m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Mudarebe, Ariye ve Vedia

21864. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Bir malı kiralayan veya ödünç alan veya emanet olarak alan kişi, şartlarına muhalif bir davranış göstermediği sürece bu mala gelecek zarardan sorumlu tutulmaz."

21865. Şa’bi der ki: "Kişi, kendisine emanet olarak bırakılan veya ödünç aldığı veya sadece bir yere kadar taşıması istenilen bir mala, şartlara muhalefet edip zarar verirse bundan sorumlu tutulur,"

21866. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Emek sahibi ortağına şu şu malı almasını yasaklarsan, ortak o malı alıp zarar etmesi durumunda zarardan sorumlu tutulur." Hammad ise der ki: "Böylesi bir durumda kar edilmesi halinde elde edilen kar sadaka olarak dağıtılır."

21867. Tavus der ki: "Emek sahibi ortak emanetçi gibidir. Şartlara muhalif davranıp mala zarar vermesi halinde bundan sorumlu tutulur."

21868. Şa’bi der ki: "ibn Ömer, Enes'i, ortaklık olarak kendisine verilen dörtbin dirheme gelecek herhangi bir zarardan sorumlu tuttu."

21869. Hasan(-ı Basri) der ki: "Emek sahibi, ortak emanetçi gibidir. Şartlara muhalif davranıp mala zarar vermesi halinde bundan sorumlu tutulur."

21870. Enes b. Malik der ki: Emanet olarak yanımda bırakılan altı bin dirhem yok oldu. Hz. Ömer bana: "Altı bin dirhemle birlikte senden de bir şeyler gitti mi?" diye sorunca, ben: "Hayır!" dedim. Bunun üzerine Ömer beni altı bin dirhemden sorumlu tuttu.

21871. Ebu Hureyre der ki: "Mal sahibi emek sahibi ortağına: ''Vadilerin içine girme'' derse ve ortağı vadiye inerse mala gelecek zarardan sorumlu olur."

21872. Hz. Ali der ki: "Karda ortak olan kişinin (mala gelecek zararda) sorumluluğu olmaz."

21873. Mansur bildiriyor: Malı başkasına veren emek sahibi ortak konusunda Hasan(-ı Basri): "Mala gelecek zararda bir sorumluluğu olmaz; zira emanetçi konumundadır."

21874. (Kadı) Şureyh der ki: "Kişi kendisine emanet olarak bırakılan veya kiraladığı mala, anlaşma şartlarına muhalefet edip zarar verirse bu zarardan sorumlu olur."

21875-6. Şa’bi der ki: "Şayet mal sahibi emek sahibi ortağına: ''Şu şu yerlerden ileri gitme!'' derse, ortağı söz konusu yerleri geçtiği zaman mala gelecek zarardan sorumlu olur."

21877. İbn Sirin: "Emek sahibi ortağına herhangi bir şart koşma ki bu şartlara muhalefet etmesinden ve hem seni, hem de kendini zarara uğratmasından korkarım" dedi.

21878. Ma'mer bildiriyor: Zühri'ye, birine ortaklık olarak mal verilmesi ve malı veren kişinin ona: "Şehir dışına çıkma!" demesi; ancak emek sahibi ortağın şehir dışına çıkması durumu sorulduğunda şöyle demiştir: "Mala gelecek zararda (şehir dışına çıkan kişi) sorumlu değildir."

21879. Halid bildiriyor: Ebu Kılabe, mal sahibinin emek sahibi ortağına: "şu şu yerlerden ileri gitme!" şartını koşması; ama ortağının söz konusu yerleri aşması durumu hakkında: "Böylesi bir durumda mala gelecek zarardan sorumlu olur" dedi.

21880. iyas b. Muaviye der ki: "Böylesi bir durumda emek sahibi, ortak mala gelecek zarardan sorumlu olur."

21881. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Şayet mal sahibi, emek sahibi ortağının (bölgeden) çıkmamasını söyler de ortağı çıkarsa mala gelecek zarardan sorumlu tutulur."

21882. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Kendisine emanet olarak mal bırakılan veya bir malı ödünç alan veya bir malı bir yerden bir yere taşımak için tutulan kişi anlaşma şartlarına muhalefet ederse mala gelecek zarardan sorumlu olur,"

21883. Cabir der ki: "Hz. Ebu Bekr, yanında emanet olarak bırakılan bir mala zarar gelmesi halinde kişiyi (emanetçiyi) sorumlu tutmazdı."

21884. Abdullah b. Ukeym bildiriyor: Adamın biri, birinin yanında bir emanet bıraktı. Bırakılan bu emanet ise telef oldu. Ancak Hz. Ömer emanetçiyi bundan sorumlu tutmadı.

21885. Zühri der ki: "ihanetle suçlanmadığı taktirde bir malı ödünç alan veya kendisine emanet olarak bir mal bırakılan kişi, bu mala zarar gelmesi halinde zarardan sorumlu tutulmaz.’’

