m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Senelik Maaş Alınca ve Hasat Zamanında Ödemek Üzere Satın Almayı Mekruh Görenler

20618. Mansur'un bildirdiğine göre İbrahim(-i Nehai), ödemenin senelik maaş veya hasat döneminde yapılması şartı ile alışveriş yapılmasını mekruh görür, ödeme için belli bir ayın (zamanın) belirlenmesi gerektiğini söylerdi.

20619-20. İbn Abbas der ki: "Üzümün sıkılma zamanında veya senelik maaş alındığında ve harman zamanı ödenmek üzere selem akdi ile satış yapma."

20621. Said b. Cübeyr der ki: "Hasat zamanı, hurma kesimi veya harman vakti ödenmek üzere satış yapma. Satış yapacağın zaman hangi ay ödeneceğini belirt."

20622. İbn Avn der ki: "Muhammed (b. Sirin)'e, senelik maaşta ödenmek üzere yapılan satışın hükmü sorulunca: "Bunun (hükmünün) ne olduğunu bilmiyorum" cevabını verdi.

20623. Cabir'in bildirdiğine göre Ata, böyle bir satışı mekruh görmüştür.

20624. Muğire'nin bildirdiğine göre Hakem (b. Uteybe), senelik maaşta ödenmek üzere yapılan satışı mekruh görmüştür.

20625. Dabi' b. Amr der ki: Salim'e meyvenin olgunlaştığı zaman ödenmek üzere selem akdi yapmanın hükmünü sorduğumda: "Hayır yapamazsın. Ancak belli bir sürede ödenmek üzere yapabilirsin" cevabını verdi.

20626. Bukeyr b. Atik der ki: Said b. Cübeyr'e: "Hasat ve harman vakti ödemek üzere bir şey satın alabilir miyim?" diye sorduğumda: "Belli bir ölçeği, belli bir zamanda ödemek üzere alabilirsin" cevabını verdi.

Senelik Maaşta Ödemek Üzere Ahşverişe Ruhsat Verenler

20627. Habıb'in bildirdiğine göre Müminlerin anneleri, senelik maaşla ödemek üzere alışveriş yaparlardı.

20628. Ata'nın bildirildiğine göre İbn Ömer, senelik maaşla ödemek üzere alışveriş yapardı.

20629. Cafer b. Amr b. Hureys, babasından bildiriyor: Bir tüccar Hz. Ali'ye altın ile dokunmuş (veya süslenmiş) halis ipek kumaştan elbise gönderdi. Ben bu elbiseyi ondan, parasını senelik maaşta ödemek üzere dört bin dirheme satın aldım.

20630. Nuh b. Ebi Bilal der ki: "(Zeynelabidın) Ali b. Hüseyin, benden senelik maaşını alınca ödemek üzere tahıl satın aldı."

20631. Amir(-i Şa'bi) der ki: "Senelik maaşı alınca ödemek üzere alışveriş yapmakta sakınca yoktur."

Kavrulmuş Buğdayı Buğdaya ve Benzerleriyle Karşılık Satmaya Cevaz Verenler

20632. Hukeym b. Ruzeyk'ın, babasından naklettiğine göre Said b. el-Müseyyeb, kavrulmuş buğday ile buğdayın karşılıklı değiştirilmesi konusunda:

"Faizdir" dedi.

20633. Mansur'un bildirdiğine göre İbrahim(-i Nehai), kavrulmuş unu buğdaya ve benzeriyle değiştirmeyi mekruh görürdü.

20634. Mücahid der ki: "Buğdayın un ile, buğdayın kavrulmuş un ile, unun buğday ile, ekmeğin buğday ile ve bir felsin (paranın) iki felse peşin olarak değiştirilmesinde bir sakınca yoktur."

20635. İbn Avn'ın bildirdiğine göre Muhammed (b. Sirin)'e, ekmeğin buğday ile değiştirilmesinin hükmü sorulunca: "Ekmek buğdaydandır" cevabını verdi.

20636. Şu'be der ki: "Hakem (b. Uteybe) ile Hammad (b. Ebi Süleyman)'a, un ile buğdayın değiştirilmesinin hükmünü sorduğumda, ikisi de bunu mekruh gördü."

20637. Eş'as'ın bildirdiğine göre Hakem (b. Uteybe), buğdayın kavrulmuş un ile değiştirilmesini mekruh görürdü.

20638. Mutarrit'in bildirdiğine göre Amir(-i Şa’bi)'ye, buğday ile kavrulmuş unun değiştirilmesinin hükmü sorulunca: "Faiz olmasa da faize yakındır" cevabını verdi.

20639. Şu'be der ki: "Hakem (b. Uteybe) ile Hammad (b. Ebi Süleyman)'a, bir ölçek buğday ile iki ölçek unu değiştirmenin hükmünü sorduğumda, bunu mekruh gördüler."

20640. Amr'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri), aynı ağırlıkta olmaları haricinde bunu mekruh gördü.

20641. Eş'as'ın bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri), bunu mekruh gördü; ancak aynı ağırlıkta oldukları takdirde caiz olacağını söyledi.

20642. Said'in bildirdiğine göre Katade, bunu mekruh gördü; ancak aynı ölçüde oldukları takdirde caiz olacağını söyledi.

Alışverişin Tamamlanması

20643. ismail b. Salim'in naklettiğine göre Şa'bi şöyle demiştir: "Alışverişin bitmesi diye bir şey söz konusu değildir. Kişi bir şeyi satın aldığı zaman bedelini vermişse mal artık onundur. Satan kişi de onu geri almak isterse aldığı meblağı geri vermek zorundadır. Bundan başka da bir hakkı yoktur" demiştir.

