|
İbn Kesir Tefsir-i Kebir |
Tevbe Suresi 41.ayetler |
Toptan Cihad Çağrısı:
41. Gerek hafif, gerek
ağır olarak hep birlikte savaşa çıkın, mallarınızla ve canlarınızla Allah
yolunda cihad edin. Eğer anlıyorsanız, bu sizin için
daha hayırlıdır.
Tefsiri:
Süfyan-ı Sevri, babasından, o da Ebu Duha Müslim b. Sabih'ten şöyle rivayet etmiştir: "Gerek hafif, gerek
ağır olarak hep birlikte savaşa çıkın .. " ayeti Tevbe suresinin ilk inen ayetidir. Mutemir
b. Süleyman, babasından şöyle nakleder: Hadramut'lu
birinin söylediğine göre ona şöyle anlatılmış Bazıları hasta veya yaşlı iseler
"Ben günah işlemiş olmuyorum" derlerdi. Bunun üzerine Allah (c. c)
"Gerek hafif, gerek ağır olarak hep birlikte savaşa çıkın
... " ayetini nazil etti! Allah (c. c) Tebuk
gazvesinde kitap ehlinden Bizanslı kafir düşmanlarına
karşı savaşmak için Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi
ve Sellem) ile birlikte topyekün
cihada çıkılmasını emretti. İyi ve kötü, zor ve kolay hallerinde ve her
halükarda O'nunla (Sallallahu
aleyhi ve Sellem) birlikte çıkma",: mü'minlere farz kılarak
"Gerek hafif, gerek ağır olarak hep birlikte savaşr:
çıkın ... " buyurdu.
Ali b. Zeyd, Enes b. Malik'ten şöyle nakleder: Ebu
Talha "Gerek hafif. gerek ağır olarak"
ayetini okudu ve "Yani, gerek orta yaşlılar, gerek gençler olarak.
Allah'ın hiç kimseyi mazur gördüğünü duymadım." dedi. Sonra Şam'a gitti ve
öldürülene kadar orada savaştI. Başka bir rivayete
göre. Ebu Talha Tevbe
suresini okurken " Gerek hafif, gerek ağır olarak hep birlikte savaşa
çıkın, mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda cihad
edin ... ayetine gelince,
"Görüyorum ki Allah (c.c) yaşlı genç hepimizi topyekün
cihada çağırıyor. Benim için gerekli hazırlıklar yapın" dedi. Çocukları
"Allah sana merhamet etsin. Vefat edene kadar Rasulullah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem)
ile birlikte savaştın. Sonra vefat edene kadar Ebu
Bekir (r.a.) ile birlikte savaştın. Sonra vefat edene kadar Ömer (r.a.) ile
birlikte savaştın. Şimdi de biz senin yerine savaşırız ey babacığım"
dediler. Ancak o kabul etmeyip denize açıldı ve şehid
oldu. Onu defnetmek için bir adayı ancak dokuz gün sonra buldular. Bedeninde
değişim olmamıştı ve onu oraya defnettiler. Aynı şekilde İbn
Abbas (r.a.), İkrime, Ebu
Salih, Hasan-i Basrı, Şimr
b. Atiyye, Mukatil b. Hayyan, Şa'bı ve Zeyd b. Eslem'den de, onların bu
ayeti "Yani, orta yaşlı veya gençler olarak" diye tefsir ettikleri
rivayet edilmiştir. İkrime, Dahhak,
Mukatil b. Hayyan ve bir çok kişi de böyle demiştir. Mücahid:
"Gerek hafif, gerek ağır olarak" Yani, gerek gençler, gerek yaşlılar,
gerek zenginler ve gerek fakirler olarak, demiştir. Ebu
Salih ve başkaları da böyle demişlerdir. Hakem b. Uteybe:
Gerek meşgaleleri bulunan kimseler gerek meşgaleleri bulunmayan kimseler
olarak, demiştir. Avfi, İbn
Abbas (r.a.)'tan, Allah'ın (c.c) "Gerek hafif, gerek ağır olarak'' buyruğu
hakkında şöyle rivayet etmiştir: "Allah (c.c) "gerek canınız
isteyerek gerek canınız istemeyerek" diyor." İbn
Ebi Necih, Mücahid’den "Gerek hafif, gerek ağır olarak"
hakkında şöyle rivayet etmiştir: Bazıları "Fakat aramızda yükü ağır
olanlar, muhtaçlar, işi gücü olanlar ve meşgaleleri bulunanlar var, bir de
durumu rahat ve iyi olanlar var" dediler. Bunun üzerine Allah (c.c) onları
cihada çıkmamak için mazur görmeyi reddetti. "Gerek hafif gerek ağır
hallerinde", içinde bulundukları koşullar ne olursa olsun cihada
çıkmalarını emretti. Hasan b. Ebu Hasan el-Basri yine şöyle der: Gerek zor gerek rahat halinizde.
Bunların hepsi ayetteki genel ifadenin gerektirdiği tefsirlerdir ki İmam Taberi'nin tercihi de böyledir.
imam Ebu Amr
el-Evzai der ki: Eğer cihad
seferi Rumlar'a idiyse insanlar gerek hafif, gerek
ağır olarak hep birlikte çıkarlar. Sefer bu sahillere idiyse oraya gerek hafif
gerek ağır olarak, gerek binitli gerek yürüyerek hep birlikte çıkarlar. Buna
görüşe göre, meselenin hükmü durumdan duruma değişiklik arzeder.
