DEVAM: 25- KIYAMET
ALAMETLERİ BABI
حدّثنا
أَبُو بَكْرِ
أَبِي
شَيْبَةَ.
حدّثنا
مُحَمَّدُ
بْنُ بِشْرٍ
عَنْ
مُحَمَّدِ بْنِ
عَمْرٍو،
عَنْ أَبِي
سَلَمَةَ،
عَنْ أَبِي
هَرَيْرَةَ؛
قَالَ: قَالَ
رَسُولُ اللهِ
صلى الله عليه
وسلم: ((لاَ
تَقُومُ
السَّاعَةُ
حَتَّى يَحْسِرَ
الْفُرَاتُ
عَنْ جَبَلٍ
مِنْ ذَهَب. فَيُقَتَلُ
النَّاسُ
عَلَيْهِ.
فَيُقْتَلُ،
مِنْ كُلِّ
عَشَرَةٍ،
تِسْعَةٌ)).
في الزوائد:
إسناده صحيح،
رجاله ثقات.
ورواية أبي
داود بلفظ:
يوشك الفرات
أن يحسر عن
كنز من ذهب.
فمن حضر فلا
يأخذ منه
شيئاً.
Ebu Hureyre
(r.a.)'den rivayet edildiğine göre; Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)
şöyle buyurdu, demiştir: Fırat nehri altından blr dağ'ı ortaya çıkarmadikça
kıyamet kopmayacaktır. insanlar o altın üzerine (çatışıp) öldürülecek ve on
insandan dokuzu oldürülecektir.
Not: Zevaid'de
şöyle denilmiştir: Bunun senedi sahih olup ravileri güvenilir zatlardır. Ebu
Davud'un rivayet ettiği metin; Fırat'm altm hazinesini ortaya çıkarması zamanı
yaklaşıyor. Her kim o zaman orada bulunursa ondan bir şey almasın''
şeklindedir.
Diğer tahric:
Benzerini Buhari ve Müslim Fiten bölümünde, Ebu Davud Melahım bölümünde ve
iTirmizi Sıfatü'l-Cenne bölümünde rivayet etmişlerdir.
AÇIKLAMA: Ebu Davud'un rivayet ettiği metin notta
belirtilmiştir. Buhari'deki metin de aynen Ebu Davud'un rivayet ettiği metin
gibidir. Müslim'in rivayeti ise müellifimizin rivayetine benzer.
Fırat nehri
bildiğimiz nehirdir. Arapçada ona Furat denilir. Hadista geçen
"Yahsiru" fiilini Nevevi "suyunun çekilmesiyle ortaya
çıkanr" şeklinde açıklamıştır. Yani Fırat nehri, suyunun çekilmesiyle
ortaya altından bir dağ meydana çıkarır.
Buhari ve Ebu
Davud'un rivayetlerinde "altından bir hazine" tabiri bulunur.
el-Hafız bu
rivayetlerdeki değişikliği belirttikten sonra: Ortaya çıkacak altına hazine
denmesi sebebi ortaya çıkmadan önceki durumu itibariyledir, dağ denilmesi ise
çokluğundan kinayedir, demiştir.
el-Kari de:
Altından bir dağ ve altından bir hazine rivayetleri ile işaret buyurulan olayın
tek bir olay olması muhtemeldir. Bu takdirde kasdedilen mana altından bir dağ
büyüklüğünde muazzam bir hazinenin ortaya çıkmasıdır. Olayların müteaddid
olması ihtimali de var. Yani Fırat nehri bir altın hazinesini ortaya çıkaracak,
Ayrıca altın madeninden bir dağı meydana çıkacaktır, demiştir.
Avnü'l-Mabud
yazarı bu nakilleri yaptıktan sonra: Ben derim ki bu son ihtimal açık değildir.
Açık olanı birinci yorumdur. Hatta bence doğrusu odur, der.
Hülasa bu
hadiste kıyametin alametlerinden sayılan husus ve olay, Fırat nehri suyunun
çekilmesiyle, başka bir deyimle bu nehrin kurumasıyla muazzam bir altın
hazinesini veya çok zengin bir altın madenini ortaya çıkarması, halkın bu
serveti kapışmak için birbirine düşüp çatışması ve çoğunun öldürülmesidir.
Buhari ve Ebu Davud'un rivayetlerinde "O dönemde orada hazır bulunan bir
kimse sakın o altın hazinesinden bii şey almasın" şeklindeki emir ve
tavsiye o hazine ve servetin kapışılması yüzünden çıkacak fitne ve fesaddan
uzak durmak içindir.
Fırat nehrinin kuruması
veya suyunun çekilmesi hadiste geçen "Yahsiru" fiilinin ifade ettiği
manadan çıkar. Yukarda da belirttiğim gibi Nevevi böyle manalandırmıştır. Ancak
şöyle bir şey de olabilir: Fırat nehrinin mecrasının değişmesi veya
değiştirilmesi sonucunda söz konusu olay meydana gelir.
Son asrın bazı
alimleri bu hadisi te'vil ederek: Bundan maksad altından bir dağ veya hazine
değil, Fırat nehrinin iyi bir şekilde değerlendirilmesi suretiyle büyük
servetin kazanılması, ekonominin bu sayede yüksek düzeye çıkmasıdır, derler.
Ama hadisçilerden ve mütekaddimin olan alimlerden böyle yorumlayanın
bulunduğunu duymadım.
Fırat nehrinin
kuruması ve suyunun çekilmesi başlı başına bir kıyamet alametidir. Çünkü
Erzurum dağlarından çıkıp beş altı bin kilometre kadar uzun olan bu muazzam
nehir Asya kıtasının bir çok yerine hayat verdikten sonra Basra körfezine
dökülmektedir. Bu nehrin kuruması mecrasına yakın milyonlarca halkın, hatta
diğer canlıların ölümü ve kıyametinin kopması demektir. Bu olay asıl kıyametin
kopması zamanının yaklaştığına alamet sayılmıştır. Hadiste beyan buyurulan olay bir takım
fitnelere sebebiyet verdiği için hadis, fitneler bölümünde rivayet edilmiştir .