah): "Benim için, fıtır sadakasının günün ölçeğiyle, bir şeyalırken veya azığını kaldırırken kullandığın ölçekle verilmesi daha iyidir" demiştir.

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Gayr-i Müslime, Evi Olana ve Köle Azadı için Zekat Vermek