m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Kişinin, Başkasında Bıraktığı Emaneti Onun Kullanımma Vermesi

21569. Abdulmelik bildiriyor: Birinden bir miktar dirhem alacağı olan kişi ödeme zamanı geldiğinde ona: "iş yapıp karını paylaşmak üzere para sende kalsın" demesi konusunda Ata (b. Ebi Rabah) şöyle demiştir: "Parayı teslim almadan öylesi bir ortaklık geçersizdir. Ancak parayı ona teslim ettikten sonra isterse ortaklık için geri verebilir."

21570. Hasan(-ı Basri) der ki: "Emanet de borç gibidir. Teslim alınmadan ortaklık için borçlu da bırakılamaz."

21571. Muğire bildiriyor: Adamın birinin birinden bir miktar dirhem alacağı vardı. Ancak onu almak yerine: "Senden alacaklarımla bana bir şeyler satın all" dedi. Bu durum hakkında da Haris (b. Yezid el-Ukli) şöyle demiştir: "Böylesi bir teklitin bir sakıncası yoktur. Ancak kendisine bir şeyler satın alacak adam ölürse alacaklı olan kişinin o şeyi kendisine satın aldığına dair bir kanıt getirmesi gerekir. Aksi halde onun adına o şeyi satın aldığına inanılmaz. Alacaklı olan kişi dirhemleri almak yerine karı paylaşmak üzere ondan dirhemleri ticari bir işte kullanmasını isterse, parayı kendisi veya onun velisi olacak kişi teslim almadan böylesi bir ortaklık geçerli olmaz."

21572. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Birinin birinden bir alacağı varsa onu teslim almadan önce ondan bir malı almak üzere borcu (selem akdi gibi) ödeme olarak sayması kerih görülmüştür."

21573. israil bildiriyor: Birinden bir alacağı olan ve onu almak yerine borçlusundan bir malı almak üzere bu borcu ödeme olarak sayan kişi hakkında Şabı şöyle demiştir: "Parayı teslim almadan böylesi bir şey geçerli değildir."

21574. Hakem (b. Uteybe) der ki: "Ortaklık üzerinden borç olur, ancak borç üzerinden ortaklık olmaz."

21575. Kuleyb b. Vail bildiriyor: İbn Ömer'e, birinden alacağı olan kişinin parayı almak yerine ondan tahıl alıp alamayacağı sorulduğunda İbn Ömer bunu mekruh gördü ve: "Parayı teslim almadan böyle bir şeyi alamaz" dedi.

Kişinin Birinden Aldığı Giysiyi Giydikten Sonra Kusurunun Olduğunu Farketmesi

21576. İbn Sirin der ki: "Kişinin satın aldığı giysiyi giyip kullandıktan sonra kusurunun olduğunu görmesi durumunda Hz. Osman, müşteri giysiyi giymiş olsa dahi iade edilmesine hükmetti."

21577. Yunus bildiriyor: Kişinin satın aldığı giysiyi giyip kullandıktan sonra kusurunun olduğunu görmesi konusunda Hasan(-ı Basri) şöyle demiştir: "Kusuru oranında giysinin fiyatından düşülür.''

21578. İbn Avn bildiriyor: Kişinin satın aldığı giysiyi giyip kullandıktan sonra kusurunun olduğunu görmesi konusunda Muhammed (b. Sirin) şöyle derdi: "Şayet giysinin ilk alındığındaki hali değişmişse giysiyi iade etmemesi ve kusuru oranında fiyatından düşülmesi benim için daha sevimlidir."

21579. ibrahim bildiriyor: Adamın biri, birinden bir hırka satın aldı. Alıp kestikten sonra da onda kusurun olduğunu gördü. ikisi Şureyh'in huzurunda davalaştıklarında Şureyh onu kesen adama: "Onu keserek onda bulunan kusurdan daha büyük bir kusur oluşturdun I" dedi.

21580. Şu'be der ki: "Hakem (b. Uteybe)'ye, birinden bir kumaş alıp onu kesen, kestikten sonra da kumaşta kusur olduğunu gören kişinin durumunu sorduğumda: "Kumaşı satıcıya iade eder" dedi. Hammad'a sorduğumda ise: "Kumaşı ve kumaşı kesmekle ona verdiği zararın karşılığı olan meblağı satıcıya verir (ve parasını geri alır)" dedi.

Ancak Heysem'in bana bildirdiğine göre Hammad ise: "Kusurun oranı kadarıyla kumaşın parasından düşülür" demiştir.

