|
İbn Kesir Tefsir-i Kebir |
MUKADDİME |
Kur'an'ı Hatırda
Tutmak, Sürekli Tekrarlamak:
[132]
İmam Buhari, Abdullah b. Ömer (r.a.)'dan, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve
Sellem)'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Kur'an'ı ezbere bilen kimsenin
durumu, bağlı develeri olan kimseye benzer. Eğer o kimse develerini bağlı
tutarsa, onları kontrol eder, yok eğer serbest bırakırsa, onlar dağılır. "
[133]
İmam Ahmed b. Hanbel, Abdullah b. Ömer (r.a.)'dan şöyle rivayet etmiştir.
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kişi ezberlemiş
olduğu Kur'an'a sahip çıkar ve onu gece gündüz okursa, onun hali devesi olan
kişinin hali gibidir; onu bağlı tutarsa korur, serbest bırakırsa gider. İşte
Kur'an hafızı da böyledir. " Bunu Buhari ile Müslim de rivayet
etmişlerdir. İbnu'I-Cevz!, Camiu'I-Mesanid'de: "Aslında bunu
Abdurrezzak'ın rivayetiyle sadece Müslim kitabına almıştır." demiştir.
[134]
İmam Buhari, Abdullah b. İbn Mes'ud (r.a.)'dan şöyle rivayet etmiştir: Hz.
Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Sizden birinin şu
şu ayeti unuttum demesi ne kadar da kötü! Bilakis o, unutturulmuştur. Kur’an'ı
hatırlamaya çalışın! Çünkü Kur’an, insanların hafızalarından, develerin otlakta
dağılmasından daha çabuk dağılır. " Nesai bunu aynı zamanda İbn Mes'ud
(r.a.)'ın kendi sözü olarak rivayet etmiştir. Ancak o rivayet gariptir.
[135]
İmam Buhari, Ebu Musa el-Eş’ari (r.a.)'dan şöyle rivayet etmiştir: Rasulullah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Kur'an'ı, (sürekli okumak ve
tekrar etmek) suretiyle muhafaza edin! Hayatım elinde bulunan Allah'a and olsun
ki Kur'an'ın hafızadan çıkması bağlı bulunan develerin boşalıp kaçmasından daha
hızlıdır. " Bunu İmam Müslim de (başka bir tarikle) rivayet etmiştir.
[136]
İmam Ahmed b. Hanbel, Musa b. Ali'den şöyle rivayet etmiştir: Babamı şöyle
derken işittim: Ukbe b. Amir'i şöyle anlatırken dinledim:
Rasulullah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Allah'ın kitabını öğrenin,
korumaya alın. Onu sesli ve hüzünlü okuyun. Canımı elinde tutan Allah'a yemin
olsun ki Kur'an'ın hafızadan çıkması bağlı bulunan develerin bağından boşalıp
kaçmasından daha hızlıdır. "
Bu
hadislerde Kur'an hafızı, ezberindekileri unutmamak için onu okumaya, (ara ara)
hatırına getirmeye ve sürekli tekrar etmeye teşvik edilmiştir. Çünkü Kur’an'dan
ezberde olan yerleri lerini unutmak büyük bir tehlikedir. Allah (c.c)'dan bizi
ondan selamette eylemesini niyaz ederiz.
[137]
Nitekim İmam Ahmed, Sa'd b. Ubade'den (r.a.) şöyle rivayet etmiştir: "ün
kişinin başına başkan olan herkes kıyamet günü aşırdığı mal ile gelecek ve onu
bundan (ümmetin malından ve ganimetten) ancak adalet kurtaracak. Her kim
Kur'an'ı okurken (ezbere bilirken) sonra unutursa kıyamet günü Allah'ın huzuruna
cüzamlı olarak varacaktır." Bunu İmam Taberi ile Ebu Davud da rivayet
etmişlerdir.
[138]
İmam Ahmed, bunu Müsned' inde, Ubade b. Samit'ten de (r.a.) şu lafızla rivayet
etmiştir: Rasulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "On
kişiye başkan olan kişi kıyamet günü (ümmetin malından ve ganimetten) aşırdığı
mal ile gelecek ve onu bundan ancak adalet kurtaracak. Kur'an'ı okurken (ezbere
bilirken) sonra onu unutursa kıyamet günü Allah'a cüzamlı olarak varacak.
" Bunu Ebu Avane de rivayet etmiştir. Rivayetin senedinde bazı ihtilaflar
vardır. Fakat bunun, uyarı ve tehdit hadislerinde zararı yoktur.
