|
İbn Kesir Tefsir-i Kebir |
A’raf Suresi 150 - 154.ayetler |
Musa (a.s)'ın Tur'dan Dönüşü:
150. Musa, kızgın ve
üzgün bir halde kavmine dönünce; "Benden sonra arkamdan ne kötü işler
yapmışsınız! Rabbinizin emrini beklemeyip acele mi ettiniz?" dedi. Tevrat
levhalarını yere attı ve kardeşinin başını tutup kendine doğru çekmeye başladı.
Kardeşi: ''Anam oğlu! Bu kavim beni cidden zayıf gördüler ve nerede ise beni
öldüreceklerdi. Sen de düşmanları bana güldürme ve beni bu zalim kavimle
beraber tutma!" dedi.
151. Musa da, "Ey
Rabbim, beni ve kardeşimi bağışla, bizi rahmetine kabul et. Zira sen
merhametlilerin en merhametlisisin!" dedi.
Tefsiri:
Musa'nın (a.s) Rabbine
münacattan öfkeli ve üzgün olarak döndüğünü bildiriyor. Ebu
Derda: Esef (mealde: üzgün) şiddetli gazap demektir,
der. "benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız!" Ben sizi
bırakıp gittikten sonra buzağıya tapınmakla ne kötü bir iş yaptınız!
"Rabbinizin emrini beklemeyip acele mi ettiniz?" Size gelmem Allah (c.c)
tarafından takdir edilmişken o hususta acele davrandınız. "Tevrat
levhalarını yere attı." Kimine göre levhalar zümrütten, kimine göre
yakuttan, kimine göre ise dolu tanelerindendi.
[3164] Bu ayette, şu
hadiste ifade edilen manaya delalet vardır: "Haber bizzat karşılaşıp
görmek gibi değildir. "
Sonra, cümlenin akışına
bakılacak olursa Musa (a.s) levhaları kavmine öfkesinden dolayı atmıştır. Bu
selefi ve halefiyle alimlerin büyük çoğunluğunun
görüşüdür. Taberi ise bu konuda Katade'den,
senedi sahih olmayan, Katade'nin kendi naklinden
başka bir şeyolmayan garip bir söz nakletmiştir.
Nitekim bunu İbn Atiyye ve
bir çok alim reddetmiştir. Gerçekten de reddedilmeye
layıktır. Sanki Katade onu bazı kitap ehlinden
almıştır. Senedinde yalancılar, hadis uydurucuları, iftiracılar ve zındıklar
vardır.
"Ve kardeşinin
başını tutup kendine doğru çekmeye başladı." Bunu, onun, İsrailoğulları'nı bundan men etmede gevşek davrandığından
endişe ederek yapmıştır. Nitekim başka bir yerde şöyle buyurulmuştur:
"(Musa, döndüğünde) dedi ki: Ey Harun! bunların
dalalete düştüklerini gördüğün vakit seni engelleğen
ne oldu. (Neden) benim yolumu takip etmedin? Emrime asi mi oldun? (Harun:) Eyannemin oğlu! dedi, saçımı
sakalımı, yolma! Ben, senin: 'İsrailoğulları'nın
arasına ayrılık düşürdün; sözümü tutmadın!' demenden korktum." (Ta-ha., 9!-94) Yüce Allah burada şöyle buyuruyor: "Kardeşi:
'Anam oğlu! Bu kavim beni cidden zayıf gördüler ve nerede ise beni
öldüreceklerdi. Sen de düşmanları bana güldürme ve beni bu zalim kavimle
beraber tutma!' dedi." Yani, beni onlarla bir tutma, onlara katma. Harun
(a.s) ''Anam oğlu!" ifadesini onun şefkatini daha çok celbetmek
ve daha etkili olmasını sağlamak için kullanmıştır. Yoksa zaten Musa (a.s) onun
ana baba bir öz kardeşidir. Allah (c.c) başka bir ayette şöyle buyurur:
"Hakikaten Harun, onlara daha önce: Ey kavmim! demişti,
siz bunun yüzünden sadece fitneye uğradınız. Sizin Rabbiniz şüphesiz çok
merhametli olan Allah'tır. Şu halde bana uyun uz ve emrime itaat ediniz."
(TaM, 90) İşte Musa (a.s) Harun'un bunda suçsuz olduğundan
emin olunca şöyle demiştir: "Ey Rabbim, beni ve kardeşimi bağışla, bizi
rahmetine kabul et. Zira sen merhametlilerin en merhametlisisin! "
[3165] İbn Ebi Hatim, Said b. Cübeyr kanalıyla İbn Abbas (r.a.)'tan Hz. Peygamber (Sallallahu
aleyhi ve Sellem)'in şöyle buyurduğunu rivayet eder:
''Allah Musa (a.s)'a rahmet etsin. Gözle görülen şey haber verilen gibi
değildir. Rabbi ona kavminin kendisinden sonra saptığını haber verdi de
levhaları atmadı. Onları görüp yüz yüze gelince levhaları attı. "
152. Buzağıyı ilah
edinenler var ya, işte onlara mutlaka Rablerinden bir gazap ve dünya hayatında
bir alçaklık erişecektir. Biz iftiracıları böyle cezalandırırız.
