|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Deavat |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: الدعاء
بعد الصلاة.
18. NAMAZDAN SONRA YAPILACAK DUA
حدثني إسحق:
أخبرنا يزيد:
أخبرنا
ورقاء، عن سمي،
عن أبي صالح،
عن أبي هريرة:
قالوا:
يا
رسول الله ذهب
أهل الدثور
بالدرجات والنعيم
المقيم. قال:
(كيف ذاك).
قالوا: صلوا
كما صلينا،
وجاهدوا كما
جاهدنا،
وأنفقوا من
فضول أموالهم،
وليست لنا
أموال. قال:
(أفلا أخبركم
بأمر تدركون
من كان قبلكم،
وتسبقون من
جاء بعدكم،
ولا يأتي أحد
بمثل ما جئتم
به إلا من جاء
بمثله؟
تسبحون في دبر
كل صلاة
عشراً،
وتحمدون
عشراً،
وتكبرون
عشراً).
تابعه عبيد
الله بن عمر،
عن سمي .ورواه
ابن عجلان، عن
سمي، ورجاء بن
حيوة
.ورواه
جرير، عن عبد
العزيز بن
رفيع، عن أبي
صالح، عن أبي
الدرداء .ورواه
سهيل، عن
أبيه، عن أبي
هريرة، عن
النبي صلى
الله عليه
وسلم.
[-6329-] Ebu Hureyre r.a.'den rivayet edildiğine göre bazı fakir sahabiler
zenginlerin yüksek dereceler elde ettiklerini ve ebedi nimetlere
garkolduklarını ifade ederek dert yanınca Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem:
"Neden?" diye sordu. "Bizim gibi namaz kılıyorlar,
cihad ediyorlar, bir de mallarının fazlasını infak ediyorlar" dediler.
Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem
"Sizi geçenlere yetiştirecek gerinizde
kalanlarla aranızdaki mesafeyi açacak bir şey öğreteyim mi? Bunu yaparsanız,
aynısını yapanlar dışında sizi kimse yakalayamaz. Her namazın ardından onar
defa tesbih, hamd ve tekbir getirin" buyurdu .
حدثنا قتيبة
بن سعيد:
حدثنا جرير،
عن منصور، عن
المسيَّب بن
رافع، عن
وراد، مولى
المغيرة بن
شُعبة، قال:
كتب المغيرة
إلى معاوية بن
أبي سفيان:
أن
رسول الله صلى
الله عليه
وسلم كان يقول
في دبر كل
صلاة إذا سلم:
(لا إله إلا
الله وحده لا
شريك له، له
الملك، وله
الحمد، وهو
على كل شئ قدير،
اللهم لا مانع
لما أعطيت،
ولا معطي لما
منعت، ولا
ينفع ذا الجد
منك الجد).
وقال شُعبة،
عن منصور قال:
سمعت
المسيَّب.
[-6330-] Muğire İbn Şu'be'nin mevlası Verrad'ın naklettiğine göre Muğire
İbn Şu'be, Muaviye İbn Ebi Süfyan ile Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in
her namazın ardından "Bir olan ve ortağı bulunmayan Allah'tan başka ilah
yoktur. Mülk de onundur hamd de ona mahsustur. O her şeye kadirdir. Allahım!
Senin verdiğini engelleyecek, vermediğini verecek kimse yoktur. Gücü olanın da
faydası olmaz. Güç ancak sendedir" dediğini yazmıştır.
AÇIKLAMA:
Burada farz namazların ardından okunacak dualar konu edilmektedir.
Bu bab da namazların ardından dua okunmasının meşru (Şari' tarafından istenilen
şey) olmadığını ifade edenlerin görüşü reddedilmektedir. Bunlar Müslim'in Hz.
Aişe'den naklettiği "Resulullah s.a.v. namazı bitirince sadece
"Allahım! Sen selamsın ve selamet sendendir. Ey celal ve ikram sahibi sen
en yüce olansın!" diyecek kadar otururdu" hadisine dayanmışlardır.
Bu iddianın cevabı şöyledir. Hz. Aişe'den nakledilen hadiste
Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in selam vermeden önceki oturuş şeklini
zikri geçen sözü söyleyecek kadar bozmadığı ifade edilmektedir. Sahih olarak
gelen haberlere göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem namazdan sonra
sahabilerine dönerdi. Dolayısıyla Resulullah s.a.v.'in namaz sonrasında yaptığı
duayı sahabilerine yüzü dönük iken yaptığını söylemek daha uygundur.