Rehin, Dürüst Bir Kişinin Yanında Konulursa Alınmış Olur mu?

21886. Muğire (Haris'den) ve Eş'as (Hakem'den) bildiriyorlar: "Haris (el-Ukli) ile Hakem (b. Uteybe) rehnin (rehin olan malın) dürüst bir kişinin yanında bırakılmasında bir sakınca görmezlerdi."

21887. Şabı der ki: "(Dürüst bir kişinin yanında bırakılması halinde de) rehin sayılır.''

21888. Hakem (b. Uteybe) der ki: "Rehni alacak kişi, bizzat onu teslim almadıktan sonra rehin sayılmaz."

21889. Salim bildiriyor: Said (b. el-Müseyyeb): "Yolculukta olur da, yazacak kimse bulamazsanız (borca karşılık) alınmış bir rehin de yeterlidir... "[Bakara, 283] ayetini okudu ve şöyle dedi: "Rehin ancak bizzat kişiye verildiği zaman ancak rehin sayılır."

Ortaklık Amaçlı Birinin Diğerine Verdiği Sermaye Karşılığında Ondan Mal istemesi

21890. Muğire bildiriyor: "İbrahim(-i Nehai), birinin ortaklık amaçlı birine sermaye verip karşılığında kendisine (para değil de) mal vermesi şartı koşmasını mekruh görmüştür."

21891. İbn Tavus bildiriyor: "Babam da böylesi bir şeyi mekruh görmüştür."

21892. Eş'as bildiriyor: "Hasan(-ı Basri)'ye, birine ortaklık amaçlı sermaye verip karşılığında kendisine mal verme şartı koşması durumu sorulduğunda bunu mekruh görmüştüL" Ravi der ki: "Ancak İbn Sirin bunda bir sakınca görmemiştir."

21893. Eyyub der ki: "Muhammed b. Sirin, kişinin ortaklık amacıyla birine, kendisine mal verme veya bir işini yapma şartıyla sermaye vermesinde bir sakınca görmezdL"

Düşük Yapan Ümmü Veledin Satılması

21894. ikrime bildiriyor: Ömer b. el-Hattab ümmü veled hakkında: "Düşük yapsa dahi bu çocuk ümmü veledi özgür yapar" dedi.

21895. Muhammed b. Abdillah b. Karib es-Sekafı bildiriyor: Babam adamın birinden bir cariye satın aldı. Bu cariye efendisinden hamile kalmış, ancak düşük yapmıştı. Bu durum Ömer b. el-Hattab'a ulaşınca onu satan adama gelip sopalamaya başladı ve şöyle dedi: "Etleriniz etlerine, kanlarınız kanlarına karıştıktan sonra onları satıyor musunuz? Allah Yahudilere lanet etsin! Onlar da yemeleri haram kılınmış etleri satıp parasını yemişlerdi."

21896. Hasan(-ı Basri) der ki: "Şayet cariye efendisinden hamile kalır da bu çocuğunu düşürürse, eğer düşen ceninin organları tamamlanmışsa cariye ümmü veled sayılır ve artık satılamaz."

21897. Şa’bi der ki: "Cenin dördüncü evreye gelip de düşmüşse normal çocuk konumundadır ve bu yüzden annesi azat edilir.''

21898. Hasan(-ı Basri) ile Muhammed (b. Sirin) şöyle dediler: "Cariye efendisinden hamile kalıp da düşük yaparsa özgürlüğüne kavuşur."

21899. Zühri der ki: "Ümmü veled düşük yaparsa ve düşük yaptığı açıkça belli olursa azat edilir."

21900. Hammad b. Seleme der ki: "Cariye, çocuğu mudğa (et parçası) iken düşürürse bundan dolayı azat edilir."

Kişinin Kendisine (Emanet) Verilen Mala ihtiyaç Duyması

21901. Abdulaziz b. Rufay' bildiriyor: Ata (b. Ebi Rabah)'a: "insanların mallarını taşıyoruz, ancak bazen yolda bunlara ihtiyacımız oluyor ve kullanıyoruz" dedim. Ata bana: "Peki, geri döndüğünde kullandığın miktarı sende tutmayıp senden istenen şeyleri satın alıyorsun değil mi?" diye sorunca: "Evet! Alıyorum" karşılığını verdim. Bunun üzerine Ata: "O zaman kullanmanda bir sakınca olmaz; hatta mal sahibi için daha hayırlı olur" dedi.

21902. Hişam bildiriyor: Bir şeyler satın alması için kendisine verilen parayı kendi ihtiyacı için kullanan; ancak sonra iade edip istenilen şeyi satın alan kişi hakkında Hasan(-ı Basri): "Malı sahibine teslim edene kadar olası bir zarardan kendisi sorumludur" dedi.