İbn Abbas (r.a.), Muhammed b. Ka'b,
Ata' el-Horasanı ve başkalarından yapılan rivayete göre onlar bu ayetin, "Mü'minlerin hepsinin toptan sefere çıkmaları doğru
değildir. Onların her kesiminde bir gurup dinde (dini ilimlerde) geniş bilgi
elde etmek ve kavimleri (savaştan) döndüklerinde onları ikaz etmek için geride
kalmalıdır. Umulur ki sakınırlar." (Tevbe, 122)
buyruğu ile neshedildiğini söylemişlerdir. inşallah bu konu üzerinde konuşulacak.
Süddi der ki: "Gerek hafif, gerek ağır olarak hep birlikte
savaşa çıkın" buyruğunun manası "zengin ve fakir, güçlü ve güçsüz
olarak hep birlikte savaşa çıkm"dır. Hz.
Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'e
bir adam geldi. Raviler onun Mikdad
olduğunu söylemişlerdir. iri yarı ve şişman olan bu
adam durumunu Rasulullah (Sallallahu
aleyhi ve Sellem)'e şikayet ederek cihada gitmeme
hususunda izin istedi. O (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ise reddetti. Bunun üzerine o gün "Gerek
hafif, gerek ağır olarak hep birlikte savaşa çıkın" ayeti nazil oldu. Bu
ayet nazil olunca insanlara ağır geldi. Bunun üzerine Allah (c.c) onu neshederek, ''Allah ve Rasulü
için (insanlara) öğüt verdikleri takdirde, zayıflara, hastalara ve (savaşta)
harcayacak bir şey bulamayanlara günah yoktur. Zira iyilik edenlerin aleyhine
bir yol (sorumluluk) yoktur. Allah çok bağışlayan ve çok esirgeyendir." (Tevbe, 91) ayetini nazil etti. imam
Taberi, Eyyub kanalıyla
Muhammed'den şöyle rivayet eder: Ebu Eyyub (el-Ensari) Rasulullah'la Bedir’e birlikte katıldı ve sonra, son yıl
dışında Müslümanların savaşlarından hiç geri kalmadı. Ebu
Eyyub şöyle derdi: Allah (c.c), "Gerek hafif,
gerek ağır olarak hep birlikte savaşa çıkın" buyuruyor, ben ise kendimi ya
hafif veya ağır (mutlaka ikisinden biri) olarak görüyorum" derdi.
İmam Taberi,
Ebu Raşid el-Humrani’den şöyle nakleder: Rasululah
(Sallallahu aleyhi ve Sellem)'in
süvarisi Mikdad b. Esved'i
Humus'ta sarrafçıların sandıklarından bir sandık içinde gördüm. İri yarı biri
olduğundan bedeni dışarı sarkmıştı. Savaşa gidiyordu. Ona "Vallahi Allah
(c.c) seni mazur sayar'' dedim. "Ama Buhus (Tevbe) suresi onu bizden kabul etmez; "Gerek hafif,
gerek ağır olarak hep birlikte savaşa çıkın" dedi. Taberi,
Hibban b. Zeyd eş-Şer'abi'den şöyle nakleder: Humus valisi Safvan b. Amr'la birlikte Efsus tarafındaki Cürcümlere (Şam
nabatilerine) karşı savaşa çıkmıştık. Saldırı
düzenleyenler arasında bineğinin üzerinde Şam'lı çok
yaşlı ve ihtiyar birine rastladım. Kaşları gözlerine düşmüştü. Ona doğru
yöneldim ve "Ey amca, Allah (c.c) senin mazeretini kabul etmiştir."
dedim. Kaşlarını yukarı kaldırdı ve "Yeğenim, Allah (c.c) bizi gerek hafif
gerek ağır olarak toptan savaşa çağırdı. Kim Allah'ı severse Allah (c.c) onu
sınar. Sonra onu eski haline getirip o halde bırakır. Allah (c.c), kullarından
ancak şükreden, sabreden ve zikredenleri, Aziz ve Celil olan Allah'tan
başkasına ibadet etmeyenleri imtihan eder." dedi.
Yüce Allah sonra kendi
yolunda infaka, kendisinin ve Peygamber'inin rızası uğrunda canını feda etmeye
teşvik ederek şöyle buyuruyor: "Mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda
cihad edin. Eğer anlıyorsanız, bu sizin için daha
hayırlıdır." Yani, bu sizin için dünya ve ahirette
daha hayırlıdır. Hem de siz cihad için az miktarda
mal harcıyorsunuz, Allah (c. c) ise ahirette size
hazırladığı şerefin yanında dünyada düşmanlarınızın mallarını size ganimet
olarak veriyor.
[3540] Nitekim Hz.
Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem)
şöyle buyurur: "Allah (c.c), yolunda cihad eden kişiye,
ya vefat ettirirse Cennet'e koyacağı yahut kazandığı sevap veya ganimetle geri
döndürüp evine ulaştıracağı garantisi vermiştir. " O yüzden Yüce Allah bir
ayette şöyle buyurur: "Hoşunuza gitmediği halde savaş size farz kılındı.
Sizin için daha hayırlı olduğu halde bir şeyi sevmemeniz mümkündür. Sizin için
daha kötü olduğu halde bir şeyi sevmeniz de mümkündür. Allah bilir, siz
bilmezsiniz. " (Bakara, 216)
[3541] İmam Ahmed b. Hanbel'in Enes b. Malik
(r.a.)'tan yaptığı şu rivayet de bu kabildendir; Allah Rasulü
(Sallallahu aleyhi ve Sellem)
bir adama "müslüman ol'' buyurdu. Adam:
"Kendimi isteksiz hissediyorum" deyince Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem)
"İsteksiz de olsan müslüman ol" buyurdu.
|
Devam etmek için aşağıdaki linki
kullan |