İbnü'l-Kayyim namaz sonrasında münferit olsun, imam olsun imama
tabi olsun yüzü kıbleye dönük dua etmek sünnet değildir. Bu konuda ne sahih ne
de hasen isnadlı bir hadis bulunmaktadır. Bazıları bunun sadece sabah ve ikindi
namazlarında olduğunu ifade etmişlerdir. Halbuki bunu ne Resulullah s.a.v. ne
de halifeler yapmıştır. Bunun yapılması konusunda ümmetten bir talepte de
bulunulmamıştır. Bu yalnızca sünnet yerine geçecek bir güzel davranış olarak
algılayanların düşüncesidir. Namazdaki duaların çoğu ya Nebi Sallallahu Aleyhi
ve Sellem tarafından okunmuş ya da okunması emredilmiştir. Zira namaz kılan bir
nevi Rabbine yalvar ma makamındadır. Namazı tamamlayıp selam verince artık
münacat sona ermekte ve Allah ile yakınlık kopmaktadır. O halde nasıl olurda
yüzü Rabbine dönükken ve ona yakınken dua etmeyip de namazını bitirince dua
edebilir. Bununla birlikte farz namazların ardından Resulullah s.a.v.'e salatu
selam etmek ve dilediğince dua etmek isteyenlerin rivayet edilen duaları
yapmaları müstehaptır. Bu durumda duası namazın ardından değil ikinci bir
ibadet sayılabilecek olan zikrin ardından gerçekleşmiş olur.
Bana göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in namaz sonrasında
hiç dua etmediği yolundaki iddia doğru değildir. Zira Muaz İbn Cebel'den sahih
bir isnadla nakledildiğine göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem:
"Ey Muaz! ValIahi seni seviyorum. Kıldığın namazların
ardından şöyle demeyi ihmal etme: Allahım! Seni zikretmeme, sana şükretmeme ve
güzelce ibadet etmeme yardım et!" Bu hadis Ebu Davud ve Nesai tarafından
nakledilmiş olup İbn Hibban ve Hakim tarafından sahih olarak nitelenmiştir.
Yine Ebu Bekre'den rivayet edilen bir hadiste Resulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem'in namazların ardından
"Allahım! Küfür, fakirlik ve kabir azabından sana
sığınırım!" diye dua ettiği kayıtlıdır. Bu hadis de Ahmed İbn Hanbel,
Tirmizı ve Nesai tarafından nakledilmiş ve Hakim tarafından sahih olarak
nitelenmiştir.
Eğer "namazın ardı" ifadesinin "namazın son
kısmında okunan teşehhüd duasına" işaret olduğu iddia edilirse, aksi ispat
edilene kadar ulemanın icma ile bu ifadeyi "selam sonrası" diye
anladığını söyleyebiliriz.
Tirmizı Ebu. Ümame'den gelen şu hadisi rivayet etmiştir:
"Resulullah s.a.v.'e hangi duanın müstecap olmaya daha yakın olduğu
sorulduğunda "Gecenin bir yarısında ve farz namazLarın ardından yapılan
dualar" cevabını vermiştir. Tirmizİ hadisin hasen derecesinde olduğunu
ayrıca belirtmiştir.
Tanıdığımız Hanbelilerden birçoğu İbnü'l-Kayyım'ın namaz
sonrasında dua etmeyi mutlak olarak kabul etmediğini ifade etmişlerdir. Halbuki
bu yanlıştır. Zira sözünün özü selam sonrasında yüzü kıbleye dönük iken dua
etmenin doğru olmadığı anlamına gelmektedir. selamdan önce öğretilmiş duaların
yapılması ya da yüzünü cemaata dönerek dua etmek yasaklanmış değildir.
İbn Battal şöyle der: Bu hadisler namaz sonrasında dua
edilmesini teşvik etmektedir. Ayrıca bu fiilin Allah için yapılan infaka
eşdeğer olduğu bildirilmektedir. Çünkü hadiste" Sizi geçenlere
yetiştirecek" buyurulmaktadır.
Evzaİ'ye namaz sonrası Allah'ı zikretmenin mi yoksa Kur'an
okumanın mı daha faziletli olduğu sorulduğunda "Kur'an'a denk ne var ki?
Bununla birlikte selefimiz namaz sonrası Allah'ı zikrederdi"
demiştir."
Bu hadisler farzın kılınmasının hemen ardından dua edilmesini
bunun sünnetlerin sonrasına bırakılmamasını da göstermektedir.