[139]
Ebu Ubeyd, Enes b. Malik (r.a.)'dan şöyle rivayet etmiştir: Resulullah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Birinin camiden çıkardığı saman
çöpü ile gübreye ... Ümmetimin bütün sevapları bana sunuldu. Bana ümmetimin
günahları da gösterildi ve onlar arasında "kendisine Allah'ın kitabından
ayet veya sure (ezberlemesi) lutfedilmişken onu unutan kişinin günahı"ndan
daha büyük bir günah görmedim. "
[140]
İbn Cüreyc, Selman-ı Farisi'den (r.a.) şöyle rivayet etmiştir: Resulullah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Ümmetimin kıyamet gününde
hiç ummadık bir şekilde karşılaşacağı en büyük günah, kişiye Allah'ın (c.c)
kitabından lutfedilmişken unuttuğu suredir."
[141]
Ebu Davud, Tirmizi, Ebu Ya'la, Bezzar ve başkaları, Enes b. Malik (r.a.)'dan
şöyle rivayet etmiştir: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
"Bana ümmetimin sevapları, hatta adamın mescidden çıkardığı saman çöpü
bile gösterildi. Bana ümmetimin günahları da gösterildi. Onlar arasında kişiye
lutfedilmişken (ezberlemesi nasip edilmişken) unuttuğu Allah'ın kitabından bir
sure veya ayet kadar büyük bir günah görmedim." Tirmizi: Gariptir. Bu,
bildiğimiz bundan başka bir kanalla gelmemiştir. Buhari ile müzakeresini yaptık
da bunu garip buldu, demiştir.
Bazı
müfessirler de bu manayı Allah'ın (c.c) "Kim de beni anmaktan yüz
çevirirse şüphesiz onun sıkıntılı bir hayatı olacak ve biz onu, kıyamet günü
kör olarak haşredeceğiz. O: Rabbim! Beni niçin kör olarak haşrettin? Oysa ben,
hakikaten görür idim der. (Allah) buyurur ki: İşte böyle. Çünkü sana
ayetlerimiz geldi; ama sen onları unuttun. Bugün de aynı şekilde sen
unutuluyorsun!" (Taha, 124-126) buyruğunun kapsamına koymuşlardır.
Ayetlerin bahsettiği, maksadın tamamı olmasa da bir kısmıdır. Çünkü, Allah
korusun, Kur'an okumaktan yüz çevirmek ve onu unutmaya terk etmek, ehemmiyet
göstermemekte büyük gevşeklik ve ihmal vardır. Bu yüzden Resulullah (Sallallahu
aleyhi ve Sellem) "Kur'an'la ilişkinizi kesmeksizin sürekli okuyun"
buyurmuştur. Başka bir rivayette: "Kur'an'ı hatırınızda tutmaya çalışın
(onun için de sürekli tekrarlayın). Çünkü Kur'an, insanların hafızalarından,
develerin otlakta dağılmasından daha çabuk dağılır. " buyurmuştur. Hadiste
geçen " ..... kaçıp kurtulmak manasına gelir. Mesela "Filan beladan
kurtuldu" dem"ek istediğinde bunu "......" cümlesi ile
ifade edersin. Çekirdek hurmadan çıktığında "..... Çekirdek hurmadan
çıktı" dersin. Hadiste anlatılmak istenen odur ki Kur'an insanların akıl
ve kalplerinden bağlanmayan ve serbest bırakılan develerin dağılıp gitmesinden
daha kolay gider.
Ebu
Ubeyd, Abdullah b. Mes'ud (r.a.)'dan şöyle rivayet etmiştir: "Ben hafızı
şişman ve Kur’an’ı unutmuş halde gördüğümde ona öfkeleniyorum."
Biz
(Ebu Ubeyd söylüyor), Abdulaziz b. Ebi Revvad'dan şöyle rivayet ettik: Dahhak
b. Muhammed'i şöyle derken işittim: Kim Kur’an’ı öğrenip sonra onu unuttuysa,
bu mutlaka işlediği bir günah sebebiyle olmuştur. Zira Allah (c.c)
"Başınıza her ne musibet gelirse ellerinizin kazandığı yüzündendir."
Şura, 30) buyurmaktadır. Kur'an'ı unutmak ise en büyük musibetlerdendir.
Bu
sebeple İshak b. Rahaveyh ve başkaları: Kişinin kırk gün geçip de Kur'an'ı
hatmetmemesi mekruhtur, demişlerdir. İleride geleceği üzere üç günden az sürede
hatmetmek mekruh olduğu gibi bu da mekruh görülmüştür. İmam Buhari onu ileride
zikretmiştir, halbuki hemen bu hadisten sonra zikretmesi daha uygundu. İmam
Buhari bu hadisten sonra "Binek üzerinde Kur'an okuma babı" başlığını
atmış ve şu hadisi zikretmiştir.
|
Devam etmek için aşağıdaki linki kullan |