20644. (Kadı) Şureyh der ki: "Alışverişin tamamlandığını ancak ahmak olan şart koşar. Sattığın gibi (malı alırken) parayı teslim et veya malı aldığın gibi iade et."

20645. İbn Cüreyc'in bildirdiğine göre Ata (b. Ebi Rabah), alışverişte satışın tamamlanması gibi bir şartın geçersiz olduğu görüşündeydi.

20646. Hasan'ın bildirdiğine göre Hz. Ali, alışverişte satışın tamamlanması şartını koşmayı güzel görürdü.

20647. Hakem bildiriyor: Bir adam kendi hanımını, oğlunu ve cariyesini terk edince, hanımı ve oğlu cariyeyi sattılar. Cariyeyi satın alan kişi, ilişkiye girince cariyenin çocuğu oldu. Sonra cariyenin sahibi adam gelip cariyenin durumuyla ilgilendi ve bu sorunu Hz. Ali'ye dava etti. Hz. Ali: "Cariyeyi, hanım ın ve oğlun sattı. Cariye de satın alan adamdan çocuk doğurdu; alışverişe razı ol" deyince, adam: "Allah için senden Allah'ın Kitab'ıyla hüküm vermeni istiyorum" karşılığını verdi. Bunun üzerine Hz. Ali, adama: "Sen cariyeni ve çocuğunu al!" dedi. Diğerine de: "Sen de bunun karısı ile oğlunu al" dedi. Adam kadını ve oğlunu alınca itiraz eden adam önceki alışverişe razı oldu.

Tahric: Abdurrezzilk (14842).

20648. İbn Sirin der ki: Kadılar, kendisinin olmayan bir şeyi satan kişi hakkında:

"Sahibi istediği takdirde o şey kendisinindir ve onu değerinin mislini vererek alır" şeklinde hüküm verirlerdi.

20649. Eyyub'un bildirdiğine göre bir kadın kocası yokken, kocasına ait bir evi sattı. Geldiği zaman satışı kabul etmedi ve alıcıyı iyas b. Muaviye'ye şikayet etti. Müşteri: "Allah seni ıslah etsin! Ben bu evi almak için iki bin dirhem verdim" deyince, adam: "iki bin dirhemini ben öderim. iki bin dirhemini ben öderim" karşılığını verdi. iyas, evin sahibine verilmesine, hanımının da hapsedilmesine hükmedince, adam satışa onay verdi.

20650. İbn Avn'ın bildirdiğine göre Muhammed (b. Sirin), alışverişin tamamlanmış olmasını kuvvetli bir şart olarak görüyordu ve bunda da tavizsiz davranıyordu.

20651. Eş'as'ın bildirdiğine gore Hasan(-ı Basri), alışverişin bitmiş olmasının herhangi bir değerinin olmadığını düşünürdü.

Kölenin Şahitliğini Caiz Görenler

20652. Muhtar b. Fülfül der ki: Enes'e kölenin şahitliğinin hükmünü sorduğumda: "Caizdir" cevabını verdi.

20653. Amir'in bildirdiğine göre (kadı) Şureyh, kölenin şahitliğine cevaz vermiştir.

20654. İbrahim(-i Nehai): "Öncekiler, basit olaylarda kölenin şahitliğini caiz görürlerdi" demiştir.

20655. Ammar ed-Dühni der ki: (Kadı) Şureyh'in yanında bir kölenin bir ev konusunda şahitlik yaptığını, Şureyh'in de bu şahitliği kabul ettiğini gördüm. Kendisine: "Bu köledir" denilince, Şureyh: "Hepimiz köleyiz (kuluz) annemiz ise Havva'dır" karşılığını verdi.

20656. Şa'bi'nin naklettiğine göre (kadı) Şureyh: "Kölenin şahitliğini geçerli görmeyiz" deyince, Hz. Ali: "Biz kölenin şahitliğini geçerli sayarız" karşılığını verdi. Ravi der ki: "Hz. Ali'nin böyle demesinden sonra, Şureyh, kölenin efendisi için yaptığı şahitlikler dışındaki şahitliğini geçerli saymaya başladı."

Kölenin Şahitliğini Caiz Görmeyenler

20657. İbn Abbas: "Kölenin şahitliği geçerli değildir" demiştir.

20658. Ata (b. Ebi Rabah): "Kölenin şahitliği geçerli değildir" demiştir.

20659. Mekhul: "Kölenin şahitliği geçerli değildir" demiştir.

20660. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Önemsiz bir mesel ed e olsa bile kölenin şahitliği geçersizdir."

20661. İbn Ebi Necih'in bildirdiğine göre Mücahid; " ... Erkeklerinizden de iki şahit tutun ... "[Bakara, 282] ayetiyle ilgili olarak: "Şahitler hür olan kişilerden olmalıdır" demiştir.

20662. Amir(-i Şa’bi) der ki: "Kölenin şahitliği geçerli değildir."

20663. isa b. Ebi Azze'nin bildirildiği ne göre Şa’bi, kölenin şahitliğini kabul etmemiştir.

20664. Vekı'nin bildirdiğine göre Süfyan(-ı Sevrı): "Kölenin şahitliği geçerli değildir" demiştir. İbn Ebi Şeybe der ki: "Vekı de aynı görüştedir."

20665. Mücahid der ki: "Mekke alimleri, parasal konularda (kölenin) şahitlik yapmasına onay vermiyorlardı."

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Rehin Bırakanla Rehin Alanın ihtilafa Düşmesi