153. Kötülükler
yaptıktan sonra ardından tevbe ve ıman
edenlere gelince, şüphesiz ki Rabb'in ondan sonra
elbette bağışlayan ve merhamet edendir.
Tefsiri:
İsrailoğulları'na Rabb'lerinden erişen gazap,
"onların tevbelerini birbirlerini öldürmedikçe
kabul etmeye ce ği
hükmü" dür. Nitekim Bakara suresinde geçtiği gibi Allah (c.c) onlara şöyle
emretmiştir: "Musa kavmine demişti ki:
Ey kavmim! Şüphesiz siz,
buzağıyı (ilah) edinmekle kendinize kötülük ettiniz. Onun için yaradanınıza tevbe edin de
nefislerinizi (kötü duygularınızı) öldürün. Öyle yapmanız yaratıcınızın katında
sizin için daha iyidir. Böylece Allah tevbenizi kabul
etmiş olur. Çünkü acıyıp tevbeleri kabul eden ancak O'dur." (Bakara, 54) Bunun ardından verdiği zillet ise
Allah'ın (c.c) onlara musallat ettiği dünya hayatındaki zillet ve horluktur.
"Biz iftiracıları
böyle cezalandırırız. " Bu, hurafe uyduran herkese ulaşır.
Çünkü bidatın ve risalet karşıtlığının
zilleti onun böğründeki kalbiyle bitişiktir. Nitekim Hasan-ı Basri şöyle der: "Bidatin zilleti onların
omuzlarındadır. Katırlar onları hızlı ve güzelce taşısa, arık atlar onları tık tık yaparak gezdirse de zillet onların
omuzlarındadır." Eyyub Sahtiyani'nin
naklettiğine göre Ebu Kılabe
el-Cermi "Biz iftiracıları böyle cezalandırırız.
" buyruğunu okuyup şöyle demiştir: "Vallahi bu kıyamet gününe kadar
her iftiracı için geçerlidir." Süfyan b. Uyeyne der ki: Her bidatçi zelildir.
Yüce Allah daha sonra
kullarına, küfür, şirk, nifak ve ümmette ayrılıkçılık yapma bile olsa, kulunun tevbesini kabul edeceğine dikkat çekmiş ve onları buna
teşvik etmiştir. O yüzden bu kıssanın sonunda şöyle buyurmuştur:
"Kötülükler yaptıktan sonra ardından tevbe ve ıman edenlere gelince, şüphesiz ki Rabb'in
ondan sonra elbette bağışlayan ve merhamet edendir." Yani: Ey Muhammed! Ey
rahmet Peygamberi ve eyaydınlığın Nebisi " ... şüphesiz ki Rabb'in ondan
sonra" yani o fiillerinden sonra (o fiili yapmış oldukları halde)
"elbette bağışlayan ve merhamet edendir." İbn
Ebi Hatim, Alkame'den şöyle
nakleder: İbn Mes'ud
(r.a.)'a bir kadınla zina eden, sonra onunla evlenen adam soruldu. İbn Mes'ud (r.a.)
"Kötülükler yaptıktan sonra ardından tevbe ve ıman edenlere gelince, şüphesiz ki Rabb'in
ondan sonra elbette bağışlayan ve merhamet edendir." ayetini okudu. İbn Mes'ud bunu on defa
tekrarladı ve onu ne emretti ne de nehyetti.
154. Musa'nın öfkesi
dinince, levhaları aldı. Levhalardaki yazıda Rablerinden korkanlar için hidayet
ve rahmet vardı.
Tefsiri:
Yüce Allah şöyle
buyuruyor: "Musa'nın öfkesi" yani kavmine olan öfkesi
"dinince" yani Musa (a.s) sakinleşince "levhaları aldı."
Yani, Allah için hamaset ve öfkesinin etkisiyle, kavminin buzağıya tapmalarına
Allah için ciddi şekilde öfkelenip attığı levhaları aldı. "Levhalardaki
yazıda Rablerinden korkanlar için hidayet ve rahmet vardı. " Bir çok müfessir: Bu levhalar Musa (a.s) attığında
kırıldılar. Musa (a.s) sonra onları topladı, demişlerdir. O yüzden seleften bir
zat: "Onlardan hidayet ve rahmet olanlarını buldu. Detaylı açıklamalar ise
kayboldu. İddia ettiklerine göre bu parçalar İslam Devleti'ne kadar İsrailoğulları'nın hükümdarlarının hazinelerinde hep vardı.