21581. Cebele b. Suhaym der ki: "ibn Ömer'in bir gömlek satın aldığını gördüm.

Gömleği giyince de sakallarındaki sarılıktan gömleğe bulaştı. Daha sonra gömleği iade etmek istedi, ancak ona bulaşan sarılıktan dolayı satıcı geri almayı kabul etmedi."

21582. Hz. Osman der ki: "Bir giysi satın alıp da onda kusur olduğunu gören kişi ister onu iade eder, isterse yanında tutar."

Kişinin Köle veya Ev Satın Alıp Onlardan Kar Ettikten Sonra Satıcıyla Sorun Yaşaması

21583. Ebu Bekr b. Abdirrahman der ki: "Kar da alınan riskten bir parçadır (ve bu, riski çeken kişiye aittir)."

21584. Şa’bi bildiriyor: Kişinin aldığı köleden para kazandıktan sonra onda bulunan bir hastalıktan dolayı onu iade etmek istemesi konusunda Şureyh şöyle demiştir: "Köleyi iade eder, ancak köleden kazandığı para kendisinde kalır."

21585. İbn Avn bildiriyor: Adamın biri bir köle satın alıp onu çalıştırdı ve para kazandı. Sonradan bir adam çıkıp kölenin kendisinin olduğunu iddia etti ve onu çalıştıran adamı iyas b. Muaviye'ye dava etti. İyas köle ile kazandığı paranın iddia sahibine verilmesine hükmetti. Köleyi satan adamın ise, satın alan adama bir köle değeri ile kölenin kazandığı o meblağın aynısını vermesine hükmetti." İbn Avn der ki: "Bunu Muhammed b. Sirin'e aktardığımda: "iyas zeki biriymiş" dedi.

21586. Eş'as bildiriyor: Kişinin, satın aldığı köleyi çalıştırıp para kazandıktan sonra kölede bir kusur olduğunu fark etmesi konusunda Hasan(-ı Basri): "(Köle iade edilir) kazandığı para satın alan kişide kalır" dedi.

21587. Hammad (b. Ebi Süleyman) der ki: "Böylesi bir durumda riski (satın alan) adam üstlendiği için kölenin kazancı da onun olur."

21588. Muğire bildiriyor: Haris el-Ukli, birinin satın aldığı evden kar etmesi ve sonradan başka birinin çıkıp da evin kendisinin olduğunu iddia etmesi konusunda şöyle dedi: "Sonradan evin kendisine ait olduğunu iddia eden kişiye (haklı olması durumunda) satın alan adamın elde ettiği kardan bir şey vermem." Ravi (Bakiy b. Mahled) der ki: "Biz de, kişinin elindeki bir malda başkasının hak iddia etmesi durumunda bu yönde hüküm veririz."

21589. Hz. Aişe der ki: "Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem), (böylesi bir durumda) köleden elde edilen kazancın, kölenin riskini üstlenen kişiye ait olduğuna hükmetti."

Tahric: Ahmed (6/69, 80, 116, 161, 208, 237), Ebu Davud (3502, 3504), Tirmizi (1285, 1286), Nesai (6081), İbn Mace (2242), Ebu Ya'la (4520, 4537), İbn Hibban (4927,4928), İbnu'l-Carud (627) ve Hakim (2/14, 15) rivayet etmişlerdir.

21590. Ubeyde bildiriyor: İbrahim(-i Neha7) bana şöyle dedi: "Satın alınan maldan elde edilen kazanç, malın riskini üstlenen kişiye aittir."

21591. Yez7d b. Eb7 Hab7b bildiriyor: Adamın biri akli dengesini kaybetmiş iken oğluna ait bir evi sattı. Oğlu da Ömer b. Abdilazız'e gelip durumu anlattı. Ömer satışı iptal edip evi tekrar oğula verdi. Oğul: "Peki, adamın evden elde ettiği kazanç ne olacak?" diye sorunca, Ömer: "Adam evin riskini üstlendiği için kazanç da onundur" dedi.

21592. Mutarrif, Haccac adında birinden bildiriyor: Bir köleyi zorla ele geçiren ve onu çalıştırıp kazanç elde eden kişi hakkında (kadı) Şureyh şöyle dedi: "Köleyi kazandığı miktar ile birlikte asıl sahibine verir."

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Kişinin Ağacı Üzerindeki Hurmayı Satın Alıp Henüz Toplamadan Başkasına Satması