Kişinin Bir Şey Satın Alırken Satıcıdan Fazla Vermesini istemesi

21903. Mahan bildiriyor: İbn Mes’ud birine göz otu tartan bir satıcıyla karşılaştı.

Satıcı İbn Mes’ud'a: "Adama fazla vereyim mi?" diye sorunca, İbn Mes’ud şöyle dedi: "Önce kefeleri denk getir; ondan sonra kendi yanından ne kadar fazla koyarsan koy."

21904-5. Ebu'I-Huzeyl bildiriyor: Ammar b. Yasir'in bir kaban satın almasına şahit oldum. Ammar satıcıdan kabanın yanında bir ip de vermesini istedi; ancak satıcı kabul etmedi. Bunun için Ammar'ın adamla çekiştiğini gördüm; ancak sonrasında kimin isteği oldu bilmiyorum.

21906. Behdel Ebu'I-Vaddah eş-Şeybanı, bir adamdan bildiriyor: Hz. Ali, et satın alan bir cariye ile karşılaştı. Cariye adama: "Eti biraz fazla koy!" diyordu. Bunun üzerine Hz. Ali adama: "Eti biraz fazla koy ki satışın bereketi de daha fazla olur" dedi.

Tahric: Hadisi Abdurrezzak (14309) rivayet etmiştir.

21907. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Kişinin bir şey satın alırken biraz fazla istemesinde bir sakınca yok."

21908. Ebu Hasin, Neha' kabilesinden bir adamın şöyle dediğini bildirir:

Ammar'ın bir adamdan kaban satın almasına şahit oldum. Ammar adama kabanın yanında bir ip vermesini istiyor ve: "Yanına bir de ip koy" diyordu. Ancak adam: "Olmaz!" karşılığını veriyordu.

21909. İbn Ömer dedi ki: "Et satın aldığın zaman kasaptan biraz daha fazla koymasını isteme!"

Kızların Yapacağı Bağışlar Ne Zaman Geçerli Olur?

21910. Ebu'ş-Şa'sa der ki: "Kadın ancak kendisi gibi bir çocuk doğurduktan sonra kendi malından bağışta bulunabilir."

21911. Tavus der ki: "Kadın ancak kocasının izin vermesi ile kendi malından başkasına bağışta bulunabilir."

21912. Şa’bi der ki: "Kadın (koca) evinde bir yıl geçirdikten sonra kendi malı konusunda yapacakları geçerli sayılır."

21913. ibrahim(-i Nehai) der ki: "Kadın çocuk doğurduğu veya yaşıtı olanlar çocuk doğurduğu zaman kendi malından yapacağı bağışlar geçerli sayılır."

21914-5. (Kadı) Şureyh der ki: "Hz. Ömer, anne babası hür kendisi cariye (mumlike) olan kadının kendi evinde bir yıl kalmadıktan veya çocuk doğurmadıktan sonra yapacağı hibeleri gerçerli saymamamı söyledi."

21916. Amir(-i Şa'bi) bildiriyor: Hz. Ömer'in bu konuda Şureyh'e yazdığı mektubu okdum. Zira Kureyşli mumlike bir kadının erkek kardeşi kendisine: "Evlenmeden önce babandan sana kalan mirasını bana sadaka olarak ver" demiş, kadın da mirasını kardeşine vermişti. Daha sonra bu mirası ondan istediğinde Şureyh malı ona geri verdi.

21917. Said b. Abdirrahman bildiriyor: Muhammed (b. Sirin): "Kadın kendi (koca) evinde bir yıl kalmadıktan veya bir çocuk doğurmadıktan sonra yapacağı bağışlar geçerli sayılmaz" dedi. Hasan ise: "Bir çocuk doğuruncaya kadar veya çocuk doğuracak kadarlık bir süreyi kendi (koca) evinde geçirmedikten sonra yapacağı bağışlar geçerli sayılmaz" dedi.

21918. ismail bildiriyor: Şa'bi'ye: "Peki, kadın evde kalmışsa nasılolacak?" diye sorduğumda: "Evleninceye kadar geçerli olmaz!" dedi.

21919. Ata (b. Ebi Rabah) ile Mücahid şöyle dediler: "Yetim kızı (yapacağı hibeden) iki şey bağlar. Evlenip bir çocuk doğuruncaya kadar veya koca evinde bir yıl kalıncaya kadar kendi malında yapacağı hibeler geçerli sayılmaz."

21920. ismail b. Zekeriyya, Şa'bi'den, (kadı) Şureyh'in şöyle dediğini bildirir: Hz.

Ömer bana: "Kendi (koca) evinde bir yıl kalıncaya veya çocuk doğuruncaya kadar kadının yapacağı hibeleri geçerli saymam" dedi.

Ravi ismail der ki: Şa'bi'ye: "Peki, kadın evde kalmışsa vereceği hibeler geçerli olur mu?" diye sorduğumda: "Evet! Olur" dedi.

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Kedi Satışından Elde Edilen Kazanç