Bunun doğruluğunu Allah daha iyi bilir. Allah (c.c) Musa (a.s)'ın levhaları attıktan sonra aldığında onda hidayet ve
rahmet bulduğunu bildirmişken, Cennet cevherlerinden olan levhaların Musa (a.s)
attığında kırıldığının kesin delili nedir?
"....."
(Rablerinden korkanlar) ifadesinde Rehbe fiiline
"boyun eğme" manası verilmiş, o yüzden de lam harfi ile müteaddi yapılmıştır.
Katade "levhaları aldı." buyruğu hakkında şöyle der:
Musa (a.s) "Rabbim! Ben levhalarda iyiliği emredip kötülükten sakındıran,
insanlar için çıkarılmış en hayırlı bir ümmet görüyorum. Onları benim ümmetim
kıl." dedi. Allah (c.c): O Ahmed'in ümmetidir,
buyurdu. Musa (a.s): Rabbim, levhalarda en son yaratılan ve Cennete ilk girecek
olan bir ümmet görüyorum. Rabbim, onları benim ümmetim kı!." dedi. Allah (c.c): O Ahmed'in
ümmetidir, buyurdu. Musa (a.s): Rabbim, levhalarda ilahi kitapları kalplerinde
olup ezberden okuyan bir ümmet görüyorum. Oysa onlardan öncekiler kitaplarını
bakarak okurlar ve kitapları önlerinden kaldırıldığında ezberlerinde ondan
hiçbir kalmaz ve ondakileri bilemezlerdi. -Katade
burada: Ey ümmet, şüphesiz Allah size ezberde, başka hiçbir ümmete vermediğini
verdi, dedi- Rabbim, onları benim ümmetim kı!." dedi. Allah (c.c): O Ahmed'in
ümmetidir, buyurdu. Musa (a.s): Rabbim ben levhalarda hem ilk kitaba hem son
kitaba iman eden sapık gruplarla savaşan, nihayet yalancı ve tek gözlü (Deccal)
ile savaşacak olan bir ümmet görüyorum. Rabbim, onları benim ümmetim ...... dedi. Allah (c.c): O Ahmed'in ümmetidir, buyurdu. Musa (a.s): Rabbim ben
levhalarda sadakaları mideleriyle yiyen, üstelik ondan dolayı sevap alan bir
ümmet görüyorum. Onlardan önceki ümmetlerde ise kişi (Allah'a sunduğu) sadakayı
verir (bir yere koyar), kendisinden kabul edilirse Allah (c.c) bir ateş
gönderir ve ateş onu yakıp bitirirdi. Reddedilirse bırakılır ve onu vahşi
hayvanlar ve kuşlar yerdi. Allah ise sizin sadakalarınızı zenginlerinizden alıp
fakirlerinize vermiştir. Musa Rabbim, onları benim ümmetim kıl" dedi.
Allah (c.c): O Ahmed'in ümmetidir, buyurdu. Musa
(a.s): Rabbim ben levhalarda öyle bir ümmet görüyorum ki onlardan biri bir
iyiliğe niyetlenir sonra yapmazsa ona bir sevap yazılıyor, yaparsa 10'dan 700
katına kadar sevap yazılıyormuş. Rabbim, onları benim ümmetim kıl." dedi.
Allah (c.c): O Ahmed'in ümmetidir, buyurdu. Musa
(a.s): Rabbim ben levhalarda öyle bir ümmet görüyorum ki onlardan biri bir
kötülüğe niyetlense, onu işlemedikçe kendisine günah yazılmıyor, işlediğinde
ise bir günah yazılıyormuş. Onları benim ümmetim kıl." dedi. Allah (c.c):
O Ahmed'in ümmetidir, buyurdu.
Musa (a.s): Rabbim ben
levhalarda davete icabet eden ve duası kabul olunan bir ümmet görüyorum.
Rabbim! onları benim ümmetim kıL."
dedi. Allah (c.c): O Ahmed'in ümmetidir, buyurdu.
Musa (a.s): Rabbim ben levhalarda şefaatçı kılınan ve
kendilerine şefaat edilen bir ümmet görüyorum. Rabbim, onları benim ümmetim kıL." dedi. Allah (c.c): O Ahmed'in
ümmetidir, buyurdu. Katade der ki: Bize söylendiğine
göre Allah'ın Peygamberi Musa (a.s) levhaları attı ve "Allah'ım! Beni
Muhammed ümmetinden eyle" dedi.
|
Devam etmek için aşağıdaki linki
kullan |